Οι Γίγαντες της Παταγονίας

στις

εξώφυλλο: Χειροποίητη χαλκογραφία με χαρακτική από τις «Ενδυμασίες της Παταγονίας το 1764»

copyright © μετάφραση – επιμέλεια Χείλων

Το 1766 το πλοίο «Δελφίνι» με καπετάνιο τον Τζον Μπάιρον/John Byron (παππού του ποιητή Μπάιρον) επέστρεψε στο Λονδίνο μετά από περιήγηση ανά τον κόσμο. Ενώ βρισκόταν στην αποβάθρα, διέρρευσε η φήμη ότι το πλήρωμα είχε συναντήσει μια φυλή Γιγάντων ύψους περίπου 3 έως 4 μέτρων στην Παταγονία της Νότιας Αμερικής. Αυτή εμφανίστηκε για πρώτη φορά έντυπη στις 9 Μαΐου 1766 στο περιοδικό Gentleman’s και κατόπιν άλλες εφημερίδες, όπως η London Chronicle, αναδημοσίευσαν την ιστορία.

Η φήμη σύντομα έτυχε ευρείας αποδοχής και ενισχύθηκε από παλαιότερες αναφορές για την ύπαρξη Γιγάντων στην Παταγονία. Επί παραδείγματι, ο Αντόνιο Πιγκαφέτα/Antonio Pigafetta, ο οποίος έπλεε με τον Μαγγελάνο στη δεκαετία του 1520, έγραψε για μια συνάντηση με γίγαντες της Νότιας Αμερικής. Σύμφωνα με τον Πιγκαφέτα, ο Μαγγελάνος αποκάλεσε αυτούς τους γίγαντες «Παταγόνες/Patagons» λόγω των μεγάλων ποδιών τους και έτσι το νότιο άκρο της Νότιας Αμερικής έγινε γνωστό ως Παταγονία.

Το 1578, ο Φράνσις Φλέτσερ/Francis Fletcher ιερέας του θαλασσοπόρου Σερ Φράνσις Ντρέικ/Sir Francis Drake, περιέγραψε σε χειρόγραφο τη συνάντηση με πολύ ψηλούς Παταγόνες. Τη δεκαετία του 1590, ο Άντονι Νίβετ/Anthonie Knivet, που είχε πλέυσει με τον Σερ Τόμας Κάβεντις/Sir Thomas Cavendish, ισχυρίστηκε ότι είχε δει νεκρά σώματα στην Παταγονία με ύψος πάνω από 4 μέτρα.

Μια μακρά επιστημονική συζήτηση έδωσε επίσης ώθηση στις φήμες για μία φυλή γιγάντων της Νότιας Αμερικής. Ο μεγάλος Γάλλος φυσικός φιλόσοφος, Ζορζ Λουί Λεκλέρκ, κόμης του Μπιφόν/Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon (1707-1788) υποστήριξε ότι τα ζώα και τα φυτά του Νέου Κόσμου ήταν μικρά και εκφυλισμένα σε σύγκριση με τα αντίστοιχα Ευρωπαϊκά (αυτό συνέβη πριν οι Ευρωπαίοι κάνουν πολλές εξερευνήσεις στην Αμερική). Ταυτόχρονα οι αντίπαλοι του Λεκλέρκ για να καταρρίψουν τη θεωρία του προώθησαν τις φήμες για τους γίγαντες της Νότιας Αμερικής.

Ναύτης προσφέρει ψωμί σε γυναίκα της Παταγονίας πηγή

Απομυθοποίηση

Η έκθεση του 1766 για τους γίγαντες της Παταγονίας προκάλεσε έντονο προβληματισμό. Το επιστημονικό περιοδικό Journal Encyclopedique δημοσίευσε επιστολή του Σαρλ Μαρί ντε Λα Κονταμέν/Charles Marie de La Condamine όπου υποστήριζε ότι το όλο θέμα ήταν μια φάρσα που διαδόθηκε από τους Άγγλους. Συγκεκριμένα ισχυρίστηκε ότι η ιστορία των Γιγάντων αποτελούσε πρόσχημα επειδή οι Άγγλοι ήθελαν να στείλουν αποστολή στην Αργεντινή για να εκμεταλλευτούν ένα ορυχείο που ανακαλύφθηκε πρόσφατα.  Ο Χόρας Γουόλπολ/Horace Walpole απευθυνόμενος σε φίλο, έγραψε ένα σατιρικό άρθρο με τίτλο «Αναφορά Γιγάντων/An Account of the Geantz» που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα, προτείνοντας στον Μπάιρον να στείλει μερικές από τις γυναίκες της Παταγονίας στην Αγγλία προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση της Αγγλικής φυλής. Όμως παρά τον προβληματισμό και την δυσπιστία, παρέμεινε η ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ύπαρξης Γιγάντων.

Η φήμη για τους γίγαντες της Παταγονίας καταρρίφθηκε οριστικά ως φανταστική το 1773 όταν παρουσιάστηκε επίσημα η αναφορά ταξιδιού του Μπάιρον. Σε αυτήν ο Μπάιρον αποκάλυψε ότι είχε πράγματι συναντήσει μια φυλή Παταγόνων, αλλά ο ψηλότερος είχε ύψος περίπου 1,98 μέτρα. Με άλλα λόγια, ήταν ψηλοί, αλλά όχι Γίγαντες 4 μέτρων. Η φυλή που συνάντησε ο Μπάιρον ήταν πιθανότατα οι Τεχουέλτσες/Tehuelches, οι οποίοι εξολοθρεύτηκαν το 1880 κατά την εκστρατεία του Τζούλιο Αρζεντίνο Ρόκα/Julio Argentino Roca.

1840 Φανταστική απεικόνιση αρχηγού της Παταγονίας στα Στενά του Μαγγελάνου, με ένδυση πολέμου. από το «Voyage au pole sud et dans l’Oceanie …» του Γάλλου εξερευνητή Jules Dumont d’Urville

Απ’ όσο γνωρίζουμε, δεν υπάρχουν οστά που να επαληθεύουν τους γίγαντες του νότιου τμήματος της Νότιας Αμερικής, αλλά βιβλία και έγγραφα μετά την πρώτη ανακάλυψη επιβεβαιώνουν ότι υπήρχαν πράγματι ψηλοί άνθρωποι που ζούσαν εκεί!

Ο πρώτος Ευρωπαίος που έπλευσε στην ανατολική ακτή της Νοτίου Αμερικής ήταν ο Μαγγελάνος το 1520. Οι Ισπανοί είχαν ήδη αρχίσει να εξερευνούν την Νέα Γη δυτικά του Ατλαντικού Ωκεανού. Ο Μαγγελάνος, Πορτογάλος στην καταγωγή, προσπαθούσε να βρει μια νέα διαδρομή προς τις Νήσους Spice/Moluccas, στη βόρεια Ινδονησία. Όταν έφτασε στο νότιο τμήμα εκεί που βρίσκεται τώρα η Αργεντινή, σε έναν κολπίσκο που ονόμασε San Julián, συνάντησε πολύ ψηλούς ανθρώπους και ο πρώτος που είδαν ήταν τόσο ψηλός, ώστε οι ναύτες έφταναν μέχρι τη μέση του! Σημειώνεται ότι οι ναύτες κατάφεραν να συλλάβουν δύο νεαρούς γίγαντες, οι οποίοι όμως πέθαναν αργότερα στη θάλασσα.

Πηγές

Edward Brooke-Hitching (2018). The Phantom Atlas: The Greatest Myths, Lies and Blunders on Maps. Chronicle Books. p. 184. 2019.

«The Patagonian Giants». Museum of Hoaxes. 2005.

Ryan Carolyne. «European Travel Writings and the Patagonian giants». Lawrence University. 2005.