εξώφυλλο: Εικόνα του Αγίου Γεώργιου του Ζακυνθινού Ορθόδοξου ιερέα Νικόλαου Καντούνη (1768-1834) από το Μουσείο Βυζαντινού και Χριστιανικού Πολιτισμού στην Αθήνα. Επηρεασμένη έντονα από το ευρωπαϊκό κίνημα του ρομαντισμού με την βυζαντινή τεχνοτροπία να συνδυάζεται με έντονες πολιτιστικές επιρροές της Δύσης.
copyright © γράφει ο Δημήτριος Σχορτσανίτης
Εισαγωγή
Σε μια εποχή συνεχών διώξεων των Χριστιανών η ιστορική αναδρομή της βιογραφίας του Αγίου Γεωργίου χάνεται στους αιώνες και σημεία του βίου του μπορούν να εξαχθούν μέσα από την θρησκεία, την βυζαντινή παράδοση και τους θρύλους της εποχής. Αν και οι ερευνητές δεν μπορούν να αποδώσουν με ακρίβεια τον πολιτικό και στρατιωτικό βίο του Αγίου, όλοι συμφωνούν ότι υπήρξε μια εξαιρετική προσωπικότητα κατά τη διάρκεια της ζωής του. Η μορφή του για σχεδόν 1.700 χρόνια αποτελεί τον κύριο προστάτη και συνοδοιπόρο των ενόπλων δυνάμεων των χριστιανικών χωρών ανεξαρτήτου δόγματος, ενώ παράλληλα αναγνωρίζεται διεθνώς και τιμάται από τις υπόλοιπες θρησκείες ως θεραπευτής και προφήτης. Δεν αποτελεί παράδοξο που ο ελληνικός Στρατός Ξηράς συνεχίζοντας την παράδοση αιώνων, του Βυζαντίου αλλά και της Τουρκοκρατίας έχει θέσει τον Άγιο Γεώργιο προστάτη του απεικονίζοντας την σεμνή μορφή του στις πολεμικές του σημαίες.
Γέννηση – Ανατροφή
Σύμφωνα με την Ιερή Παράδοση, αγιολογικά κείμενα και συναξάρια του 5ου αιώνα ο Γεώργιος γεννήθηκε μεταξύ του 275 και 281 μ.Χ στη Νικομήδεια της Βιθυνίας. Οι γονείς του κατάγονταν από πλούσιες και ευγενικές οικογένειες, ενώ είχαν βαπτιστεί Χριστιανοί σε μια εποχή που η πίστη δεν ήταν επίσημη και συχνά διωκόταν. Ο πατέρας του Γερόντιος (ή Γερόντιος ο Καππαδόκης) ήταν στρατιωτικός και συγκλητικός της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, αρχικά ειδωλολάτρης, ενώ πριν την γέννηση του Γεωργίου ασπάστηκε τον Χριστιανισμό. Ο Γερόντιος ήταν ιδιαίτερα ευσεβής και σταθερός στη πίστη του μαρτυρώντας αρνούμενος να θυσιάσει στα είδωλα όταν ο Γεώργιος ήταν σε μικρή ηλικία. Η θυσία και το παράδειγμα του πατέρα του θεωρείται ότι επηρέασε σημαντικά τη πίστη του Γεωργίου και την απόφαση του να ομολογήσει ανοιχτά την πίστη του υπομένοντας το μαρτύριο του απέναντι στον αυτοκράτορα Διοκλητιανό.
Μετά τον θάνατο του πατέρα, η μητέρα του η Πολυχρονία (Πολυχρονία η Παλαιστίνια) μετακόμισε στη πόλη της Λύδδας (Λοντ) στην Παλαιστίνη, όπου διέθετε σημαντική οικογενειακή περιουσία. Η πόλη αποτελούσε σημαντικό εμπορικό και πνευματικό κέντρο της περιοχής βρισκόμενη στο σταυροδρόμι των αρχαίων δρόμων συνέδεαν την Μικρά Ασία με την Αίγυπτο, όντας επίκεντρο του Χριστιανισμού της περιοχής διαθέτοντας μια από τις πρώτες επισκοπικές εκκλησίες. Υπό την πνευματική καθοδήγηση της μητέρας του ο Γεώργιος έλαβε ελληνική και χριστιανική παιδεία διακρινόμενος στην κοινωνία της περιοχής για την ενάρετη συμπεριφορά και την ευρύτητα του πνεύματος του.
Στρατιωτική Υπηρεσία
Από τα μέσα του 3ο αιώνα έως και το τέλος αυτού η ρωμαϊκή αυτοκρατορία αντιμετώπιζε μια ισχυρότατη εξωτερική και εσωτερική κρίση, καθώς πολυάριθμοι εξωτερικοί εχθροί απειλούσαν τα ανατολικά σύνορα της, ενώ πλήθος εξεγέρσεων ξεσπούσαν στη Δύση. Η ανάρρηση του αυτοκράτορα Διοκλητιανού στην εξουσία το 284 προσέδωσε νέα πνοή στην εξασθενημένη πολιτική και στρατιωτική ισχύ της Ρώμης. Οι άμεσες μεταρρυθμίσεις και κυρίως η αύξηση του αριθμού των στρατιωτών, η εφαρμογή της κληρονομικής στρατιωτικής υπηρεσίας και η δημιουργία ευκίνητων επίλεκτων και έφιππων μονάδων είχαν ως αποτέλεσμα ο ρωμαϊκός στρατός να ενισχύσει την ισχύ του. Η έναρξη του Ρωμαιο-Σασσανιδικού πολέμου (296 – 299 μ.Χ) αποτέλεσε την σημαντικότερη στρατιωτική σύγκρουση της εποχής προκαλώντας έντονη αναταραχή στην ευρύτερη γεωπολιτική περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Ο Γεώργιος πιστός στα κελεύσματα της εποχής και τιμώντας το όνομα και την στρατιωτική παράδοση του πατέρα του κατατάχθηκε σε ηλικία 17 ετών στις νέες έφιππες μονάδες. Ο οξύς του νους σε συνδυασμό με την ανδρεία του, την σωματική του δύναμη, το στρατιωτικό του παράστημα και την όμορφη εμφάνιση του είχαν ως αποτέλεσμα σύντομα να αποκτήσει φήμη στις τάξεις των ρωμαϊκών λεγεώνων. Ο ίδιος ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός ικανός στρατιωτικός νους, αυστηρός και πειθαρχικός αντιλήφθηκε τις μεγάλες αρετές του Γεωργίου στη διοίκηση μονάδων πεζικού, τον προήγαγε διαδοχικά στα στρατιωτικά αξιώματα του Τριβουνου (αξιωματικού εκπαιδευμένου στη διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας), του Χιλίαρχου, του Δούκα (διοικητή) και του Κόμη (συνταγματάρχη με εκπαίδευση στη στρατηγική και στις διπλωματικές σχέσεις μέλους του στενού συμβουλίου του αυτοκράτορα) στο σώμα της αυτοκρατορικής φρουράς και του Λεγάτου (διοικητή μιας λεγεώνας δυνάμεως 5.000 ανδρών) στην περιοχή της Νικομήδειας. Ως επακόλουθο της στρατιωτικής του καριέρας απέκτησε υψηλό κύρος στην κοινωνία της περιοχής λαμβάνοντας τον τιμητικό τίτλο του Στρατηλάτη, ως άξιος συνεχιστής της στρατιωτικής παράδοσης του πατέρα του.
Διώξεις Διοκλητιανού
Η ανάγκη χρηματοδότησης των εκστρατειών εναντίον του εξωτερικού κινδύνου είχαν ως αποτέλεσμα την επιβολή ενός από πιο αυστηρά φορολογικά συστήματα της ιστορίας που οδήγησε σε εμφάνιση ενός ανεξέλεγκτου πληθωρισμού παρά τις προσπάθειες μεταρρυθμίσεων του αυτοκράτορα. Σύντομα κοινωνική αναταραχή και εσωτερικές επαναστάσεις ξέσπασαν σε όλη την αυτοκρατορία με σημαντικότερη στην Αίγυπτο (297 – 298 μ.Χ.) αναγκάζοντας τον Διοκλητιανό να εκστρατεύσει προσωπικά για την αντιμετώπιση της. Οι επαναστάσεις προκάλεσαν βαθύτατο εσωτερικό πολιτικό ρήγμα στον κοινωνικό ιστό της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ο Διοκλητιανός στην προσπάθεια του για την επίτευξη της σταθερότητας θεώρησε ως άλλος «Μέττερνιχ» μερικούς αιώνες αργότερα, ότι η λύση βρισκόταν στην επιστροφή στις παραδοσιακές ρωμαϊκές αξίες και κυρίως στη λατρεία των παλαιών θεών και στην αυθεντία του αυτοκράτορα. Η απολυταρχία που προσπάθησε να εδραιώσει, στηρίχθηκε στην έκδοση τεσσάρων διαδοχικών διαταγμάτων στη Νικομήδεια που αφορούσαν:
1ο Διάταγμα (Φεβρουάριος 303): Την καταστροφή των χριστιανικών ναών, το κάψιμο των Αγίων Γραφών και την αφαίρεση των πολιτικών δικαιωμάτων από τους Χριστιανούς αξιωματούχους.
2ο Διάταγμα: Τη σύλληψη και φυλάκιση όλου του χριστιανικού κλήρου.
3ο Διάταγμα: Την απελευθέρωση των φυλακισμένων κληρικών μόνο αν δέχονταν να θυσιάσουν στα είδωλα· σε αντίθετη περίπτωση, υπέκειντο σε βασανιστήρια.
4ο Διάταγμα (304 μ.Χ.): Την απαίτηση σε όλους τους πολίτες δημόσιας θυσίας στους ρωμαϊκούς θεούς με ποινή τον θάνατο ή καταναγκαστικά έργα στα μεταλλεία.
Jean-Léon Gérôme (1824–1904). Η σκηνή συμβολίζει τους διωγμούς των Χριστιανών στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (κυρίως 1ος–3ος αιώνας μ.Χ.), πιθανότατα σε αρένα όπως το Κολοσσαίο.
Το Μαρτύριο του Αγίου Γεωργίου
Η προσπάθεια του να αλώσει το κέντρο του Χριστιανισμού και του φιλελευθερισμού της εποχής του συνάντησε ως κύριο εμπόδιο τον Γεώργιο, ο οποίος ευρισκόμενος στην πόλη αρνήθηκε να εφαρμόσει τις εντολές του αυτοκράτορα παραιτούμενος παράλληλα από τα αξιώματα του και την μεγάλη του περιουσία. Η δημόσια ομολογία της πίστης του τον κατέστησε αμέσως στόχο της εξουσίας. Ο αυτοκράτορας, που δεν περίμενε αυτή τη συμπεριφορά από ένα δικό του άνθρωπο, του έταξε πλούτη, γη και δούλους για να αλλαξοπιστήσει. Ο Γεώργιος αρνήθηκε να γονατίσει στα είδωλα, ως άλλος Λεωνίδας ήταν έτοιμος να υπερασπιστεί τις «Θερμοπύλες της πίστης» θυσιάζοντας τον εαυτό του για τον Κύριο.
Ο Διοκλητιανός εξοργίστηκε με το θάρρος του και τον υπέβαλε σε μια σειρά φριχτών βασανιστηρίων. Αρχικά έδεσαν τον Άγιο Γεώργιο σε ένα ξύλο και τον χτυπούσαν στην κοιλιά του με ένα κοντάρι. Η χριστιανική παράδοση περιγράφει ότι αφού τον λόγχισαν, ξέσκισαν τις σάρκες του με ειδικό τροχό από μαχαίρια. Έπειτα, τον έριξαν σε λάκκο με βραστού ασβέστη και κατόπιν τον ανάγκασαν να βαδίσει με πυρωμένα μεταλλικά παπούτσια. Οι αγιολογικές αφηγήσεις περιγράφουν ότι, παρά τα βασανιστήρια, ο Άγιος παρέμεινε ακλόνητος. Ο Άγιος Γεώργιος τελικά μαρτύρησε με αποκεφαλισμό την Παρασκευή 23 Απριλίου του έτους 303 μ.Χ.
Η υπομονή και η θαυματουργική του επιβίωση επέφεραν την νίκη της θρησκείας έναντι της κοσμικής εξουσίας παρά τον θάνατο του Αγίου Γεωργίου. Σύμφωνα με την παράδοση, παρακολουθώντας το μαρτύριο του, πραγματοποιήθηκε η μεταστροφή προς τον Χριστιανισμό σημαντικού πλήθους των παρισταμένων (40.000 στρατιωτών), με επιφανέστερη περίπτωση της συζύγου του Διοκλητιανού, Αλεξάνδρας. Πολλοί από αυτούς στη συνέχεια μαρτύρησαν στο πλευρό του Αγίου, δίνοντάς το προσωνύμιο του «Μεγαλομάρτυρα».
Η Μορφή του Αγίου Γεωργίου στους Αιώνες
Η φήμη του Αγίου Γεωργίου σύντομα διαδόθηκε σε όλη την Ανατολή. Από τον 4ο αιώνα με επίκεντρο τον χώρο ταφής του στη Λύδδα πλήθος ναών ήταν αφιερωμένοι στο όνομα του στη Συρία και στην Αίγυπτο, ενώ παράλληλα στην ίδια την Κωνσταντινούπολη αναφέρεται ναός του Γεωργίου, ήδη, από την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Καθώς οι εξωτερικές απειλές της Βυζαντινής αυτοκρατορίας αυξάνονταν, ο Άγιος Γεώργιος αποτέλεσε την πηγή έμπνευσης των εκκλησιαστικών ποιητών που του αφιέρωσαν θριαμβευτικούς ύμνους και εγκώμια, ανακηρύσσοντάς τον «Πρωταθλητάρχην και πρωτοστράτηγον και μέγαν ταξιάρχην της πίστεως» και της «πίστεως υπέρμαχον και μάρτυρα αήττητον και νικητήν θεόστεπτον», «περιφρουρούντα το εν θαλάσση πλέοντα, τον εν οδώ βαδίζοντα και τον εν νυκτί κοιμώμενον», μεγαλομάρτυρα τροπαιοφόρον, του οποίου, «το θαυμάσιον αυτού όνομα εν πάση τη γη άδεται». Οι ύμνοι αυτοί εξυψώνουν το ηθικό των στρατιωτών στις πρώτες δύσκολες στιγμές της αυτοκρατορίας, η εικόνα του Αγίου, απέλεσε τα πολιτικά του άμφια και ενδύθηκε με τη στολή του Βυζαντινού αξιωματικού του Πεζικού συντροφεύοντας τους μαχητές στις κακουχίες, στις νίκες και στις ήττες.
Η μορφή του Άγιου εμπλέκεται με τον μύθο ενσωματώνοντας κυρίαρχα την συνέχιση του παλιού με το νέο, της αρχαίας ελληνικής παράδοσης με τον Χριστιανισμό ως μιας έννοιας συνεχόμενης στους αιώνες. Το θαύμα της Δρακοκτονίας αποτελεί αναβίωση παλαιότερων παγανιστικών και ελληνιστικών δοξασιών ανά τους αιώνες συνδεόμενο έντονα με την αρχαία ελληνική παράδοση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Βελλεροφόντης με τον Πήγασο το φτερωτό του άλογο που σκοτώνει την Χιμαίρα, ένα υβριστικό χαοτικό ον (τέρας με σώμα λέοντα, κεφάλι κατσίκας και ουρά φιδιού που εξέπεμπε φωτιά), συμβολίζοντας την αποκατάσταση της τάξης και της ισορροπίας του κόσμου. Αντίστοιχα ο έφιππος Άγιος Γεώργιος με τη βοήθεια της θείας χάρης σκοτώνει το δράκο που απειλεί την πόλη, δηλαδή το κακό και τον διάβολο. Η ομοιότητα εμφανής η έφιππη στάση με δυναμική κίνηση, η κάθετη σύνθεση (ουρανός – γη – τέρας) και η λόγχη στραμμένη προς το τέρας που βρίσκεται κάτω από τα πόδια του ίππου προσδίδει την ηρωική πράξη εντασσόμενη όμως στο θεολογικό πλαίσιο. Παράλληλα η διαφορά είναι διακριτή ενώ ο Βελλεροφόντης τιμωρείται για την ύβρη του να φτάσει στους θεούς στον Όλυμπο, ο Άγιος Γεώργιος, αντίθετα, υψώνεται μέσα από το μαρτύριό του. Η ηρωική αλαζονεία αντικαθίσταται από τη χριστιανική ταπείνωση, φανερώνοντας την μεταστροφή από τη αρχή της «ισορροπίας του κόσμου» και της ανθρώπινης δόξας στη νίκη του Χριστού επί του διαβόλου και στη σωτηρία της ψυχής.
Η Οικουμενικότητα του Αγίου Γεωργίου
Τα θαύματα τον κάνουν γνωστό ήδη από τον 6ο αιώνα στην Αγγλία, οι συνεχείς αγώνες του Βυζαντίου και οι σταυροφορίες του 11ου αιώνα εναντίον του μουσουλμανικού τόξου, του προσδίδουν μια παγκόσμια οικουμενικότητα. Στο Βυζάντιο η εικόνα του έφιππου δρακοκτόνου συνόδευε τους στρατιωτικές επιχειρήσεις λειτουργώντας ως ένα προστατευτικό λάβαρο για τους πολεμιστές. Μεγάλοι αυτοκράτορες στρατηγοί επικαλούνταν την χάρη του για την στρατιωτική τους επιτυχία, χαρακτηριστικά ο Άγιος Γεώργιος:
– Παρουσιάζεται έφιππος σε πολλά μνημεία (ψηφιδωτά της Βασιλικής της Αγίας Σοφίας) της εποχής του Ιουστινιανού Α΄(527 – 565) συμβολίζοντας νίκες επί των Βανδάλων και των Γότθων.
– Απεικονίζεται σε στρατιωτικά λάβαρα της εποχής Βασίλειου Β΄ του Βουλγαροκτόνου (976 – 1025) και σε εκκλησιαστικά μνημεία, ενώ ο ίδιος ο αυτοκράτοράς είχε καθιερώσει ειδική λιτή τελετή προς την μνήμη του Αγίου για τις νίκες του κατά των Βουλγάρων.
– Απεικονίζεται σε εικονογραφίες να προστατεύει τον αυτοκράτορα Αλέξιος Α’ Κομνηνό (1081 – 1118) κατά τη μάχη την εποχή της Α΄ Σταυροφορίας υπογραμμίζοντας τη σύνδεση στρατιωτικής νίκης και θείας προστασίας.
Οι νίκες που αποδίδονται στον Άγιο Γεώργιο εναντίον των εξωτερικών εχθρών (Σαρακηνοί, Βούλγαροι, Νορμανδοί) σε συνδυασμό με την ελληνική παράδοση της τοποθέτησης τροπαίων στις περιοχές που διεξάγονταν αυτές του αποδώσαν τον χαρακτηρισμό του τροπαιοφόρου, αρρήκτου χαρακτηριστικού που συνόδευε τον Άγιο σε όλη τη βυζαντινή περίοδο.
Το έμβλημα του ο Σταυρός του Αγίου Γεωργίου (ερυθρόμορφος σταυρός σε λευκό πλαίσιο) θα κοσμήσει τα λάβαρα των σταυροφόρων, ενώ η μορφή του θα ταυτιστεί στη δυτική κουλτούρα με τον έφιππο σταυροφόρο. Η εικόνα του Αγίου Γεωργίουπου προστατεύει και καθοδηγεί τους πολεμιστές ενέπνευσε τους βασιλείς του μεσαίωνα, με αποτέλεσμα να γνωρίσει ιδιαίτερη απήχηση και ο Άγιος να καταστεί πολιούχος σε χώρες, περιοχές και πόλεις στο σύνολο σχεδόν της χριστιανοσύνης. Ενώ ο σταυρός του αποτέλεσε το βασικό στοιχείο των εθνόσημων (σημαιών) κρατών, ανεξάρτητων περιοχών και εραλδικών οικοσήμων συμβολίζοντας ιστορικά το θάρρος, την πίστη, την προστασία και τη χριστιανική παράδοση.
«Σύνοψις Ἱστοριῶν» από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ισπανίας στη Μαδρίτη
Ο Άγιος Γεώργιος κατά την Τουρκοκρατία
Με την σταδιακή απώλεια των βυζαντινών εδαφών, η μορφή του Αγίου Γεωργίου απέκτησε ιδιαίτερο συμβολισμό για τους υπόδουλους χριστιανικούς πληθυσμούς στα Βαλκάνια και ειδικά στον ελληνικό χώρο. Ο Άγιος Γεώργιος μετατράπηκε σε σύμβολο της ελπίδας και της αντίστασης ενάντια της τυραννίας αποτελώντας τον πνευματικό ηγέτη των αγωνιστών, ενώ ο δράκος ερμηνεύτηκε αλληγορικά ως ο κατακτητής. Οι κλέφτες και οι αρματολοί τον έθεσαν προστάτη τους φέροντας εικόνες του ως φυλαχτό, αναζητώντας θάρρος, νίκη και θεϊκή συγχώρεση. Τοποθετούσαν εικόνες του Αγίου στις καλύβες τους για προστασία, ενώ η αναπαράσταση του στα λάβαρα των ομάδων τους, συνέδεε τον Άγιο με την βυζαντινή παράδοση. Το όνομα του δινόταν σε εκκλησίες και μονές που συνδέθηκαν με τις επαναστατικές διεργασίες αποτελώντας τις «πυριδαταποθήκες» της επανάστασης. Η πίστη στον Άγιο συνέδεε την προσωπική σωτηρία του κάθε αγωνιστή με τον συλλογικό αγώνα, μετατρέποντας τον από στρατιωτικό μάρτυρα σε σύμβολο ελευθερίας και θάρρους.
Στο εξωτερικό η εικόνα του Αγίου Γεωργίου απέκτησε πολιτικό και εθνικό νόημα. Οι Έλληνες έμποροι, ναυτικοί και ομογενείς σε πόλεις όπως η Βενετία, η Κωνσταντινούπολη, η Σμύρνη και η Οδησσός, διατήρησαν την πίστη τους και την ελληνική τους ταυτότητα μέσω κοινωνικών εκδηλώσεων και συγκεντρώσεων για τη λατρεία του Αγίου Γεωργίου. Η εικόνα την Αγίου Γεωργίου συνδέθηκε απαρέγκλιτα με την επιβίωση της πίστης και την αλληλεγγύη των κοινοτήτων. Οι ελληνικές κοινότητες της διασποράς τον θεωρούσαν προστάτη των εμπόρων και ναυτικών, καθώς και φυλαχτό ενάντια στους κινδύνους του ταξιδιού και της ξενιτιάς. Ιδιαίτερα οι ναυτικοί και οι καραβοκύρηδες επικαλούνταν τον Άγιο Γεώργιο και πραγματοποιούσαν λιτανίες που συνδέονταν με εμπορικές δραστηριότητες και τα ταξίδια, ενισχύοντας τη συνοχή των κοινοτήτων τους. Στα σπίτια και στα παρεκκλήσια της διασποράς, οι εικόνες του Αγίου λειτουργούσαν ως σημείο ενοποίησης και θρησκευτικής ταυτότητας, ενώ οι εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου αποτέλεσαν ιστορικά σημεία συγκέντρωσης της ελληνικής διασποράς και του πνεύματος, ιδίως στην Ιταλία προετοιμάζοντας την πνευματική ανάσταση του έθνους.
Στη διασπορά, ο Άγιος Γεώργιος δεν περιορίζεται στην θρησκευτική διάσταση αντιπροσωπεύει την ελληνική ταυτότητα, την αντοχή και τη συνέχεια του πολιτισμού. Η στρατιωτική του μορφή, ως τροπαιοφόρος, αποκτά μεταφορική διάσταση, συμβολίζοντας την αντίσταση απέναντι στη φθορά και την απώλεια πολιτισμικής κληρονομιάς. Η λατρεία του υπήρξε πάντα ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των κοινοτήτων στην Ελλάδα και της διασποράς, ενισχύοντας το αίσθημα ενότητας του ελληνισμού.
Καθιέρωση του Αγίου Γεωργίου ως Προστάτη του Ελληνικού Στρατού
Με την ίδρυση του τακτικού ελληνικού στρατού το 1833 υπό τον Βασιλιά Όθωνα, ο Άγιος Γεώργιος καθιερώθηκε ως επίσημος προστάτης του στρατού αντιπροσωπεύοντας την ανδρεία την πίστη και την ελευθερία. Το λάβαρο του με την μορφή του, έχοντας επίσημο κρατικό χαρακτήρα με βασιλικό διάταγμα του 1864 υπό το Βασιλεία Γεώργιο Α΄, συμβολίζει τη συνέχεια της παράδοσης των κλεφτών και τη σύνδεση με την ιστορική ηρωική μνήμη του ελληνισμού εμπνέοντας παράλληλα στους μαχητές όλων των αγώνων του έθνους θάρρος και πίστη. Η μέρα της εορτή του αποτελεί ημέρα μνήμης και τιμής για το στρατό ξηράς, συνδέοντας το κόκκινο του σταυρού του με το αίμα των αγωνιστών που θυσιάστηκαν για τα ιδανικά της πατρίδας και του έθνους.
Επίλογος
Σε έναν τόπο και λαό στον οποίο ο Θεός όρισε από αρχαιοτάτων χρόνων τον λαό μας να φυλά Θερμοπύλες η σεμνή μορφή του Αγίου Γεωργίου στις πολεμικές μας σημαίες μας καλεί να μιμηθούμε το παράδειγμα της γενναιότητας και της θυσίας του. Όπως αναφέρει ο στρατιωτικός όρκος πρέπει να είμαστε έτοιμοι «να υπερασπιστούμε με πίστη και αφοσίωση τας σημαίας», το ιερό σύμβολο του έθνους μας, την πατρίδα, τη θρησκεία και τις παραδόσεις μας έναντι του κάθε εχθρού που επιβουλεύεται τα κυριαρχικά μας δικαιώματα και την εθνική μας ανεξαρτησία.
Βιβλιογραφία – Πηγές
Campbell, Joseph. The Hero with a Thousand Faces. 2nd ed. Princeton: Princeton University Press, 1968.
Eliade, Mircea. Myth and Reality. New York: Harper & Row, 1963.
Grabar, André. Christian Iconography: A Study of Its Origins. Princeton: Princeton University Press, 1968.
Samantha Riches. St George: Hero, Martyr and Myth. Cheltenham: The History Press, 2025
Walter, Christopher. The Warrior Saints in Byzantine Art and Tradition. Abingdon, UK: Routledge, 2003.
Κατσαρός Βασίλειος. “Άγιος Γεώργιος ο Γοργός: Η Αλληγορική Ερμηνεία…” Recueil des travaux de l’Institut d’études byzantines 50 (2013): 505–519.
Καράμπελας, Στέφανος. Η Λατρεία του Αγίου Γεωργίου στον Ελλαδικό Χώρο. Bachelor thesis, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, 2016.
Το έργο με τίτλο «Ο Άγιος Γεώργιος Ιστορική Αναδρομή της Ζωής και των Γεγονότων που του Προσέδωσαν την Οικουμενική Διάσταση του Προστάτη της Χριστιανοσύνης και του Ελληνικού Στρατού Ξηράς» από τον δημιουργό Δημήτρη Σχορτσανίτη διατίθεται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0 Διεθνές.
Χείλων 