Άννα Μπολέυν/Anne Boleyn (1501 –1536)

στις

εξώφυλλο: Πορτρέτο της Άννας Μπολέυν, πιθανότατα βασισμένο σε σύγχρονο πορτρέτο που δεν σώζεται πλέον. National Portrait Gallery / Public domain

copyright © γράφει ο Χείλων

Η Άννα Μπολέυν, υπήρξε δεύτερη σύζυγος του βασιλιά Ερρίκου VIII μετά από έναν σκανδαλώδη γάμο, διότι η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία αρνήθηκε την ακύρωση του πρώτου γάμου και επειδή η Μαίρη Μπολέυν, αδελφή της Άννας,  ήταν ερωμένη του βασιλιά. Ο  Ερρίκος αποσχίστηκε από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία για να παντρευτεί την Άννα, η οποία γέννησε μια κόρη, αλλά δεν μπορούσε να συλλάβει γιο. Στις 19 Μαΐου 1536, η Μπολέυν εκτελέστηκε με ψευδείς κατηγορίες αιμομιξίας, μαγείας, μοιχείας και συνωμοσίας κατά του βασιλιά. Η κόρη της, Ελισάβετ, αναδείχθηκε σε μια από τις μεγαλύτερες βασίλισσες της Αγγλίας. Η Μπολέυν πέθανε στις 19 Μαΐου 1536, στο Λονδίνο.

Ερρίκος VIII Hans Holbein / Public domain

Πρώιμος βίος

Γεννημένη περί το 1501, η Άννα Μπολέυν ήταν κόρη του Σερ Τόμας Μπολέυν/Thomas Boleyn, ο οποίος αργότερα θα γινόταν κόμης του Όρμοντ/Ormonde και της Λαίδης Ελισάβετ Χάουαρντ/Elizabeth Howard. Δεν είναι σίγουρο αν η Άννα γεννήθηκε στο Μπλίκλινγκ Χολ του Νόρφολκ ή στο Κάστρο Χέβερ του Κεντ, αλλά ούτε και η ακριβής χρονολογία, αφού άλλοι ιστορικοί θεωρούν ως έτος γέννησής το 1501 και άλλοι το 1507, ενώ έχουν προταθεί διάφορες χρονολογίες από το 1499 έως το 1512. Είχε άλλα δυο αδέλφια, την Μαίρη και τον Γεώργιο.

Ο πατέρας της ήταν επιτυχημένος διπλωμάτης και η καριέρα του εξασφάλισε στην κόρη του μια θέση στην αυλή της Μαργαρίτας, αυτοκράτειρας της Αυστρίας, η οποία τότε κυβερνούσε την Ολλανδία για λογαριασμό του πατέρα της. Αργότερα η εκπαίδευση της Άννας συνεχίστηκε στη Γαλλική Αυλή, όπου ήταν η ευνοούμενη κυρία επί των τιμών της βασίλισσας Κλαυδίας/Claude. Εκεί τελειοποίησε τις γνώσεις της στη Γαλλική γλώσσα κι εθιμοτυπία κι απέκτησε ενδιαφέρον για τη μόδα, τη φιλοσοφία και την εκκλησιαστική μεταρρύθμιση. Εκτελούσε επίσης χρέη διερμηνέα, όταν έρχονταν στη Γαλλική Αυλή υψηλόβαθμοι επισκέπτες από την Αγγλία. Το 1522 επέστρεψε στην Αγγλία, όπου εγκαταστάθηκε στην αυλή του βασιλιά Ερρίκου ως κυρία επί των τιμών της βασίλισσας Αικατερίνης της Αραγωνίας.

Αικατερίνη της Αραγωνίας Attributed to Joannes Corvus / Public domain

Η εμφάνιση της Άννας Μπολέυν δεν συμβάδιζε με τα πρότυπα ομορφιάς της εποχής διότι ήταν πολύ λεπτή και είχε δέρμα αρκετά σκούρο. Πάντως τα μακριά μαύρα μαλλιά της και τα σκούρα μάτια της εντυπωσίαζαν, όπως και η μόδα που ακολουθούσε. Ο ιστορικός Λίντσι/Lindsey γράφει:

«Δεν περιγραφόταν ποτέ ως μεγάλη καλλονή, αλλά ακόμα κι αυτοί που την απεχθάνονταν παραδέχονταν ότι ήταν δραματικά σαγηνευτική. Η σκούρα επιδερμίδα και τα μαύρα μαλλιά της έδιναν μια εξωτική αύρα σε μια κουλτούρα που θεωρούσε τη γαλακτώδη ωχρότητα ουσιώδη για την ομορφιά. Τα μάτια της ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακά μαύρα και όμορφα έγραψε ένας σύγχρονός της, ενώ ένας άλλος βεβαίωνε ότι ήταν πάντα τα πιο ελκυστικά και ότι εκείνη ήξερε καλά πως να τα χρησιμοποιεί αποτελεσματικά».

Στα μέσα της δεκαετίας του 1520, η Μπολέυν είχε γίνει μία από τις πιο διακεκριμένες κυρίες της αυλής, προσελκύοντας την προσοχή πολλών ανδρών, μεταξύ των οποίων ο Χένρι Πέρσι/Henry Persy, 6ος κόμης του Νορθάμπερλαντ. Όταν ο Ερρίκος VIII έμαθε τον σχεδιαζόμενο γάμο του Πέρσι με την Μπολέυν, στράφηκε εναντίον του, αφού την ίδια εποχή είχε ερωτευτεί τη νεαρή αυλικό. Αυτό που είναι γνωστό είναι ότι περί το 1525 η αδελφή της Μπολέυν, η Μαίρη, μία από τις ερωμένες του βασιλιά, την είχε συστήσει στον Ερρίκο και ο βασιλιάς της έστελνε ερωτικά γράμματα.

Η αδελφή της Άννας Μαίρη Μπολέυν Unknown author / Public domain

Σε μία από τις επιστολές, έγραφε:

«Αν… αφεθείς, καρδιά, σώματι και ψυχή σε μένα… Θα σε πάρω ως τη μοναδική μου ερωμένη, απορρίπτοντας όλες τις άλλες, για να υπηρετώ μόνο εσένα.»

Η Μπολέυν αρνήθηκε, εξηγώντας ότι σκόπευε να παντρευτεί και όχι να γίνει ερωμένη:

«Δεν μπορώ να είμαι η γυναίκα σου, τόσο επειδή είμαι ανάξια, όσο και επειδή έχεις ήδη βασίλισσα. Ερωμένη σου όμως δεν θα γίνω.»

Η απάντηση της Μπολέυν εξέπληξε τον Ερρίκο, ο οποίος εκείνη την εποχή πιστεύεται ότι είχε αρκετές ερωμένες, διότι σύμφωνα με πληροφορίες, ήθελε απεγνωσμένα ένα γιο και η Αικατερίνη της Αραγωνίας δεν είχε γεννήσει τον πολυπόθητο διάδοχο (η Αικατερίνη δεν γέννησε γιό κατά τη διάρκεια του γάμου τους, από το 1509 έως το 1533. Το πρώτο παιδί του ζεύγους που επιβίωσε κατά τη βρεφική ηλικία, η πριγκίπισσα Μαίρη, γεννήθηκε το 1516). Αλλά επειδή ο Ερρίκος ήθελε απεγνωσμένα την Μπολέυν, βρήκε έναν τρόπο να ακυρώσει επίσημα το γάμο του με την Αικατερίνη. Στην αίτησή του για ακύρωση προς τον Πάπα, επικαλέστηκε απόσπασμα από το Λευιτικό, το οποίο ανέφερε ότι ο γάμος ακυρώνεται εφόσον ένας άνδρας που παίρνει τη σύζυγο του αδελφού του παραμένει άκληρος και ισχυρίστηκε ότι αυτός και η Αικατερίνη (χήρα του αδελφού του) δεν θα είχαν ποτέ γιο που θα επιβίωνε από τη βρεφική ηλικία, επειδή ο γάμος τους ήταν καταδικασμένος στα μάτια του Θεού.

Υπάρχουν διάφορες φήμες ότι η Άννα Μπολέυν έπασχε από πολυδακτυλία, για την ακρίβεια ότι ήταν εξαδάκτυλη, αλλά οι ιστορικοί αμφισβητούν αυτό το ενδεχόμενο.

Ο Αρχιεπίσκοπος Τόμας Κράνμερ ο οποίος ήταν ο και μοναδικός υποστηρικτής της Άννας στο δικαστήριο. Gerlach Flicke / Public domain

Βασίλισσα της Αγγλίας

Μετά από εξαετή αμφισβήτηση, κατά τη διάρκεια της οποίας ο Ερρίκος και η Μπολέυν σχετίζονταν διακριτικά, η Άννα ανακάλυψε ότι ήταν έγκυος στις αρχές του 1533. Στις 25 Ιανουαρίου 1533 ο Ερρίκος και η Μπολέυν παντρεύτηκαν μυστικά χωρίς την ευλογία του Πάπα, από τον Τόμας Κράνμερ/Thomas Cranmer, αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπουρι. Τον επόμενο Ιούνιο, πραγματοποιήθηκε λαμπρή τελετή στέψης προς τιμή της νέας βασίλισσας. Στις 7 Σεπτεμβρίου 1533, η βασίλισσα Άννα γέννησε την κόρη της, Ελισάβετ Ι, η οποία θα ήταν το μοναδικό παιδί του Ερρίκου VIII με τη Μπολέυν που επέζησε (Η Άννα συνέλαβε ακόμη δύο φορές, το 1534 και το 1536, αλλά απέβαλλε). Το 1534, ο Αρχιεπίσκοπος Κράνμερ ακύρωσε τον γάμο του Ερρίκου με την Αικατερίνη επειδή ήταν κουνιάδα του βασιλιά. Στη συνέχεια, ο Ερρίκος αποδέσμευσε την Αγγλία από την θρησκευτική επιρροή της Ρώμης, εντάσσοντάς την στην Αγγλικανική Εκκλησία. Η Αικατερίνη θα πέθαινε δύο χρόνια αργότερα, το 1536.

Ενώ η δημόσια εικόνα της βασίλισσας Άννας ήταν αυτή ενός σεξουαλικά αδίστακτου τυχοδιώκτη – λόγω της μακρόχρονης αφοσίωσης του κοινού στην Αικατερίνη της Αραγωνίας – οι προσπάθειές της να διαδραματίσει τον παραδοσιακό ρόλο της βασίλισσας κατά τη διάρκεια της βασιλείας της ήταν ειλικρινείς, εστιάζοντας στην βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των φτωχών. Η Μπολέυν φημιζόταν για την κομψή γκαρνταρόμπα της, μεγάλο μέρος της οποίας ακολουθούσε τις τάσεις της μόδας στη Γαλλία εκείνη την εποχή. Ωστόσο, η Αγγλία δεν θα «αγκάλιαζε» ποτέ την βασίλισσα Άννα. Θα παρέμενε απεχθής, σε γενικές γραμμές, για την υπόλοιπη σύντομη ζωή της.

Τζέιν Σέυμουρ Hans Holbein / Public domain

Αλλά αν η Μπολέυν ήταν ελάχιστα προετοιμασμένη για το νέο της ρόλο ως βασίλισσα, ήταν τελείως απροετοίμαστη για το νέο της ρόλο ως σύζυγος του βασιλιά. Ένα χρόνο μετά το γάμο τους, ο Ερρίκος επεδίωκε και συμμετείχε σε σεξουαλικές σχέσεις με δύο υπηρέτριες της Άννας, την Μάτζ Σέλτον/Madge Shelton και την Τζέιν Σίμορ ή Σέυμουρ/Jane Seymour. Σε αντίθεση με την προηγούμενη βασίλισσα Αικατερίνη, η οποία γνώριζε για την απιστία του συζύγου της αλλά την ανεχόταν, η Μπολέυν εξαγριώθηκε από την ακολασία του Ερρίκου και άρχισε να ζηλεύει όλο και περισσότερο. Όπως και με την Αικατερίνη, ο Ερρίκος δικαιολόγησε την μοιχεία του, με την επιθυμία να αποκτήσει γιο και διάδοχο στο θρόνο και δυσφορούσε όλο και περισσότερο από τις ερωτήσεις της συζύγου του για τις συναντήσεις και τις αντιδράσεις του. Διαποτισμένος από δυσαρέσκεια και εχθρότητα, ο γάμος κατέρρευσε γρήγορα.

Τόμας Κρόμγουελ Hans Holbein / Public domain

Το τέλος

Όταν η Μπολέυν απέβαλλε σε αγόρι τον Ιανουάριο του 1536, ο Ερρίκος αποφάσισε ότι ήρθε η ώρα να δράσει για την διαδοχή, αποφασίζοντας να παντρευτεί την Σέυμουρ και επεδίωξε την ακύρωση του γάμου του. Κατόπιν, φυλάκισε την Μπολέυν προφασιζόμενος διάφορες ψευδείς κατηγορίες, μεταξύ των οποίων μοιχεία, αιμομιξία και συνωμοσία. Πιστεύεται ότι ο Τόμας Κρόμγουελ/Thomas Cromwell, Επικεφαλής Υπουργός του βασιλιά και πρώην φίλος της Μπολέυν, σχεδίασε την πτώση της.

Η Μπολέυν δικάστηκε στις 15 Μαΐου, 1536. Στο δικαστήριο, παρέμεινε ψύχραιμη, αρνούμενη με ηρεμία και σαφήνεια όλες τις κατηγορίες εναντίον της. Τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 19 Μαΐου 1536, καταδικάστηκε ομόφωνα και ο γάμος της ακυρώθηκε. Την ίδια ημέρα, η Μπολέυν μεταφέρθηκε στον Πύργο Γκρίν στο Λονδίνο, για την εκτέλεσή της. Εκεί στο ικρίωμα, εκφώνησε έναν λόγο:

«Δεν ήρθα εδώ για να κατηγορήσω κανέναν άνθρωπο, ούτε για να μιλήσω γι’ αυτά, που με κατηγορούν και με καταδικάζουν σε θάνατο, αλλά προσεύχομαι ο Θεός να σώζει τον βασιλιά και να του χαρίζει μακροημέρευση, διότι δεν υπήρξε πιο φιλεύσπλαχνος πρίγκιπας και για μένα ήταν πάντα ένας καλός και ευγενικός άρχοντας. Φεύγω από τον κόσμο και από όλους σας και εύχομαι ολόψυχα να προσευχηθείτε για μένα. Ο Κύριος να με λυπηθεί, στο Θεό εναποθέτω την ψυχή μου.»

Κατόπιν αφού αφαιρέθηκε το μαντήλι και το καπέλο της, γονάτισε και αφού έδεσαν τα μάτια της, με μια γρήγορη κίνηση, αποκεφαλίστηκε. Το κεφάλι και το σώμα της θάφτηκαν σε άγνωστο τάφο. Μέσα σε λίγες μέρες από την εκτέλεση της Μπολέυν, ο Ερρίκος και η Τζέιν Σέυμουρ παντρεύτηκαν επίσημα. Η κόρη του Ερρίκου VIII και της Μπολέυν, η Ελισάβετ I, θα αναδειχθεί αργότερα ως μία από τις πιο σεβαστές βασίλισσες της Αγγλίας.

Θρύλοι – διαδόσεις

Υπάρχουν πολλοί θρύλοι και φανταστικές ιστορίες για την Άννα Μπολέυν που διασώθηκαν στο πέρασμα του χρόνου. Λέγεται ότι θάφτηκε κρυφά στην εκκλησία Σαλ/Salle στο Νόρφολκ κάτω από μια μαύρη πλάκα κοντά στους τάφους των προγόνων της. Το σώμα της αποτέθηκε σε μια εκκλησία του Έσσεξ καθ’ οδόν προς το Νόρφολκ. Ένας άλλος θρύλος αναφέρει ότι η καρδιά, μετά από επιθυμία της, θάφτηκε στην εκκλησία Άργουορτον/Arwarton στο Σάφολκ από τον θείο της, Σερ Φίλιπ Πάρκερ.

Στη Σικελία του 18ου αιώνα, οι αγρότες του χωριού Νικολόζι πίστευαν ότι η Άννα Μπολέυν, καταδικάστηκε να καίγεται αιώνια στο όρος Αίτνα, επειδή έκανε τον Ερρίκο VIII αιρετικό. Αυτός ο θρύλος λέγεται συχνά στους ξένους επισκέπτες.

Πολλοί άνθρωποι ισχυρίστηκαν ότι είδαν το φάντασμα της Άννας στο Κάστρο Hever, στο Blickling Hall, στην εκκλησία Salle, στον Πύργο του Λονδίνου και στο Marwell Hall. Μία από αυτές τις αναφέρεται από τον παραφυσικό ερευνητή Hans Holzer. Το 1864, ο λοχαγός J. D. Dundas του 60ου συντάγματος τυφεκιοφόρων βρισκόταν στον Πύργο του Λονδίνου. Καθώς κοίταζε έξω από το παράθυρο του δωματίου του, παρατήρησε έναν φρουρό στην αυλή, μπροστά από τα καταλύματα όπου είχε φυλακιστεί η Άννα, να φέρεται παράξενα. Φάνηκε να απευθύνεται σε κάτι το οποίο σύμφωνα με τον Dundas «έμοιαζε με μια λευκή, γυναικεία φιγούρα που κινείτο προς τον στρατιώτη». Ο φύλακας όρμησε στη φιγούρα με την ξιφολόγχη του και μετά λιποθύμησε. Τελικά η κατάθεση του λοχαγού και η επιείκεια του στρατοδικείου έσωσαν τον φρουρό από την φυλάκιση επειδή λιποθύμησε ενώ ήταν σε υπηρεσία.

Το 1960, ο Canon W. S. Pakenham-Walsh, επίσκοπος του Sulgrave, στο Northamptonshire, ανέφερε ότι είχε συνομιλίες με την Άννα.

 

Πηγές – βιβλιογραφία

Eric Ives «The Life and Death of Anne Boleyn» (2004)

Susan Bordo «The Creation of Anne Boleyn» Oneworld Publications

G. W Bernard,. «The fall of Anne Boleyn», English Historical Review

Maria Dowling «Humanism in the Age of Henry the VIII» (1986)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.