Ιξίων…..ο ασεβής

στις

εξώφυλλο: Ο Ιξίων στον τροχό_αναπαράσταση σε κύπελο 500 πΧ_μουσείο Ιστορίας &Τέχνης_Γενεύη

γράφει ο Χείλων

Kατόπιν εντολής των θεών, ο Ιξίων περιστρέφεται συνεχώς, δεμένος σε ιπτάμενο τροχό………..«λέγοντας» στους θνητούς: «δείξτε ευγνωμοσύνη στους ευεργέτες σας, αποδίδοντας τους σε αντάλλαγμα την εύνοιά σας» (Πινδάρου, Ωδές 2.20).

Καταγωγή

Ο Ιξίων ανήκει στους Λαπίθες, φυλή που ζούσε στην Θεσσαλία, γνωστοί για την μάχη τους κατά των Κενταύρων με τους οποίους ήταν συγγενείς, όταν οι τελευταίοι όντας μεθυσμένοι προσπάθησαν να βιάσουν την Ιπποδάμεια σύζυγο του Πειρίθοου (ου) κατά την τελετή του γάμου.

Οι Κένταυροι και οι Λαπίθες κατάγονταν από τον ποτάμιο θεό Πηνειό (Θεσσαλία) και την Ναϊάδα Κρέουσα, από τους οποίους γεννήθηκαν ο Υψέας και η Στίλβη. Από την ένωση της Στίλβης με τον θεό Απόλλωνα προήλθαν ο Λάπηθος και ο Κένταυρος οι οποίοι ήταν πρόγονοι των προαναφερόμενων λαών.

Ο Λάπηθος εγκαταστάθηκε στις όχθες του Πηνειού και αφού παντρεύτηκε την Ορσινόμη, γέννησαν δύο γιούς τον Φορβάντα και τον Περίφαντα, οι οποίοι βασίλευσαν στην περιοχή ονομάζοντας το γένος τους Λαπίθες. Ο Περίφας παντρεύτηκε την ανιψιά της γιαγιάς του Αστυάγυια (κόρη του Υψέα) με την οποία γέννησε οκτώ γιούς εκ των οποίων ο μεγαλύτερος Αντίων παντρεύτηκε την Περιμέλη και γέννησαν τον Ιξίωνα.

Η τιμωρία του Ιξίονα-πίνακας του Jules Elie Delaunay_μουσείο Καλών Τεχνών Νάντης
Η τιμωρία του Ιξίονα-πίνακας του Jules Elie Delaunay_μουσείο Καλών Τεχνών Νάντης

Η δολοφονία

Ο Ιξίων παντρεύτηκε την Δία, κόρη του Ηιονέα…………επειδή όμως δεν έδιδε τα συμφωνηθέντα προικώα δώρα, ο Ηιονεύς έφυγε παίρνοντας τις φοράδες του Ιξίονα ως εγγύηση. Εκείνος τότε παρακάλεσε τον πεθερό του να επιστρέψει υποσχόμενος να τηρήσει τα συμφωνηθέντα και να αποδώσει τον προβλεπόμενο σεβασμό, αλλά όταν επέστρεψε τον πέταξε σε φλεγόμενο λάκκο με αποτέλεσμα να σκοτωθεί.

Με την Δία απέκτησαν δύο τέκνα τον Πειρίθοο και την Φισαδίη η οποία δόθηκε από τους Διόσκουρους ως θεραπαινίδα στην Ελένη. Επειδή όμως βαρυνόταν με το στυγερό έγκλημα της δολοφονίας συγγενούς (θεωρείται ότι είναι ο πρώτος θνητός που δολοφόνησε συγγενή) ήταν στιγματισμένος και ουδείς ήταν πρόθυμος να τον «εξαγνίσει». Κάποια στιγμή όμως ο Δίας αισθανόμενος οίκτο για την κατάστασή του, αφαίρεσε το στίγμα και τον απέδωσε εξαγνισμένο στους υπόλοιπους θνητούς.

Η εξαπάτηση

Ο αγνώμων όμως Ιξίων ερωτεύθηκε την Ήρα και προσπάθησε να την κατακτήσει κάνοντας ανάλογες προτάσεις. Ο Δίας πληροφορήθηκε την κατάσταση και προκειμένου να επαληθεύσει τα λεγόμενα της συζύγου του, δημιούργησε ένα νεφέλωμα που έμοιαζε με την Ήρα, εξαπατώντας με αυτόν τον τρόπο τον Ιξίωνα ο οποίος νομίζοντας ότι συνευρέθηκε με την θεά, άρχισε να διαδίδει το γεγονός. Από την ένωση του Ιξίωνα με το σύννεφο ορισμένοι ισχυρίζονται ότι γεννήθηκαν οι Κένταυροι, ενώ άλλοι θεωρούν ότι ο απόγονος της εν λόγω ένωσης ζευγάρωσε με φοράδες από τις οποίες προήλθαν οι Κένταυροι.

Η τιμωρία

Σε κάθε περίπτωση ο Δίας, ενοχλημένος από τα ατοπήματα του Ιξίωνα, τον έδεσε σε ιπτάμενο τροχό, καταδικάζοντάς τον να περιστρέφεται αιώνια. Ίσως κάποιος να θεωρήσει ότι αυτή ήταν μια άδικη τιμωρία, λαμβανομένου υπόψιν ότι όπως ο Ιξίων ερωτεύθηκε την γυναίκα του Δία, επίσης ο Δίας ερωτεύτηκε την σύζυγο του Ιξίωνα, όπως ο ίδιος ο Θεός δηλώνει:

«………..ας απολαύσουμε τις χαρές του έρωτα. Ουδέποτε είχα παρόμοια επιθυμία, είτε για θεά, είτε για θνητή, η οποία πλημμύρισε και συγκλόνισε την καρδιά μου…..ούτε όταν ερωτεύθηκα την γυναίκα του Ιξίωνα. (Ζεύς απευθυνόμενος στην Ήρα- Ομήρου Ιλιάδα, 14,315).

Αυτές ακριβώς τις σκέψεις έκανε και ο Ιξίων θεωρώντας ότι …….οι θνητοί μπορούν να συμπεριφέρονται όπως οι θεοί ειδικά στον έρωτα…..και όσον αφορά στις θεότητες αυτές θα μπορούσαν να διδαχθούν από το πάθημά του ως προς τις αρχές δικαιοσύνης, ισότητας και αμοιβαιότητας……..

Όμως αυτές οι σκέψεις αντιβαίνουν στο γεγονός ότι: «Ο άνθρωπος πρέπει πάντοτε να μετρά τις καταστάσεις και τις πράξεις του ανάλογα με την θέση του (Πινδάρου, Ωδές 2,34)