Η Βαστίλλη (1370-1789)

στις

Στην εικόνα εξωφύλλου παραπλεύρως απεικονίζεται η Βαστίλλη το 1700_πηγή wikipedia

Η Βαστίλλη ήταν οχυρό των Παρισίων χτισμένο στην πύλη του Αγ. Αντωνίου (St Antoine). Η ονομασία προέρχεται από την λέξη bastion η οποία σημαίνει οχυρό – πύργος. Επειδή όμως χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως φυλακή, έχει ταυτισθεί με την εν λόγω έννοια.

Περιγραφή

Ακολούθως περιγράφονται οι πύργοι και τα κτίσματα που απεικονίζονται στην κάτοψη με την αντίστοιχη αρίθμηση.

 

Κάτοψη της Βαστίλης το 1789
Κάτοψη της Βαστίλης το 1789

Η Βαστίλλη διέθετε οκτώ κυκλικούς πύργους, οι οποίοι είχαν ύψος 22 μέτρα και διάμετρο 2 μέτρα. Ήσαν εξοπλισμένοι με 15 πυροβόλα (κανόνια) και συνδέονταν μεταξύ τους μέσω τειχών πλάτους 3 μέτρων. Το όλο συγκρότημα περιέβαλλε τάφρος εύρους περίπου 7,5 μέτρων η οποία ήταν στεγνή (ο όρος στεγνή διευκρινίζεται διότι υπήρχαν και υδάτινες τάφροι) εκ κατασκευής, εκτός από τις περιόδους που πλημμύριζε ο Σηκουάνας. Ο κάθε πύργος είχε την δική του ονομασία ως εξής:

Γωνιακός Πήρε την ονομασία διότι βρισκόταν γωνιακά της οδού Saint-Antoine. 1

– Παρεκκλήσι Τον 15ο αιώνα το παρεκκλήσιο της Βαστίλλης βρισκόταν στον εν λόγω πύργο, ενώ αργότερα μεταφέρθηκε μεταξύ των πύργων Ελευθερίας και Μπερτοντέρ (Bertaudière).2

Θησαυροφυλάκιο Ο εν λόγω πύργος ονομάσθηκε έτσι όταν επελέγη από τον Ερρίκο IV για να μεταφέρει σε αυτόν την κρατική περιουσία. Εξωτερικά, μεταξύ Παρεκκλησίου και Θησαυροφυλακίου, διακρινόταν η αψίδα η οποία ήταν η πρώτη πύλη της Saint-Antoine. 3

Κομητεία Πιθανότατα έλαβε την ονομασία από την Κομητεία των Παρισίων. 4

-Πηγάδι Το πηγάδι της Βαστίλλης βρισκόταν στα θεμέλια του εν λόγω πύργου. 5

Ελευθερία Η ονομασία του εν λόγω πύργου, δόθηκε το 1380 κατά σαρκαστικό τρόπο, όταν οι κάτοικοι του Παρισιού απαίτησαν ελευθερία ενώ την ίδια στιγμή φυλακιζόταν ο κοσμήτορας της πόλης Ούγκο Ομπριό (Hugues Aubriot). Στο ισόγειο του πύργου βρισκόταν το δωμάτιο ανακρίσεων, το οποίο πιθανότατα έπαψε να χρησιμοποιείται όταν ο Λουδοβίκος 16ος κατήργησε τα βασανιστήρια. 6

-Μπερτοντιέρ Bertaudière Έλαβε το όνομα του εργάτη που έπεσε και σκοτώθηκε κατά την κατασκευή. Στον 3ο όροφο φυλακίσθηκε ο Άνθρωπος με την Σιδερένια Μάσκα. 7

– Μπασινιέρ (Basinière). Ονομάσθηκε έτσι το 1663 όταν φυλακίσθηκε σε αυτόν ο ομώνυμος Θησαυροφύλακας Sir de la Basinière. 8

Το Παρεκκλήσι και το Θησαυροφυλάκιο ήσαν οι πύργοι που κτίσθηκαν πρώτοι, κατόπιν οικοδομήθηκαν οι Ελευθερία και Μπερτοντιέρ και τελευταίοι ο Γωνιακός, το Πηγάδι, η Κομητεία και ο Μπασινιέρ. Παρόλο που οι πύργοι της Βαστίλλης ήσαν ισοϋψείς, εντούτοις εσωτερικά δεν είχαν τον ίδιο αριθμό ορόφων. Το Θησαυροφυλάκιο και το Παρεκκλήσι είχαν δύο ορόφους και δεν διέθεταν κελιά, σε αντίθεση με τους Ελευθερία και Μπερτοντιέρ που είχαν τρείς ορόφους και διέθεταν κελιά. Οι τέσσερεις γωνιακοί πύργοι, ήτοι ο Γωνιακός, το Πηγάδι, η Κομητεία και ο Μπασινιέρ είχαν πέντε ορόφους και κελιά.

Το κτιριακό σύμπλεγμα της Βαστίλλης περιελάμβανε επίσης Αίθουσα Συμβουλίου 9 – Βιβλιοθήκη 10 – Παρεκκλήσι 11 – Αρχείο 12 – Φρουρά 13 – Παλαιά Πύλη 14 – Θύρα Προμαχώνα 15 – Κινητή Γέφυρα Εισόδου 16 – Αυλή με Πηγάδι 17 – Μεγάλη Αυλή εμβαδού 800 τ.μ η οποία περικλειόταν από τους πύργους Παρεκκλήσι – Θησαυροφυλάκιο – Ελευθερία – Μπερτοντιέρ – Κομητεία & Μπασινιέρ 18 – Κουζίνες 19 – Δικαστήριο 20 – Οικία Κυβερνήτη 21 – Μονοπάτι 22 – Προμαχώνα & Κήπο 23 – Πύλη διόδου 24 – Καταφύγια 25 – Θύρα εισόδου αυλής 26 – Καταστήματα 27 – Στάβλους 28 – Κινητή Γέφυρα 29 – Πύλη οπλοστασίου 30 – Βεράντα & Χώρους Περιπάτου 31 – Στρατώνες 32 – Θερινή Κατοικία 33 – Εξωτερική σκάλα τάφρου 34 – Εσωτερική Σκάλα Τάφρου 35 – Μπουντρούμι 36.

Ιστορικό

Η κατασκευή της Βαστίλλης ξεκίνησε στις 22 Απριλίου 1370 επί Καρόλου V προκειμένου να χρησιμεύσει ως αμυντικό οχυρό κατά των Άγγλων (Εκατονταετής πόλεμος) όταν κοσμήτορας των Παρισίων ήταν ο Ούγκος Ομπριό (Hugues Aubriot) ολοκληρώθηκε το 1383 επί Kαρόλου VI και επεκτάθηκε κατά την διάρκεια του 16ου και 17ου αιώνα. Υπήρξε οχυρό υψίστης σημασίας για την προστασία του Παρισιού σε σημείο ώστε επί Λουδοβίκου XI να θεωρείται ως κλειδί για την άμυνα της πόλης. Η κατασκευή των πύργων ολοκληρώθηκε το 1553 και αρχικά χρησιμοποιείτο περιστασιακά ως φυλακή, ενώ θεσμοθετήθηκε ως κρατική φυλακή το 1417. Αργότερα, όταν χτίστηκε το προάστιο Saint-Antoine, η Βαστίλλη περιβλήθηκε από σπίτια και έχασε εντελώς την στρατιωτική αξία, με αποτέλεσμα να μετατραπεί σε οχυρωμένο οπλοστάσιο και φυλακή, γεγονός που δημιούργησε στους πολίτες αρνητικά συναισθήματα και ιδιαίτερα φόβο και μίσος, θεωρώντας την ως σύμβολο στέρησης των ελευθεριών. Πρέπει να τονισθεί ότι διαβόητα υπήρξαν τα «μπουντρούμια» τα οποία προσομοίαζαν περισσότερο σε υπόγειους τάφους.

 

bastillewiki

Η Βαστίλλη μετατράπηκε πλήρως σε φυλακή κατά τη διάρκεια του 17ου αιώνα και ειδικά επί Ρισελιέ (1585-1642) ήταν σε καθημερινή χρήση. Επί δε βασιλείας Λουδοβίκου XIV, που κυβέρνησε το 1643-1715, τα κελιά των φυλακών της ήσαν σχεδόν γεμάτα, «φιλοξενώντας Προτεστάντες, οπαδούς του Κορνήλιου Ότο Γιάνσεν (ηγέτης του πολιτικο -θρησκευτικού κινήματος του Γιανσενισμού) κατασκόπους, ανεπιθύμητους ευγενείς, αστούς, εμπόρους, δολοφόνους, κλέφτες, μάγους, βιβλιοπώλες, μικροπωλητές, ανθρώπους των γραμμάτων, ύποπτους προδοσίας ή αντιβασιλικούς και άλλους τους οποίους οι αρχές θεωρούσαν ότι έπρεπε να φυλακισθούν στην Βαστίλλη. Κατά το δεύτερο ήμισυ της Βασιλείας του Λουδοβίκου XIV, αρκετοί άνθρωποι κατέληξαν στην Βαστίλλη χωρίς να έχουν διαπράξει αδίκημα.

Το μόνο που χρειαζόταν για να φυλακίσει κάποιος τον εχθρό του, ή όποιον αντιπαθούσε, ήταν μία Σφραγισμένη Επιστολή (Lettre de Cachet) η οποία ήταν έγγραφο υπογεγραμμένο από τον βασιλέα και έναν υπουργό και έφερε την βασιλική σφραγίδα. Αυτό το έγγραφο ήταν μια τελική καταδικαστική απόφαση χωρίς δυνατότητα έφεσης, χωρίς δίκη, χωρίς ακρόαση, χωρίς καν ερωτήσεις. Επί Λουδοβίκου XIV, είχαν υπογραφεί περισσότερες από 80.000 επιστολές.

Διάσημοι κρατούμενοι

Το 1741, η Βαστίλλη «φιλοξενούσε» εβδομήντα ένα κρατουμένους, ενώ το 1755 ο αριθμός μειώθηκε σε πενήντα. Κατά την θητεία του Λουδοβίκου XVI, του τελευταίου βασιλέα πριν την Γαλλική Επανάσταση, η Βαστίλλη είχε τους λιγότερους κρατούμενους. Η ετήσια διακίνηση ήταν δεκαέξι κρατούμενοι, εκ των οποίων οι περισσότεροι αποφυλακίζονταν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ορισμένοι από τους διασημότερους κρατουμένους ήσαν οι ακόλουθοι:
Nicolas_FouquetNicolas Fouquet: Υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας από το 1653 έως το 1661 ο οποίος φυλακίσθηκε το 1661 από τον Λουδοβίκο XVI λόγω υπερβολικής επίδειξης πλούτου – σπατάλης.

 

voltaireΒολταίρος: φυλακίσθηκε το 1717 διότι ειρωνευόταν τον Φίλιππο ΙΙ, δούκα της Ορλεάνης.

Marquis_de_Sade_portraitΜαρκήσιος ντε Σάντ: Φυλακίσθηκε το διάστημα 1784 – 1789. Ήταν από τους τελευταίους κρατούμενους της Βαστίλλης.

Κατάληψη της Βαστίλλης 14 Ιουλίου 1789
Σε γενικές γραμμές η Βαστίλλη υπήρξε σύμβολο τυραννίας και καταδυνάστευσης. Ήδη από την νύκτα της 30ης Ιουνίου 1789, γινόντουσαν συζητήσεις για πολιορκία του οχυρού, ενώ την 12η Ιουλίου είχαν μεταφερθεί ποσότητες πυρομαχικών εντός αυτής. Το απόγευμα της 13ης Ιουλίου αντηλλάγησαν πυροβολισμοί μεταξύ του όχλου και της φρουράς και την 14η Ιουλίου κατελήφθη από τους επαναστάτες. Η φρουρά η οποία υπερασπίσθηκε την Βαστίλλη αποτελείτο από 114 άνδρες, με επικεφαλής τον διοικητή του οχυρού Μπερνάρ Ζορντάν ντε Λονέ (Bernard Jordan de Launay) ο οποίος μετά την κατάληψη αποκεφαλίσθηκε από τους επαναστάτες.

 

Άλωση της Βαστίλλης_wikipedia
Άλωση της Βαστίλλης_wikipedia

Την ημέρα της κατάληψης στην Βαστίλλη κρατούνταν επτά κρατούμενοι, εκ των οποίων οι τέσσερεις για πλαστογραφία και ένας ο οποίος δεν είχε σώας τας φρένας. Τονίζεται ότι η πτώση της Βαστίλλης σηματοδότησε την έναρξη της Γαλλικής Επανάστασης.

Η συντήρηση της Βαστίλλης ήταν δαπανηρή. Το γεγονός αυτό καθώς και τα τελευταία γεγονότα της επανάστασης ανάγκασαν την μοναρχία να αποφασίσει την κατεδάφιση του κτίσματος. Η κατεδάφιση ανατέθηκε στον εργολάβο Pierre-François Palloy και συμμετείχαν πολλοί εθελοντές, με αποτέλεσμα να ολοκληρωθεί το 1790. Το 1899 κατά την διάρκεια ανασκαφών για την κατασκευή του μετρό, ανεσύρθησαν ορισμένα ερείπια του πύργου Ελευθερία, τα οποία τοποθετήθηκαν στην Πλατεία Βαστίλλης επί της οδού Ερρίκου IV (Boulevard Henry IV) στην εν λόγω πλατεία αργότερα τοποθετήθηκε σιντριβάνι.

 

Η πλατεία Βαστίλλης και η Ιουλιανή στήλη στο σημείο όπου βρισκόταν η Βαστίλλη_wikipedia
Η πλατεία Βαστίλλης και η Ιουλιανή στήλη στο σημείο όπου βρισκόταν η Βαστίλλη_wikipedia

Επί Ναπολέοντα αποφασίσθηκε ότι έπρεπε να αναγερθεί κάτι περισσότερο μνημειώδες προκειμένου να τιμηθεί η άνοδος στην εξουσία του μεγάλου στρατηλάτη. Έτσι από το 1814 έως το 1846, στο κέντρο της πλατείας τοποθετήθηκε μία γιγαντιαία γύψινη ελεφάντινη κρήνη. Μετά την Επανάσταση του 1830 το εν λόγω σχέδιο εγκαταλείφθηκε χάριν της Ιουλιανής στήλης η οποία τοποθετήθηκε στο κέντρο της πλατείας προς ανάμνηση της επανάστασης του 1830 και όχι της εξέγερσης του 1789.

Ο εορτασμός της 14 Ιουλίου 1789, εγκαταλείφθηκε μέχρι την Τρίτη Δημοκρατία, όταν με πρωτοβουλία του Λέοντα Γαμβέττα (Γάλλος πολιτικός και φιλέλληνας) έγιναν ενέργειες προκειμένου να επανέλθει ο εορτασμός και από το 1880, η 14η Ιουλίου καθιερώθηκε ως Ημέρα Εθνικής εορτής κατά την οποία διεξάγονται στρατιωτικές παρελάσεις και άλλες εκδηλώσεις.

 

Advertisements