Η Νορμανδική κατάκτηση (1066)

στις

Στο εξώφυλλο απεικονίζεται η μάχη του Hastings σε πίνακα του Francois Hippolyte Debon

 

Γράφει ο Χείλων

Ο όρος Νορμανδική κατάκτηση αφορά στην κατάκτηση της Αγγλίας από τον Γουίλιαμ δούκα της Νορμανδίας και κατόπιν βασιλέα Γουίλιαμ Ι

Στο λόφο Σένλακ/Senlac κοντά στο Χέιστιγκς/Hastings, ο δούκας της Νορμανδίας Γουίλιαμ, διεκδικώντας τον Αγγλικό θρόνο αντιμετώπισε σε μάχη τον Χάρολντ II, βασιλέα της Αγγλίας (υπήρξε ο τελευταίος ορθόδοξος βασιλέας της Αγγλίας). Καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας οι Νορμανδοί ιππότες επιτίθεντο συνεχώς κατά της Αγγλοσαξονικής φάλαγγας και μέχρι το σούρουπο ο Χάρολντ ήταν νεκρός και η Αγγλοσαξονική αντίσταση είχε καταρρεύσει.

μάχη_Hastings πηγή The Department of History, United States Military Academy
Μάχη Hastings πηγή The Department of History, United States Military Academy
Γουίλιαμ Ι

Η νίκη του Γουίλιαμ στη μάχη του Χέιστιγκς, στις 14 Οκτωβρίου 1066 ολοκλήρωσε ουσιαστικά την κατάκτηση και θεωρείται ως ορόσημο και «αρχή της Αγγλικής ιστορίας». Ένας από τους παράγοντες που διευκόλυνε την κατάκτηση των Νορμανδών υπήρξε η εισβολή των Βίκινγκς στη βόρεια Αγγλίας από τον Χάραλντ ΙΙΙ της Νορβηγίας τον Σεπτέμβριο του 1066 καθότι δεν επέτρεψε στην Αγγλία να συγκεντρώσει αρκετό στρατό για να αποκρούσει τον νέο εχθρό.

Επιπλέον η Νορμανδική επιρροή είχε «ήδη εισβάλλει» πολιτιστικά και πολιτικά στην Αγγλία πριν από το 1066. Να σημειωθεί ότι η κατάκτηση της Ουαλίας από τους Νορμανδούς πραγματοποιήθηκε αποσπασματικά και ολοκληρώθηκε το 1282, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Εδουάρδου I. Ο ίδιος βασιλιάς αν και υπέταξε την Σκωτία, δεν την κατέκτησε πραγματικά, καθώς αυτή απέκτησε εκ νέου τοπική κυριαρχία, και παρέμεινε ανεξάρτητο βασίλειο μέχρι το 1707 διατηρώντας μάλιστα ξεχωριστή μοναρχία μέχρι το 1603.

Οι Νορμανδοί κατακτητές εισήγαγαν τα Γαλλικά ως κυρίαρχη γλώσσα στην Αγγλία, εκτοπίζοντας τα Αγγλικά για σχεδόν 300 χρόνια. Η Αγγλία παρέμεινε πολιτιστικά και οικονομικά στάσιμη για σχεδόν 150 χρόνια. Οι περισσότεροι βασιλείς δεν διέμεναν για μεγάλο χρονικό διάστημα στην Αγγλία, προτιμώντας να διοικούν από Γαλλικές πόλεις, όπως η Ρουέν, επικεντρώνοντας την προσοχή τους στις πιο προσοδοφόρες Γαλλικές επαρχίες. Η χώρα παραμένει μία ασήμαντη προσάρτηση της Νορμανδικής έκτασης και αργότερα ως φέουδο της αυτοκρατορίας των Ανδεγαυών (Angevin) του βασιλέα Ερρίκου II.

Aυτοκρατορία Aνδεγαυών (Angevin Empire) πηγή wikipedia

Ωστόσο το 1204, ο Γάλλος βασιλέας Φίλιππος ΙΙ κατέλαβε όλα τα εδάφη των Νορμανδικών και Ανδεγαυικών κατακτήσεων στη Γαλλία, εκτός της Γασκώνης. Αυτό θα οδηγήσει αργότερα στον Εκατονταετή πόλεμο όταν οι Άγγλοι βασιλείς προσπάθησαν να ανακτήσουν τα εδάφη τους στη Γαλλία.

Οι κατακτητές παρέμειναν διαχωρισμένοι εθνικά από το γηγενή πληθυσμό της Αγγλίας, αλλά μετά το 1348, όταν πανδημία πανώλης (Μαύρος Θάνατος) εξόντωσε σημαντικό αριθμό της Αγγλικής αριστοκρατίας, οι δύο εθνότητες συγχωνεύθηκαν.

Hereward the Wake (ο άγρυπνος)

Ο σημαντικότερος θύλακας αντίστασης ήταν η «νήσος» Ίλι/Ely» της οποίας οι φυσικές άμυνες (βαλτώδεις εκτάσεις, δυσπρόσιτη περιοχή) έγιναν αντικείμενο εκμετάλλευσης από τον αρχηγό των Σαξώνων Χέργουορντ/Hereward.

Μετά από πολλές περιπέτειες, όπως την λεηλασία της μονής στο Πίτερμπρο/Peterborough, την οποία πραγματοποίησε ο Χέργουορντ προκειμένου να προλάβει τον Νορμανδό ηγούμενο Τέρολντ/Turold, πήγε στο Ίλι και ανέλαβε την γενική διοίκηση των Σαξώνων οι οποίοι αψήφησαν τους Νορμανδούς.

Ο Γουίλιαμ είχε στρατοπεδεύσει με τον στρατό του στο Μπράντον, αλλά ήταν αδύνατον να βρει διέξοδο μέσω των βάλτων, διαπιστώνοντας ότι δεν θα μπορούσε να κάνει μια επιτυχημένη επίθεση κατά του Ely από την κατεύθυνση του Μπράντον. Ο Γουίλιαμ μετακίνησε στο στρατό του στο Κέιμπριτζ και προσπάθησε να αποκτήσει πρόσβαση στο Ίλι μέσω των διαδρόμων Στάντνι/Stuntney, Λίτλ Θέτφορντ/Little Thetford και Άλμπρεθ/Aldreth αλλά εμποδιζόταν από τον Χέργουορντ και τους οπαδούς του.

Νήσος Ίλι το όνομα σημαίνει «νησί των χελιών» λόγω των χελιών που υπήρχαν στον ποταμό και αλιεύονταν για τροφή.

Λόγω της μεγάλης απόστασης από το Ίλι oι Νορμανδοί έπρεπε να κατασκευάσουν ξύλινες σχεδίες προκειμένου να πραγματοποιήσουν μια πλήρη επίθεση κατά του οικισμού. Εν τω μεταξύ ο Χέργουορντ εργαζόταν με σκοπό την παγίδευση των γεφυρών και σχεδίων με εκρηκτικά.

Όταν τελικά οι γέφυρες ήταν έτοιμες για την επίθεση, ο Χέργουορντ τις πυρπόλησε, όμως οι μοναχοί του Ίλι δεν ήταν σε πλήρη συμφωνία με τον Χέργουορντ και εν τω μεταξύ ο Γουίλιαμ είχε αποκτήσει πρόσβαση μέσω πληροφοριών που του έδιδαν οι μοναχοί. Τελικά η απόπειρα δολιοφθοράς απέτυχε και ο Χέργουορντ δραπέτευσε, αλλά παρά την «συνεργασία» ο Γουίλιαμ επέβαλλε βαριά ποινή στους μοναχούς και τον ηγούμενο της Ίλι.

Λέγεται ότι προκειμένου να ικανοποιήσουν τον Γουίλιαμ οι μοναχοί έπρεπε να λιώσουν ή να πωλήσουν σχεδόν όλα τα αντικείμενα χρυσού και αργύρου στην εκκλησία, συμπεριλαμβανομένων σταυρών, βωμών, ιερών, δισκοπότηρων, δισκαρίων, κυπέλλων και πάνω απ’ όλα την εικόνα της Παναγίας «να κάθεται με το θείο βρέφος σε θρόνο» μια θαυμάσια εργασία του ηγούμενου Έλσιν/Elsin (πέθανε το 1016) καθώς και τέσσερις ξύλινες φιγούρες των Παρθένων εμπλουτισμένες με χρυσό – ασήμι και πολύτιμους λίθους.

Πηγές

Ann Williams: «The English and the Norman Conquest».  Boydell Press  2000

Peter Marren :. «1066-The Battles of York, Stamford Bridge & Hastings». Battleground Britain 2004

2 Σχόλια

  1. Χείλων, άλλο ένα σπουδαίο άρθρο πέρα από τα τετριμμένα. Ειδικά σημαντική είναι η πληροφορία ότι το 1348 η πανδημία πανώλης (Μαύρος Θάνατος) εξόντωσε σημαντικό αριθμό από την αγγλική αριστοκρατία: ο Βρετανός μελετητής Schama υπολογίζει ότι οι Νορμανδοί και οι Βρετονοι και Φράγκοι σύμμαχοι τους που εγκαταστάθηκαν στη Βρετανία από το 1066 και έπειτα, ήταν συνολικά μόλις 20-30.000 (δεν διευκρινίζει αν σε αυτόν τον αριθμό περιλαμβάνονται και οι οικογένειες τους, οπότε τότε θα αριθμούσαν περίπου 100.000). Στη συνέχεια μερικοί από αυτούς σκοτώθηκαν πολεμώντας τους Σάξονες, Αγγλοδανούς, Ουαλούς και Σκώτους που συνέχισαν να αντιστέκονται, κάποιοι σκοτώθηκαν στις γνωστές διαμάχες μεταξύ φεουδαρχών, πριγκήπων και διεκδικητών, ενώ όπως μαθαίνω τώρα, μεγάλο μέρος τους εξοντώθηκε το 1348 λόγω της πανώλης: αναρωτιέμαι τελικά πόσοι επιβίωσαν (ακόμη και η νορμανδική βασιλική οικογένεια παρήκμασε και σύντομα αντικαταστάθηκε από μία άλλη φραγκική). Ισως για αυτό η Αγγλία των νεοτέρων χρόνων ήταν γεμάτη από ερειπωμένους φεουδαλικούς πύργους. Πάντως οι Αγγλοι ιστορικοί το θεωρούν δεδομένο ότι οι Νορμανδοί δεν επηρέασαν σημαντικά τον λαό τους εθνολογικά, παρά μόνο πολιτισμικά και γλωσσικά με την εμφύτευση της γαλλικής γλώσσας η οποία μετάλλαξε τη γερμανική των Αγγλοσαξώνων «παράγοντας» έτσι την αγγλική γλώσσα.

    Μου αρέσει!

    1. Ο/Η Xείλων λέει:

      Αγαπητέ Περικλή

      Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.

      Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι η έκβαση της μάχης του Hastings θα ήταν διαφορετική αν οι Άγγλοι διέθεταν ιππικό (κάποια στιγμή της μάχης ο William έπεσε από το άλογο και οι Νορμανδοί θεώρησαν ότι σκοτώθηκε…..εκείνη την στιγμή αν οι Άγγλοι διέθεταν ιππικό η μάχη θα είχε τελειώσει).
      Όντως οι επιρροές των Σαξώνων (Γερμανών) ήταν εμφανείς ……..ενδεικτικά το όνομα του Harold γραφόταν Harald το οποίο κατόπιν οι Άγγλοι μετέτρεψαν στο Αγγλόφωνο Harold.

      Μου αρέσει!

Τα σχόλια έχουν κλείσει.