Υγίνου, Ποιητική Αστρονομία [Ι.15] Βέλος

στις

Το Βέλος τούτο, λένε, είναι ένα από τα όπλα του Ηρακλή, με το οποίο φέρεται να έχει σκοτώσει τον αετό που τρεφόταν από το ήπαρ του Προμηθέως.  Έτσι, δεν φαίνεται άσκοπο να μιλήσουμε εκτενέστερα για τον Προμηθέα. Οι άνδρες από τα παλιά όταν με μεγάλη επισημότητα τελετουργούσαν προς τιμήν των αθανάτων, έριχναν ολόκληρα τα θύματα στην πυρά του θυσιαστηρίου. Το υψηλό κόστος της προσφοράς ωστόσο, απέτρεπε τους φτωχούς από ανάλογες εκδηλώσεις κι έτσι ο Προμηθέας, ο οποίος με την θαυμαστή σοφία του θεωρείται πλάστης των ανθρώπων, λέγεται, ότι ικετεύοντας, έλαβε άδεια από τον Γιούπιτερ (και εφεξής Δίας) να θυσιάζει για λογαρισμό τους στην φωτιά μόνο κάποιο μέρος του θύματος και να χρησιμοποιεί το υπόλοιπο για την θρέψη τους. Αυτή η πρακτική καθιερώθηκε αργότερα στην εθιμοτυπία.

Κύριος του προνομίου και όχι από πλεονεξία, αλλά με θεϊκή άνεση ας πούμε, θυσιάζει ο ίδιος δύο ταύρους. Αρχικά βάζει τα εντόσθιά τους πάνω στον βωμό και στην συνέχεια τοποθετεί σε σωρό τις σάρκες τους σκεπάζοντάς τις με δέρμα βοδιού.  Όσα κόκαλα υπήρχαν τα σκέπασε με ένα άλλο τομάρι και τα έβαλε δίπλα τους, προσφέροντας στον Δία την επιλογή του μέρους που θα ήθελε να κρατήσει για τον εαυτό του. Ο Δίας αν και δεν ενήργησε με θεία προνοητικότητα, ούτε ως θεός ο οποίος όφειλε να επιβλέπει τα πάντα, εξαπατήθηκε από τον Προμηθέα —έκτοτε αρχίσαμε να πιστεύουμε τον μύθο!— και θεωρώντας ότι κάθε σωρός ήταν κι ένας ταύρος, πήρε τα κόκαλα για μερίδιό του. Μετά από αυτό, σε επίσημες τελετές και θυσίες, αφότου καταναλώνονται οι σάρκες των θυμάτων, τα υπόλοιπα μέρη, αυτά των θεών, καίγονται στην φωτιά.

0756
Αστερισμός του Βέλους. (Λατινικά: Sagitta, συντομογραφία: Sge). Mercator, Gerard, Celestial Globe, 1551 Harvard College Library _credits wikipedia_πηγή

Αλλά, για να επιστρέψουμε στο θέμα μας, όταν ο Δίας αντελήφθη τι είχε συμβεί, πήρε θυμωμένος πίσω την φωτιά από τους θνητούς για να μην μοιάζει το πλεονέκτημα που είχε ο Προμηθέας μεγαλύτερο από την θεϊκή του δύναμη και να μην θεωρηθεί ότι το άψητο κρέας είναι ανώφελο για τους ανθρώπους.  Ο Προμηθέας ωστόσο, εξοικειωμένος με τις ραδιουργίες, σχεδίαζε τρόπους του να φέρει πίσω την φωτιά που κλάπηκε από τους ανθρώπους. Έτσι, όταν οι υπόλοιποι (θεοί) βρίσκονταν μακριά, πλησίασε την φωτιά του Δία και κλείνοντας μια σπίθα της σε μίσχο από μάραθο, έφυγε ανάλαφρα σαν να πετάει, όχι να τρέχει, ώστε από τις αναταράξεις ο έγκλειστος αέρας και οι ατμοί σε τόσο κλειστό μέρος να μη σβήσουν την φλόγα. Έκτοτε εκείνοι που φέρνουν καλά νέα έρχονται συνήθως γρήγορα. Επιπροσθέτως, ο τρόπος που χειρίστηκε την φλόγα ο Προμηθέας, έγινε πρακτική ανταγωνισμού μεταξύ των αθλητών στους αγώνες λαμπαδηδρομίας.

Σε ανταπόδοση της πράξης αυτής, ο Δίας, για να χαρίσει, τρόπον τινά, την εύνοιά του στους άντρες, τους προσέφερε μια γυναίκα, πλασμένη από τον Βούλκαν (εφεξής Ήφαιστος) την οποία προίκισε με τα καλά όλου του κόσμου, όπως ήθελαν οι θεοί. Για τον λόγο αυτό ονομάσθηκε Πανδώρα. Αλυσόδεσε όμως για τριάντα χρόνια τον Προμηθέα σε ένα βουνό της Σκυθίας που ονομαζόταν Καύκασος, όπως υποστηρίζει ο Αισχύλος, ο συγγραφέας τραγωδιών.  Ακολούθως έστειλε έναν αετό να κατασπαράζει το συκώτι του, το οποίο την νύχτα ανανεωνόταν προσωρινά.  Ορισμένοι έχουν πεί ότι ο αετός αυτός γεννήθηκε από την ένωση του Τυφώνα με την Έχιδνα, κάποιοι από αυτή του Ταρτάρου με την Γαία, αλλά αρκετοί επισημαίνουν ότι φτιάχτηκε από τα χέρια του Ηφαίστου και ο Δίας της εμφύσησε ζωή.

0758
Αστερισμός του Βέλους. (Λατινικά: Sagitta, συντομογραφία: Sge). Hall, Sidney, από το Urania’s Mirror, 1825 Library of Congress’s Prints and Photographs _credits wikipedia_πηγἠ

Ο ακόλουθος λόγος για την απελευθέρωση του Προμηθέα έχει καταγραφεί. Όταν ο Δίας, συγκλονισμένος από την ομορφιά της Θέτιδος, την ζήτησε σε γάμο, δεν μπόρεσε να κερδίσει την συγκατάθεση της συνεσταλμένης νύμφης, αλλά ουδέποτε έπαψε να σχεδιάζει πώς θα κάμψει την αντίστασή της. Εκείνο τον καιρό οι Μοίρες (Parcae) φέρονται να είχαν προφητεύσει ποιἀ θα ήταν η φυσική ακολουθία των γεγονότων. Λένε ότι ο γιός του συζύγου της Θέτιδος, όποιος κι αν ήταν, θα γινόταν πιο ξακουστός από τον πατέρα του. Ο Προμηθέας που επαγρυπνούσε, όχι από έφεση αλλά από αναγκαιότητα, το άκουσε και το ανέφερε στον Δία. Αυτός, φοβούμενος ότι αυτό που είχε κάνει στον Κρόνο, τον πατέρα του, σε παρόμοια περίσταση, θα συνέβαινε στον ίδιο,  πιο συγκεκριμένα θα του έκλεβαν την δύναμη, διέκοψε από ανάγκη την επιθυμία του να νυμφευθεί την Θέτιδα και από ευγνωμοσύνη στο πρόσωπο του Προμηθέα τον ευχαρίστησε απελευθερώνοντάς τον από τις αλυσίδες του.  

Les_Parques
Les Parques («The Parcae,» ca. 1885) by Alfred Agache wikipedia

Ωστόσο δεν τον απάλλαξε από όλα τα δεσμά αλλά, επειδή είχε δώσει τέτοιο όρκο, σε ανάμνηση του παρελθόντος πρόσταξε να δεσμευθεί το δάχτυλό του με τα δύο υλικά, δηλαδή πέτρα και σίδερο. Ακολουθώντας την πρακτική αυτή οι άντρες φορούν δαχτυλίδια από πέτρα και σίδερο κάτι που μοιάζει με εξευμενισμό του Προμηθέα. Λέγεται επίσης ότι κάποιοι φορούσαν στεφάνι σαν να δήλωναν ότι αυτός με το χρίσμα του νικητή είχε αμαρτήσει ατιμώρητος. Έτσι οι άντρες άρχισαν να φορούν στεφάνια σε καιρούς μεγάλης χαράς και νίκης. Μπορείτε να παρατηρήσετε κάτι τέτοιο στα αθλήματα και τα συμπόσια.

Αλλά ας επιστρέψουμε στην αρχή της φιλοσοφικής μας αναζήτησης και τον θάνατο του αετού. Ο Ηρακλής όταν στάλθηκε από τον Ευρυσθέα για τα μήλα των Εσπερίδων, αγνοώντας την διαδρομή, συνάντησε τον Προμηθέα δεμένο στον Καύκασο όπως έχει προειπωθεί. Αφού νίκησε επέστρεψε στον Προμηθέα να τον πληροφορήσει ότι ο δράκοντας (που φύλαγε τα μήλα) είχε σφαγιασθεί και να τον ευχαριστήσει για την καλοσύνη του αφού αυτός του είχε υποδείξει τον δρόμο. Ευθύς προσέφερε όποιες τιμές μπορούσε σε εκείνον που τις άξιζε (σκότωσε τον αετό;) και έκτοτε οι άνθρωποι όταν προσέφεραν θυσίες, έβαζαν τα συκώτια των θυμάτων, αντί του Προμηθέως, στους βωμούς των θεών για να τους ευχαριστήσουν.  

0603
Ο Απόλλων σκοτώνει τους Κύκλωπες εκδικούμενος το θάνατο του Ασκληπιού. Rietti, Domenico da Figline ο λεγόμενος Zaga, τοιχογραφία, περίπου 1545-1546 Ρώμη, Castel Sant’Angelo, Lungotevere Castello_ credits cultura italia_πηγή

Ο Ερατοσθένης λέει για το Βέλος, ότι με αυτό ο Απόλλων φόνευσε τους Κύκλωπες οι οποίοι είχαν σφυρηλατήσει τον κεραυνό που αφαίρεσε την ζωή του Ασκληπιού. Ο Απόλλων έθαψε το βέλος αυτό στα βουνά της Υπερβορείας αλλά όταν ο Δίας συγχώρεσε τον γιό του, ο αέρας το ξέθαψε και μαζί με τον καρπό που όλον εκείνο τον καιρό μεγάλωνε πάνω στο χώμα (που το σκέπαζε) το παρέδωσε στον Απόλλωνα. Πολλοί λένε ότι γι᾽ αυτόν τον λόγο βρίσκεται ανάμεσα στους αστερισμούς.

Screen Shot 2017-04-03 at 23.10.19
πηγή: Ψηφίδες για την Ελληνική Γλώσσα

o-35871

  • original text translated in English by Mary Grant, available at theoi.com
  • εικόνα εξωφύλλου IAU Sagitta chart wikipedia URL [https://en.wikipedia.org/wiki/Sagitta#/media/File:Sagitta_IAU.svg]
  • πηγή αναφοράς LOEB Classical Library Harvard University Press
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s