Το Σλαβικό πρόβλημα

Όπως λοιπόν για την αρχαία Ιστορία σκοτεινοί χρόνοι θεωρείται η εποχή της θρυλούμενης τελικά και αμφισβητούμενης πλέον καθόδου των Ηρακλειδών-Δωριέων με τις πληθυσμιακές ανακατατάξεις και μεταμορφώσεις, έτσι για τους μέσους χρόνους η εποχή της καθόδου των Σλάβων και της εγκατάστασης τους στην ελληνική χερσόνησο προκαλεί ή συμπίπτει με μια δεύτερη σκοτεινή περίοδο που αφορά όμως το σύνολο της βυζαντινής επικράτειας και ιστορίας. Η μετά τον 6ο και ώς τον 9ο αιώνα περίοδος της βυζαντινής ιστορίας έχει αποκληθεί από τους επιστήμονες Σκοτεινοί χρόνοι ή Σκοτεινοί αιώνες, μεγάλο χάσμα ή μεγάλο κενό για ένα κυρίως λόγο: την σπάνι ή απουσία τεκμη­ρίων και πληροφοριών.

Advertisements

Βυζαντινή Αυτοκρατορία Νικαίας

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας το 1204, ο Θεόδωρος Λάσκαρις, που είχε καταφύγει στη Νίκαια της Βιθυνίας με λίγους οπαδούς του, εγκαθίδρυσε ένα νέο κράτος, διεκδικώντας τη συνέχιση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Το κράτος αυτό, με πρωτεύουσα τη Νίκαια, κατάφερε να επεκταθεί σε μεγάλο μέρος της Μικράς Ασίας και στο χώρο της ηπειρωτικής Ελλάδας, κατακτώντας εδάφη του δεύτερου βυζαντινού κρατιδίου της Ηπείρου. Υποκαθιστώντας ουσιαστικά την αυτοκρατορική και εκκλησιαστική εξουσία της Κωνσταντινούπολης, το κράτος της Νίκαιας συγκέντρωσε τους περισσότερους Βυζαντινούς της περιοχής, ενώ είναι αξιοσημείωτη η οικονομική, δημογραφική και κυρίως η πολιτιστική του ανάπτυξη. Διατηρήθηκε στην περιοχή της Μικράς Ασίας ως το 1261, όταν ο αυτοκράτοράς του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος και ο στρατηγός Αλέξιος Στρατηγόπουλος κατάφεραν να επανακτήσουν την Κωνσταντινούπολη, μεταφέροντας ξανά εκεί την έδρα της αυτοκρατορίας.

Η παράδοση και το Ιερό

επίμετρο στο…
Η αίσθηση της ευτυχίας
Τζίντου Κρισναμούρτι
Μέσα από μια συζήτηση η οποία έγινε στo Gstaad της
Ελβετίας στις 28 Ioυλίoυ 1984, περιγράφεται η αίσθηση εκείνου
που ο Κρισναμούρτι ονομάζει the sacred, δηλαδή το ιερό.

Μετάφραση: Νίκος Πιλάβιος, Σεφανία Τάπτα

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

Η μάχη του Ικονίου (18 Μαΐου 1190)

Η μάχη του Ικονίου (σημερινή Κόνια) έλαβε χώρα στις 18 Μαΐου 1190 κατά τη διάρκεια της Γ’ Σταυροφορίας, κατά την εκστρατεία του Φρειδερίκου Μπαρμπαρόσα στους Αγίους Τόπους με αποτέλεσμα, την πτώση της πρωτεύουσας του Σουλτανάτου Rûm που περιήλθε στις στις αυτοκρατορικές δυνάμεις.

Ευχές Πάσχα

εξώφυλλο: Τὰ Πάθη καὶ ἡ Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου Ξυλόγλυπτον Ἀβραὰμ Μοναχοῦ Καυσοκαλυβίτου, 1902, Ἡγουμενεῖον Ἱ.Μ. Μεγίστης Λαύρας Ἁγίου Ὄρους. Χριστὸς ἀνέστη (ὁμηρικὴ διάλεκτος) Χριστὸς ἐκ νεκάδων ἐγερθείς, ὄλβῳ ὄλβου πεπάτηκε καὶ τοῖς ἐν τύμβεσιν τὸ ζῆν ἐδωρήσατο.

Μυθολογικὸν τοῦ Συντίπα τοῦ Φιλοσόφου

Τὸ περίφημο «Μυθολογικὸν τοῦ Συντίπα τοῦ Φιλοσόφου», ἀποτελούμενο ἀπὸ 62 μύθους, ἐκ τῶν ὁποίων μόνο μερικοὶ δὲν συναντοῦνται στοὺς ὑπολοιπους συγγραφεῖς, ἀνήκει στην Αισωπική παράδοση καὶ ἔχει μιὰ πολὺ παράξενη ἱστορία.

Το Άσμα του Ρολάνδου (La chanson de Roland)

Το άσμα του Ρολάνδου είναι το παλαιότερο χρονολογημένο έργο της Γαλλικής λογοτεχνίας και σώζεται σε διάφορα χειρόγραφα και παραλλαγές, γεγονός που φανερώνει την ιδιαίτερα μεγάλη απήχηση που βρήκε από την στιγμή της κυκλοφορίας του (12ος αι.) μέχρι και τον 14ο αιώνα.

Παρόν και παρελθόν…….οι αρχαίοι Έλληνες και εμείς

Η αρχαιολατρία μας εξαντλήθηκε στην απεγνωσμένη επιβολή της εκμάθησης της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, ενώ καμία προσπάθεια δεν έγινε για την ουσιαστική γνώση της σκέψης και του πολιτισμού των Αρχαίων. _ B.Κάλφας

Η Είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα ή «Βαϊοφόρος»

Η θριαμβευτική είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, είναι γνωστότερη ως «Εορτή των Βαΐων» ή «Βαϊοφόρος».
Η ρηχή πίστη των τότε Ιουδαίων κατά τον Χρυσόστομο, φαίνεται από το γεγονός ότι θαύμασαν μάλλον την μεγαλειώδη υποδοχή, παρά τα τόσα σημεία, των οποίων η φήμη περιέβαλε τον Χριστό. Μάλιστα είχε προηγηθεί η έγερση του Λαζάρου και ένας ευτελής λόγος της υποδοχής του Χριστού, ήταν για να δουν τον αναστηθέντα Λάζαρο. Ασφαλώς και υπό ρωμαϊκή κατοχή, ο Ιησούς αντιμετωπίζονταν, εσφαλμένα, ως ένας κοσμικός Μεσσίας, ο οποίος θα αποκαθιστούσε το κοσμικό κράτος.

Υγειονομική φροντίδα και περίθαλψη των αγωνιστών του 1821

Ο απελευθερωτικός αγώνας του 1821 διεξήχθη κάτω από αντίξοες συνθήκες και με συνεχή αναδιάταξη δεδομένων, τα οποία συνδυαστικά με τον ιδιόμορφο χαρακτήρα των Ελλήνων απειλούσαν συνεχώς την ευόδωση της πορείας του. Εξ ανάγκης οι προτεραιότητες αφορούσαν στην κάλυψη των στρατιωτικών και δημοσιονομικών αναγκών και ελάχιστα στην αντιμετώπιση θεμάτων δημόσιας υγείας, υγειονομικής περίθαλψης και ιατροκοινωνικής πρόνοιας.

Ἡ στρατιωτική δράση τῶν Φιλελλήνων στή μάχη τοῦ Πέτα

Ἡ προετοιμασία τῶν Ἑλλήνων γιά τή διεκδίκηση τῆς ἀνεξαρτησίας τους ἀπό τήν ὀθωμανική ἐξουσία καί ὁ ἔνοπλος ἀγώνας πού τήν ἀκολούθησε, συγκέντρωσαν τή στήριξη Εὐρωπαίων καί Ἀμερικάνων, ἡ ὁποία σταδιακά μορφοποιήθηκε στό πολιτικοϊδεολογικό κίνημα πού εἶναι γνωστό βιβλιογραφικά ὡς Φιλελληνισμός. Τό ἐν λόγῳ κίνημα, πού ἔλαβε ποικίλες ἐκφράσεις, συνέδραμε ἠθικά, ὑλικά καί πολιτικά τούς ἐπαναστατημένους Ἕλληνες. Προφανῶς ἡ ἀμεσότερη ἔκφραση τοῦ Φιλελληνισμοῦ ὑπῆρξε ἡ πολεμική δράση πού ἀνέπτυξαν στό πλευρό τῶν Ἑλλήνων —κατά τή διάρκεια τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ ἀγώνα (1821-1829)— ξένοι ἐθελοντές, κυρίως ἀξιωματικοί.

Η έννοια του «θανάτου» στην Ελληνική Επανάσταση (1821-1832)

Η νεωτερική, εκκοσμικευμένη και πολιτικοποιημένη έννοια του «θανάτου» είχε, επομένως, στα κείμενα των Ελλήνων επαναστατών πολλές πτυχές (ισοδυναμούσε νοητικά με την πολιτική υποταγή στον Οθωμανό κυρίαρχο, τη «δουλεία», την «τυραννία», την «ολιγαρχία», όπως επίσης και με τη συλλογική εξόντωση μιας εθνοπολιτισμικής ομάδας), καθώς και νέες πρακτικές πολιτικές προεκτάσεις: τον εθνικό διαχωρισμό και την ανταλλαγή πληθυσμών, οι οποίες άγγιξαν τα όρια της (με σύγχρονους όρους) εθνοκάθαρσης. Βασικοί συντελεστές αυτών των πολιτικών μεταμορφώσεων του «θανάτου» ήταν η αχαλίνωτη πολεμική βία και η εθνικιστική ιδεολογία.

Ιστορία του Νέου Ελληνισμού

Μελετώντας ο ιστορικός μια συγκεκριμένη περίοδο του παρελθόντος αντιμετωπίζει ποικιλία μεθοδολογικών προβλημάτων, όπως το χρονικό σημείο έναρξης ή λήξης της περιόδου, την περιοδολόγηση εντός αυτής, την ονομασία της κλπ. Η συγκεκριμένη χρονική περίοδος που θα απασχολήσει το παρόν εγχειρίδιο διατηρεί τις δικές της ιδιαιτερότητες. Κατ’ αρχήν μ’ αυτή την περίοδο εισερχόμαστε στη «νεότερη εποχή» της ελληνικής ιστορίας, αφήνοντας πίσω τη μεσαιωνική. Αλλά ένα πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι «πότε αρχίζει η νεότερη ελληνική ιστορία ή η νεότερη εποχή στον ελληνικό χώρο»; Ποια κριτήρια τίθενται γι’ αυτή τη χρονική έναρξη; Ποια ονοματολογία χρησιμοποιείται γι’ αυτή την περίοδο; Πόσο εύκολα προσδιορίσιμο είναι το αντικείμενο της μελέτης της περιόδου, δηλαδή οι ελληνικοί πληθυσμοί; Πόσο εύκολα διακριτός είναι ο γεωγραφικός χώρος μελέτης; Αυτά είναι ορισμένα βασικά ερωτήματα, με τα οποία τίθεται ο ιστορικός αντιμέτωπος, όταν προσεγγίζει τη συγκεκριμένη περίοδο του παρελθόντος.

Η κενότητα της ύπαρξης

Εφόσον συνηδειτοποιήσουμε με ακρίβεια την κατάστασή μας, ανοίγει ο δρόμος που οδηγεί μακριά από την πλάνη που συχνά περιβάλλει την ύπαρξή μας.

The Emergent Mind

WHAT GOES ON in the minds of babies? A lot, it turns out: long gone are the days when psychologists believed infants couldn’t use abstract thought. Recent research from the lab of Elizabeth Spelke, Berkman professor of psychology, suggests that babies can understand things about social behavior, preferences—even about people’s objectives and values. -The emergent mind, Harvard magazine

Η μάχη του Γινγκού/Yingkou 牛莊作戦 (4 Μαρ. 1895)

Η μάχη του Γινγκού έλαβε χώρα κατά τον Α’ Σινο-Ιαπωνικό πόλεμο μεταξύ της Ιαπωνίας Meiji (πρώιμη ολιγαρχική κυβέρνηση) και της Κίνας Qing (δυναστεία) οι οποίες συγκρούσθηκαν έξω από το λιμάνι της πόλης Γινγκού της Μαντζουρίας. Ενίοτε αναφέρεται ως μάχη του Niuzhuang ή του Newchwang.

Ο άβαξ του Λαυρίου

Μουσικολογική και αριθμητική ερμηνεία της μαρμάρινης επιγραφής που βρέθηκε στην βόρεια πλευρά της αγοράς στο λιμάνι Πασά του Λαυρίου το 1977.

Schrödinger in Space

The Schrödinger Equation makes an unlikely appearance at the astronomical scale _Caltech

Come l’uom s’eterna

Από πολύ νωρίς βλέπουμε τον Καζαντζάκη να έχει συνειδητοποιήσει και αποσαφηνίσει τον φιλοσοφικό χαρακτήρα του συγγραφικού του σχεδίου: «Όλο μου το έργο devise [= έμβλημα] και σκοπό θά ’χει: Come l’uom s’etterna [= πώς ο άνθρωπος αθανατίζεται]. Εκεί κατέληξα», γράφει στο ημερολόγιό του το 1915.

Τα φάρμακα στην αρχαιότητα

Η αναζήτηση των φαρμάκων άρχισε από το περιβάλλον. Όπως και τα ζώα, ο πρωτόγονος άνθρωπος είχε πολύ ανεπτυγμένο το ένστικτο αυτοπροστασίας. Σταδιακά κυριάρχησε η παρατήρηση και ο συσχετισμός των θεραπευτικών μέσων με συγκεκριμμένες ασθένειες. Αναμφίβολα και η τύχη βοήθησε στην ανακάλυψη των φαρμάκων._ Ε. Σκαλτσά
Επίκουρη Καθηγήτρια
Τομέας Φαρμακογνωσίας, Τμήμα Φαρμακευτικής