Ο Ευαγγελισμός της Αναστάσεως στις Μυροφόρες

Ο Ευαγγελισμός της Αναστάσεως στις Μυροφόρες:Μια αφετηρία για την ανάγνωση της βυζαντινής εικόνας του «Λίθου» _Κόττης Κωνσταντίνος, Θεολόγος

Advertisements

Η Είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα ή «Βαϊοφόρος»

Η θριαμβευτική είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, είναι γνωστότερη ως «Εορτή των Βαΐων» ή «Βαϊοφόρος».
Η ρηχή πίστη των τότε Ιουδαίων κατά τον Χρυσόστομο, φαίνεται από το γεγονός ότι θαύμασαν μάλλον την μεγαλειώδη υποδοχή, παρά τα τόσα σημεία, των οποίων η φήμη περιέβαλε τον Χριστό. Μάλιστα είχε προηγηθεί η έγερση του Λαζάρου και ένας ευτελής λόγος της υποδοχής του Χριστού, ήταν για να δουν τον αναστηθέντα Λάζαρο. Ασφαλώς και υπό ρωμαϊκή κατοχή, ο Ιησούς αντιμετωπίζονταν, εσφαλμένα, ως ένας κοσμικός Μεσσίας, ο οποίος θα αποκαθιστούσε το κοσμικό κράτος.

Το όνομα του Θεού

Στο πρωτότυπο αφωνηέντιστο Εβραϊκό κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης το όνομα του Θεού αποδίδεται με τέσσερα σύμφωνα (ιερό τετραγράμματο) ως יהוה (Γιαχβέ). Όταν σε μεταγενέστερες περιόδους επικράτησε, για λόγους ευσέβειας, να αποφεύγεται η προφορά του θείου ονόματος, οι Ιουδαίοι διάβαζαν στη θέση του ιερού τετραγράμματου τη λέξη «Κύριος» ή και απλώς «το Όνομα». _Το όνομα του Θεού, Σχόλιο στο Εξο γ΄ 13-15, Καθηγητής Μιλτιάδης Κωνσταντίνου
Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Θεοφάνειες και Θεοφάνεια

Θεοφάνεια (από το Θεός + φαίνω=φανερώνω, αποκαλύπτω) είναι η φανέρωση, η αποκάλυψη του Θεού στον άνθρωπο. Ο Θεός φανερώνει τον εαυτόν του και το θέλημά του στον άνθρωπο, διότι ο άνθρωπος, ο μεταπτωτικός άνθρωπος, αδυνατεί να ανακαλύψει με τις ιδικές του διανοητικές και πνευματικές δυνάμεις τον Θεόν, αδυνατεί να έρθει σε κοινωνία με τον Θεόν. Βέβαια ο Θεός δεν έπλασε εξ’ αρχής έτσι τον άνθρωπο. Οι πρωτόπλαστοι προ της πτώσεως βρισκόταν σε κατάσταση συνεχούς θεωρίας και κοινωνίας με τον Θεόν.

Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός (St. Gregory of Nazianzus)

Ο Άγιος Γρηγόριος καταγόταν από την Ναζιανζό (329-25 Ιανουαρίου 389) και είναι ευρέως γνωστός ως Γρηγόριος ο Θεολόγος, ή Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός. Υπήρξε ποιητής, ρήτορας και θεολόγος, έζησε – έδρασε τον 4ο αιώνα μ.Χ. και χειροτονήθηκε επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως.
Ως επίσκοπος, είχε σημαντικό αντίκτυπο στη διαμόρφωση της Τριαδικής θεολογίας τόσο στον Ελληνόφωνο όσο και Λατινόφωνο κόσμο κι ως εκ τούτου είναι γνωστός και ως «Τριαδικός Θεολόγος». Κατά την διάρκεια της επισκοπείας του ήλθε αντιμέτωπος με την αίρεση του Αρειανισμού που επικρατούσε τότε στον Ανατολικό Χριστιανικό κόσμο και μαζί με τον Αθανάσιο Αλεξανδρείας διαδραμάτισε αποφασιστικό ρόλο στην Σύνοδο της Νίκαιας όπου υπερασπίστηκε με σθένος την Χριστιανική αντίληψη για τον Θεό.

Φώτη Κόντογλου – Ὁ Ἅγιος Δημήτριος ὁ Μυροβλύτης, ἀρματωμένος τὴν ἀρματωσιὰ τοῦ Θεοῦ.

Ὁ ἅγιος Δημήτριος μαζὶ μὲ τὸν ἅγιο Γεώργιο, εἶναι τὰ δυὸ παλληκάρια τῆς χριστιανοσύνης. Αὐτοὶ εἶναι κάτω στὴ γῆ, κ᾿ οἱ δυὸ ἀρχάγγελοι Μιχαὴλ καὶ Γαβριὴλ εἶναι ἀπάνω στὸν οὐρανό. Στὰ ἀρχαῖα χρόνια τοὺς ζωγραφίζανε δίχως ἄρματα, πλὴν στὰ κατοπινὰ τὰ χρόνια τοὺς παριστάνουνε ἀρματωμένους μὲ σπαθιὰ καὶ μὲ κοντάρια καὶ ντυμένους μὲ σιδεροπουκάμισα. Στὸν ἕναν ὦμο ἔχουνε κρεμασμένη τὴν περικεφαλαία καὶ στὸν ἄλλον τὸ σκουτάρι, στὴ μέση εἶναι ζωσμένοι τὰ λουριὰ ποὺ βαστᾶνε τὸ θηκάρι τοῦ σπαθιοῦ καὶ τὸ ταρκάσι πὄχει μέσα τὶς σαγίτες καὶ τὸ δοξάρι. Τὰ τελευταῖα χρόνια, ὕστερα ἀπὸ τὸ πάρσιμο τῆς Πόλης, οἱ δυὸ αὐτοὶ ἅγιοι καὶ πολλὲς φορὲς κι᾿ ἄλλοι στρατιωτικοὶ ἅγιοι ζωγραφίζουνται καβαλλικεμένοι ἀπάνω σὲ ἄλογα, σὲ ἄσπρο ὁ ἅγιος Γεώργης, σὲ κόκκινο ὁ ἅγιος Δημήτρης. Κι᾿ ὁ μὲν ἕνας κονταρίζει ἕνα θεριὸ κι᾿ ὁ ἄλλος ἕναν πολεμιστή, τὸν Λυαῖο.

Σχόλια θεολογικά και εικονογραφικά στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος

Η Μεταμόρφωση του Χριστού, στην σημερινή συλλογική μνήμη του εκκλησιάσματος, ειδικά των Ελλήνων, επέχει θέση προαγγέλου της μεγάλης εορτής του θέρους, δηλαδή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Έχει επίσης συνδυαστεί, με την λαϊκή προσφορά καρπών της αμπέλου. Μια ιεροπρακτική παράδοση, η οποία δημιουργεί συνειρμούς για μια διαλεκτική με την προχριστιανική διονυσιακή / αλεξανδρινή παράδοση, σε σύνδεση, βέβαια, με την εορτή του Δεκαπενταύγουστου.

 
Η ανάγκη να απαντηθούν ερωτήματα για την πραγματική ουσία αυτού του Σημείου εξ ουρανού, δημιουργούν ένα εξόχως ενδιαφέρον υπόβαθρο, ώστε σε επίπεδο ερμηνευτικό, λειτουργικό, δογματικό και αγιογραφικό, να αποπειραθούμε να φωτίσουμε πτυχές του. Η μελέτη μας θα χωρισθεί σε δύο τμήματα. Στο πρώτο, στις βιβλικές πηγές θα παρατεθούν εκλογές από την πατερική ερμηνευτική γραμματεία. Στο δεύτερο μέρος, θα ερευνηθεί η εικονογραφική διάσταση, θα τεθούν οι προσωπικές ερμηνευτικές μας παρατηρήσεις, ενώ θα πούμε και λίγα λόγια για την διαλεκτική με την αρχαιοελληνική παράδοση, σε σχέση με την μυστηριακή λατρεία. _του Κόττη Κωνσταντίνου θεολόγου

Ο ναΐσκος της Μητρός των Μεγάλων Θεών από την Αμφίπολη ως σύγχρονη του Καστά μαρτυρία των Καβείρων

Αντικείμενο και μέθοδος:
Η μελέτη μας αυτή, κινείται επί δύο αξόνων. Ο πρώτος άξονας είναι ο ίδιος ο ανάγλυφος ναΐσκος της Μεγάλης Μητρός από την Αμφίπολη, όπου και θα δοθούν τα βασικά στοιχεία των περί αυτής κύριων δημοσιεύσεων. Κατά τον δεύτερο άξονα, θα αναλυθούν, επιμέρους, συγκεκριμένες συμπληρωματικές μορφές οι οποίες συνθέτουν αυτήν την κατηγορία των ανάγλυφων και η πιθανή σχέση και ο ρόλος τον οποίο διαδραματίζουν, ενταγμένες στην καβείρια λατρεία. Αρχικά θα επιχειρηθεί η προσέγγιση της ταυτότητας των Μεγάλων Θεών και της Μεγάλης Μητρός καθώς και των παραλληλισμών αμφοτέρων. Στην συνέχεια θα ιχνηλατήσουμε, ερμηνευτικά, την θέση και σχέση του Νεανία και της Δαδούχου, με επίκεντρο, αντίστοιχα, τον Ερμή Κάδμιλο και την Εκάτη. Τέλος θα επισημάνουμε τα ουσιώδη του χαρακτήρα των Κορυβάντων και οι επεκτάσεις τις οποίες δημιουργεί ο πυρρίχιος χορός, ιδίως σε σχέση με την μακεδονική δυναστεία την εποχή της Ολυμπιάδος. _του Κόττη Κωνσταντίνου

Πηγές, τοπωνύμια και άνθρωποι από την αρχαία Εορδαία

Ένα εγχείρημα ώστε να σταχυολογηθούν οι λίγες σωζόμενες πηγές για την αρχαία Εορδαία, αντλώντας από την αρχαία και βυζαντινή γραμματεία, τις επιγραφές και τα σχόλια. Επίκεντρο οι πόλεις και κώμες της Εορδαίας, η σύνδεση με ιστορικά γεγονότα, ανασκαφικά δεδομένα, αλλά και μια συνοπτική παράθεση πολιτών της περιοχής, επωνύμων και μη . Μια ιστορία μνήμης, πολεμώντας την λήθη. _Κόττης Κωνσταντίνος

Παναγία και Χριστός ~ William-Adolphe Bouguereau

Δημοσιεύθηκε αρχικά στο the Tempest Ahead:
Μία συλλογή 16 έργων του γάλλου ρεαλιστή ζωγράφου William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) η οποία περιλαμβάνει θέματα με την Παναγία και τον Χριστό. Ο Bouguereau (Μπουγκερώ) σαν πιστός Καθολικός δεν ήταν δυνατόν να μην συμπεριλάβει στο ογκώδες έργο του πίνακες θρησκευτικού περιεχομένου. Έχουν καταμετρηθεί περίπου 65 θρησκευτικά έργα που αποτελούν περίπου το 8% του…

Η Κοίμηση της Θεοτόκου

Στην Εκκλησία ο θάνατος γίνεται πανηγύρι. Δεν λέγεται θάνατος ή τελευτή. Αποκαλείται «Κοίμηση». Δεν εξαντλούνται τα πάντα στο εδώ και τώρα. Υπάρχει το γεγονός της μετά του τάφου η αιώνια ζωή. Ὁ Χριστιανός πιστεύει ότι κοιμάται προσωρινώς, για να ξυπνήσει στην αιωνιότητα. Ὁ θάνατος, με την Ανάσταση του Χριστού, γίνεται ένας μεγάλος ύπνος. Αυτό το πανηγύρι, την ελπίδα της αιώνιας βασιλείας, την αγάπη μας στην Παναγία Μητέρα όλων μας, θα δούμε και μέσα από αυτή την παρουσίαση μας, τιμώντας την Κοίμηση της Θεοτόκου ._ Ιερές Μονές Μετεώρων

Χριστός Ανέστη

Το βίντεο γυρίστηκε στο μεγαλύτερο και πιο πολυσύχναστο εμπορικό κέντρο της Βηρυτού το Πάσχα του 2011. Σε αυτό συμμετέχει το Λιβανέζικο γκρούπ «Τέσσερεις Ιππότες» που αποτελείται από τους τραγουδιστές Simon Obeid, Nader Khoury, Elie Khayat and Ziad Imaz, οι οποίοι ερμήνευσαν το τραγούδι «Ο Ιησούς Ανέστη». Το εντυπωσιακότερο όλων είναι ότι οι αντιδράσεις του κοινού είναι αυθεντικές και όταν προβλήθηκε στο YouTube συγκέντρωσε 500.000 προβολές και περισσότερα από 800 σχόλια μέσα σε λίγες ώρες………εστιάστε στο 60».

Η Μεγάλη Εβδομάδα

Περάσαμε πλέον τὸ πέλαγος τῆς νηστείας τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς καί διανύουμε τήν Μεγάλην Ἑβδομάδα, ὁποῦ ὀνομάζεται Μεγάλη ὄχι διότι εἶναι μεγαλύτερη, ἢ ἔχει περισσότερες μέρες, ἀλλὰ «ἐπειδὴ μεγάλα ἡμῖν γέγονεν ἐν αὐτῇ παρὰ τοῦ Δεσπότου κατορθώματα. Καὶ γὰρ ἐν αὐτῇ τῇ ἑβδομάδι τῇ Μεγάλῃ, ὅπως λέγει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, ἡ χρονία τοῦ διαβόλου κατελύθη τυραννίς· ὁ θάνατος ἐσβέσθη· ὁ ἰσχυρὸς ἐδέθη· τὰ σκεύη αὐτοῦ διηρπάγη· ἁμαρτία ἀνηρέθη· ἡ κατάρα κατελύθη· ὁ Παράδεισος ἀνεώχθη· ὁ Οὐρανὸς βάσιμος γέγονεν· ἄνθρωποι ἀγγέλοις ἀνεμίγησαν· τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ ἤρθη· τὸ θριγγίον περιηρέθη· ὁ τῆς εἰρήνης Θεὸς εἰρηνοποίησε τὰ ἄνω καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς· διὰ τοῦτο Μεγάλη καλεῖται Ἑβδομάς».

Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε

Ιδιαίτερη είναι η αγάπη και ξεχωριστός ο σεβασμός, με τον οποίο το σύνολο των πιστών περιβάλλει την Ακολουθία του Ακάθιστου Ύμνου. Αγάπη και σεβασμός που πηγάζουν και εμπνέονται από το πρόσωπο προς το οποίο απευθύνεται η Ακολουθία, από την εκφραστικότητα και τον πλούτο των κειμένων, από το μελωδικό ένδυμα των λόγων. Αγάπη και σεβασμός που εκδηλώνονται με την ευλαβή παρουσία και ενεργό συμμετοχή στην Ακολουθία των «πιστώς προσκυνούντων και δοξαζόντων» Χριστιανών, τα απογεύματα της Παρασκευής καθ’ όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Κυριακή της Ορθοδοξίας

Την πρώτη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής η Εκκλησία εορτάζει τον θρίαμβο της Ορθοδοξίας, έναντι των αιρέσεων, γι’ αυτό καλείται Κυριακή της Ορθοδοξίας. Οι αιρέσεις εμφανίσθηκαν από την αρχή του Χριστιανισμού και οι Απόστολοι προειδοποιούσαν για τον κίνδυνο από τους ψευδοδιδασκάλους.

Φώτης Κόντογλου (1895-1965)

Τὸ βυζαντινοπρεπὲς καὶ λαϊκότροπο ὕφος τοῦ Κόντογλου ξένισε τὴν ἐθισμένη στὶς τεχνοτροπίες τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ συρμοῦ κοινωνία, καθὼς δὲν νεωτέριζε ἀκολουθώντας κάποια ἤδη ἀναγνωρισμένη τάση στὸ Παρίσι, ἀλλὰ ἀντίθετα καινοτομοῦσε ἀναπλάθοντας δημιουργικὰ στοιχεῖα παραδοσιακῆς τέχνης σὲ ἔργα κοσμικοῦ περιεχομένου, προτείνοντας τὴν ἐπιστροφὴ σὲ μιὰ «ξεχασμένη» κοσμοθεωρία.

Οι άγιοι Ακύλας και Πρίσκιλλα…οι απόστολοι της συζυγίας

Οι άγιοι Ακύλας και Πρίσκιλλα ήταν αγαπημένο ζεύγος σκηνοποιών το οποίο καταγόταν από τον Πόντο και ζούσε στην Κόρινθο. Συνάντησαν τον Απόστολο Παύλο, όταν εκείνος μετέβη στην Κόρινθο και τον φιλοξένησαν στο σπίτι τους .

Ο θρύλος του αγίου Γεωργίου και του δράκοντα ~ Έντουαρντ Μπερν-Τζόουνς (1865-67) [7 έργα + 1]

Δημοσιεύθηκε αρχικά στο the Tempest Ahead:
? The Legend of St George and the Dragon ~ Edward Burne-Jones (1865-67)    Ο μεγάλος Προ-Ραφαηλίτης ζωγράφος Έντουαρντ Μπερν-Τζόουνς (1833-1898) μέσα από πληθώρα διάσημων ρομαντικών και ηρωικών έργων, αφιέρωσε και μιά σειρά επτά πινάκων για να απεικονίσει τον Θρύλο του Αγίου Γεωργίου και του Δράκοντα, όπως είχε αποδοθεί σε μεσαιωνικά διηγήματα.…

Σημείο αντιλεγόμενο – ποίημα της Σοφίας Κιόρογλου

Δημοσιεύθηκε αρχικά στο Sofia Kioroglou :
Σημείο αντιλεγόμενο, μεγαλοπρέπεια, δόξα και τιμή έργα χειρών μου μη μου δίνεις μακροθυμία και έλεος ζητώ. Θαυμαστό το όνομα Σου εν πάση τη γη τα πετεινά του ουρανού υποταγή χαράς θαλάσσια όντα σε αέναους παιάνες λίγο πριν ξεπροβάλλεις ψάλλουν το χερουβικό. Έργα χειρών μου μη μου δίνεις, μακροθύμησε και δείξε έλεος Τα πετεινά…

Η εξέλιξη της εικόνας του Άϊ Βασίλη (Santa Claus)

Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι, η εικόνα του Santa Claus (Άϊ Βασίλης) όπως τον γνωρίζουμε σήμερα (έλκηθρο με ελάφια – δώρα – ευτραφής – λευκή γενειάδα – κόκκινο κοστούμι με λευκή γούνα) δεν είναι δημιούργημα της εταιρείας Coca Cola. Παρόλο που οι διαφημιστικές καμπάνιες των Χριστουγέννων της δεκαετίας του 1930 – 40 ήταν το κλειδί για την αρχική σύλληψη της εικόνας, εντούτοις η σύγχρονη απεικόνισή του διαμορφώθηκε πριν αρκετές δεκαετίες. Στην περιγραφή που δίνεται το 1822 από τον Clement Moore στο έργο «Επίσκεψη από τον άγιο Νικόλαο», μέσω του καλλιτέχνη Thomas Nast και αργότερα του Norman Rockwell, ο Santa Claus σταδιακά αποκτά διάφορες περιβολές, μέχρι να καταλήξει στην γνωστή κόκκινη ενδυμασία που γνωρίζουμε σήμερα.

Η αλήθεια για τα Χριστούγεννα και η μυθοποίηση των Χριστουγέννων

Με την ενανθρώπηση και τη γέννησή Του ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός πραγματοποιεί τον σκοπό της πλάσεως του ανθρώπου, την εμφάνιση του Θεανθρώπου στην Ιστορία. Την ένωση του κτιστού πλάσματος με τον Άκτιστο Πλάστη. Ο σκοπός της ενανθρωπήσεως είναι η θέωση του ανθρώπου. «Άνθρωπος γίνεται Θεός, ίνα Θεόν τον Αδάμ απεργάσηται» (τροπάριο Χριστουγέννων). «Αυτός ενηνθρώπησεν, ίνα ημείς θεοποιηθώμεν» (Μ. Αθανάσιος). «Άνθρωπος γαρ εγένετο ο Θεός και Θεός ο άνθρωπος» (Ιωάννης Χρυσόστομος). Στη λογική ενός ηθικιστού ο όρος «θεοποιηθώμεν», που χρησιμοποιούν Πατέρες, όπως ο Μεγ. Αθανάσιος, είναι σκάνδαλο.

Περί Παραδείσων

Σχεδόν σε κάθε θρησκεία, ή μυθολογία υπάρχει ένας παράδεισος που υπόσχεται αιώνια ανταμοιβή, εφόσον οι οπαδοί του τηρούν τους κανόνες. Υπάρχουν αρκετές ομοιότητες μεταξύ τους – κυρίως αιώνια νεότητα, γαλήνη και απουσία του κακού – αλλά υπάρχουν και αρκετές διαφορές. Ιδού λοιπόν σε μια σύντομη παρουσίαση, ορισμένοι από τους γνωστότερους παραδείσους.

Άγγελοι και Δαίμονες

Αγγελολογία και δαιμονολογία ακολούθησαν την πολυπρόσωπη και πολυτάραχη ιστορική διαδρομή των πνευματικών αναζητήσεων και θρησκειών της ανθρωπότητας ως αναπόσπαστα μέρη τους. Οι μεταξύ τους αναδειχθείσες διαφορές συγκλίνουν στην απόπειρα ερμηνείας των φαινομένων της ζωής, προσπάθεια της οποίας τα συμπεράσματα ενίοτε αμφισβητήθηκαν ή καταρρίφθηκαν από την επιστημονική πρόοδο. Αξίζει δε να σημειωθεί, ότι με το πέρασμα του χρόνου, πολλές από τις αρχικές πεποιθήσεις τροποποιήθηκαν και διατηρήθηκαν στο προσκήνιο, ορισμένες κατάφεραν να περάσουν το κατώφλι της σύγχρονης εποχής, ενώ άλλες ακολούθησαν πορεία διαττόντων αστέρων. _ Πυθεύς

Ευχές Πάσχα

«Ὅλα στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μιλοῦν γιὰ τὴν ἐνανθρώπιση τοῦ Θεοῦ καὶ τὴ θέωση τοῦ ἀνθρώπου». Τὸ ἕνα εἶναι προαπαιτούμενο τοῦ ἄλλου καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ἐπιτευχθεῖ παρὰ μόνο μὲ τὴν ἀκατάπαυστη καὶ ἀέναη λειτουργία τοῦ πόνου καὶ τῆς ἀγάπης γιὰ τὸν Ἄνθρωπο. Τὸ «ἐγώ» στὴν ὑπηρεσία τοῦ «ΣΥ», στὸ «κατ᾿ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν» Πρόσωπο τοῦ Ἄλλου. Ἐξάλλου ἂν σκοπὸς τῆς βιωτῆς μας εἶναι νὰ τὰ βροῦμε μὲ τὸν Θεό, τότε εὔκολα μποροῦμε νὰ τὰ βροῦμε καὶ μεταξύ μας. Τί δώσαμε ὅμως στὸν Ἄλλον, τὴν ἴδια στιγμὴ ποὺ τὰ ζητᾶμε ὅλα ἀπὸ τὸ Θεό;

Φώτης Κόντογλου…Κυριακή της Ορθοδοξίας

Η Κυριακή τῆς ᾿Ορθοδοξίας, καθιερώθηκε νὰ γιορτάζεται ἀπὸ τὴν ᾿Εκκλησία μας μὲ τὴν ἀναστήλωση τῶν εἰκόνων καὶ τὴν νίκη τῆς εὐσέβειας καταπάνω στοὺς εἰκονομάχους. Οἱ εἰκονομάχοι ἤτανε οἱ νεωτεριστὲς ἐκεινοῦ τοῦ καιροῦ, ποὺ ἀρχίσανε ἀπὸ τὴν κατάργηση τῆς εἰκονογραφίας, γιὰ νὰ προχωρήσουν, σιγὰ-σιγά, ὅπως συνηθίζουν πάντα οἱ τέτοιοι, καὶ σὲ ἄλλες καταλυτικὲς μεταρρυθμίσεις, ὥς ποὺ νὰ μὴν ἀφήσουν τίποτα ἀπείραχτο στὴν᾿Ορθοδοξία. ῾Η εἰκόνα στάθηκε τὸ σύμβολο τῆς ᾿Ορθοδοξίας καὶ γιὰ τὶς εἰκόνες βρισκότανε σὲ ἀναταραχὴ τὸ Βυζάντιο, σὲ ἐμφύλιο πόλεμο, ἐπὶ 116 χρόνια. Στὰ 787 μ.Χ. ἔγινε ἡ ἐν Νικαίᾳ Ζʹ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, ποὺ ἐκήρυξε τὴν ἀναστήλωση τῶν εἰκόνων κ᾿ ἔβαλε τέλος στὴν εἰκονομαχία ποὺ εἶχε ἀρχίσει ἀπὸ τὰ 726, ἐπὶ Λέοντος τοῦ ᾿Ισαύρου. ᾿Αλλά, κ᾿ ὕστερα ἀπὸ τὴν Ζʹ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, ξαναζωντάνεψε ἡ εἰκονομαχία, ὥς ποὺ ἔγινε ἄλλη σύνοδος στὴν Κωνσταντινούπολη, στὰ 842, κι᾿ αὐτὴ ἐπικύρωσε τὴν Ζʹ Οἰκουμ. Σύνοδο, κ᾿ ἔτσι ἔπαψε ἐκείνη ἡ μανία τῆς εἰκονομαχίας. Αἰτία ἀπ᾿ ὅπου προέρχεται κάθε αἵρεση καὶ νεωτερισμὸς στὴ θρησκεία, εἶναι ἡ ἀπιστία κι᾿ ὁ ὀρθολογισμός. Γι᾿ αὐτὸ κ᾿ οἱ εἰκονομάχοι ἤτανε ἄνθρωποι μὲ ψυχρὴ ψυχή, ἄπιστοι, ἀλαζόνες, ματαιόδοξοι, στερημένοι ἀπὸ πνευματικὸ βάθος, καὶ σπρωγμένοι, σὲ ὅ,τι κάνανε ἀπὸ πολιτικοὺς κι᾿ ἄλλους παρόμοιους ἀντιπνευματικοὺς σκοπούς.

Η Ιερά Εξέταση

Η Ιερά Εξέταση ήταν Εκκλησιαστικό δικαστήριο και διαδικασία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, με αποστολή τον εντοπισμό – τιμωρία των αιρέσεων και με τεράστια δύναμη στη Μεσαιωνική εποχή. Σκοπός της Ιεράς Εξέτασης ήταν κυρίως η καταστολή των δικαιωμάτων των αιρετικών, στερώντας ακίνητη περιουσία και περιουσιακά στοιχεία, τα οποία μεταβιβάζονταν στην κυριότητα του Καθολικού ταμείου, εξοντώνοντας ταυτόχρονα όσους μιλούσαν, ή τολμούσαν να σκεφτούν διαφορετικά από τις αρχές της Καθολικής Εκκλησίας. Αυτό το σύστημα επί έξι αιώνες υπήρξε το «νομικό πλαίσιο» σε όλη σχεδόν την Ευρώπη, ενορχηστρώνοντας μια από τις πλέον αποσταθεροποιητικές και απάνθρωπες θρησκευτικές διαδικασίες στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Το βιβλίο Kells

Το βιβλίο Kells ή βιβλίο Columba είναι θρησκευτικό εγκόλπιο που περιέχει τα τέσσερα Ευαγγέλια εικονογραφημένα με σκηνές. Ξεκίνησε να εκπονείται από μοναχούς στην μονή Αϊόνα (Iona) η οποία ιδρύθηκε από τον μέγα άγιο και φωστήρα της Σκωτίας Κολόμπα, την εποχή που η Αϊόνα ακολουθούσε τις αρχές της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ανθιστάμενη για χρόνια στην Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, αλλά τελικά υποχώρησε μετά από πολιτικές κυρίως παρεμβάσεις. Λόγω επιδρομών από τους Βίκινγκς οι μοναχοί εγκατέλειψαν την μονή και μετέβησαν στην Ιρλανδία στο μοναστήρι του Kells (ιδρυθέν από τον άγιο Columba) απ’ όπου πήρε το όνομα το εν λόγω βιβλίο, το οποίο διεκδικεί τον τίτλο του πιο όμορφα φιλοτεχνημένου βιβλίου παγκοσμίως. Το εγκόλπιο αποτελείται από 638 σελίδες (folio) είναι γραμμένο στα Λατινικά και φυλάσσεται στο Trinity College του Δουβλίνου.

Ὁ χάλκινος ὄφις καὶ ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ

Πολλά, πάρα πολλὰ χρόνια περιπλανιόταν ὁ λαὸς τοῦ Ἰσραὴλ στὴν ἔρημο μετὰ τὴν ἔξοδό του ἀπὸ τὴν γῆ τῆς Αἰγύπτου μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν θεόπτη προφήτη Μωυσῆ.
Κύριος ὁ Θεὸς ἔτρεφε τὸν λαό Του μὲ τὸ θεόσταλτο μάννα. Ἦταν δύσκολος ὁ δρόμος αὐτὸς μέσα στὴν ἔρημο. Μὲ πολὺ δυσκολία ἔβρισκαν νερὸ νὰ πιοῦν. Καὶ ἄρχισε ὁ λαὸς τοῦ Ἰσραὴλ νὰ γογγύζει στὸν Θεὸ καὶ τὸν Μωυσῆ, γιατί τοὺς ξεσήκωσε ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο. Καὶ ἄναψε ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐναντίον τοῦ λαοῦ τοῦ Ἰσραὴλ ἐξ αἰτίας τοῦ γογγυσμοῦ τους καὶ τοὺς τιμώρησε σκληρά…-Ἁγ. Λουκᾶς, Ἀρχιεπ. Κριμαίας. Ἀπό τό βιβλίο: «Λόγοι καὶ ὁμιλίες», τ. Γ΄, ἔκδ. Ὀρθόδοξος Κυψέλη

Φώτης Κόντογλου: Ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ, τὸ Μέγα Μυστήριον

Το ακόλουθο κείμενο το οποίο παρατίθεται αυτούσιο αποτελεί μοναδική ευκαιρία για περισυλλογή – προβληματισμό αλλά και κατάνυξη ενόψει των Χριστουγέννων…………..εξάλλου μετά τις εορτές θα υπάρχει περίσσεια χρόνου για……….»περαιτέρω ενασχόληση με τα τεριμμένα».

Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού

Στις 14 Σεπτεμβρίου η Εκκλησία μας εορτάζει την παγκόσμια Ύψωση του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού, που πραγματοποιήθηκε το έτος 628 μ.Χ. από τον Πατριάρχη Ζαχαρία (επί Ηρακλείου). Πριν 293 χρόνια μια άλλη Ύψωση είχε λάβει χώρα από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Μακάριο (επί Μεγ. Κωνσταντίνου). Ονομάσθηκε Ύψωση, διότι οι πατριάρχες ύψωσαν, αναπαριστώντας τρόπον τινά τη στιγμή τής σταυρώσεως, τον τίμιο σταυρό σε επίσημη ιερά Ακολουθία, προκειμένου να τον δ ε ι και στη συνέχεια προσκυνήσει, ο «λαός τού Θεού».

Επίσκοπος Σεβήρος Σεμπούχτ (Σεβήρος ο Νισίβιος) 575 – 667 μ.Χ

Στην αρχαία οχυρωματική πόλη Νίσιβιν, γνωστή σήμερα ως Nusaybin στην μεθόριο Τουρκίας – Συρίας, στρατηγική γεωπολιτική θέση της Περσικής επικράτειας την εποχή της αντιπαλότητας με την Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, γεννήθηκε ο Συριακής καταγωγής Severus Seboukht περί το 575 μ.Χ, ο οποίος έμελλε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην μεταλαμπάδευση των Ελληνικών επιστημών και την εκλαΐκευση της φιλοσοφίας. Υπήρξε ηγετική φυσιογνωμία για την εκκλησιαστική και επιστημονική ιστορία της ύστατης Συριακής αρχαιότητος, παρόλο που ελάχιστα στοιχεία θεωρούνται δεδομένα για την ζωή του.

Ω! γλυκύ μου έαρ – Βαγγέλης Παπαθανασίου & Ειρήνη Παππά

Αι γενεαί πάσαι, ύμνον τη Ταφή σου, προσφέρουσι Χριστέ μου.
Καθελών του ξύλου, ο Αριμαθείας, εν τάφω σε κηδεύει.
Μυροφόροι ήλθον, μύρα σοι, Χριστέ μου, κομίζουσαι προφρόνως.
Δεύρο πάσα κτίσις, ύμνους εξοδίους, προσοίωμεν τω Κτίστη.
Ους έθρεψε το μάννα, εκίνησαν την πτέρναν, κατά του ευεργέτου.
Ιωσήφ κηδεύει, συν τω Νικοδήμω, νεκροπρεπώς τον Κτίστην.

Ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου Τέκνον, πού έδυ σου το κάλλος;
Υιέ Θεού παντάναξ, Θεέ μου πλαστουργέ μου, πώς πάθος κατεδέξω;
Έρραναν τον τάφον αι Μυροφόροι μύρα, λίαν πρωί ελθούσαι.
Ω Τριάς Θεέ μου, Πατήρ Υιός και Πνεύμα, ελέησον τον κόσμον.
Ιδείν την του Υιού σου, Ανάστασιν, Παρθένε, αξίωσον σους δούλους.

«Εξέδυσάν με τὰ ἱμάτιά μου» – Θεόδωρος Βασιλικός

Το ιδιόμελο «Ἐξέδυσάν με τὰ ἱμάτιά μου» είναι το δοξαστικό των αίνων της Ακολουθίας των Αχράντων Παθών, η οποία τελείται την Μεγάλη Πέμπτη εσπέρας. Το τροπάριο ανάγεται κατά τον 6ο ή 7ο αι. και ποιητής του θεωρείται ο Σωφρόνιος Ιεροσολύμων. Το δοξαστικό είναι ποιητική απόδοση του εμπαιγμού του Χριστού από τους στρατιώτες όπως περιγράφεται στα Ευαγγέλια Ματθαίου, Μάρκου και Ιωάννου. Το ποιητικό κείμενο του τροπαρίου χωρίζεται σε τρεις περιόδους και πέντε στίχους

Η Μεγάλη Σαρακοστή (Great Lent)

Αναφερόμενοι στην Μεγάλη Σαρακοστή όπως μεταδίδεται κυρίως μέσα από τη λατρεία αυτής της περιόδου, συχνά τίθενται τα ερωτήματα: Πώς είναι δυνατόν να εφαρμόσουμε στη ζωή μας αυτή τη διδασκαλία; Πώς θα μπορούσε η Μεγάλη Σαρακοστή να έχει μια αληθινή επίδραση στην ύπαρξή μας;

Η σημερινή ζωή είναι πολύ διαφορετική από τη ζωή των ανθρώπων εκείνων που ζούσαν τον καιρό που γράφονταν αυτοί οι ύμνοι και οι ακολουθίες και συντάσσονταν οι κανόνες και τα τυπικά. Οι άνθρωποι ζούσαν τότε σε μια σχετικά μικρή και βασικά αγροτική κοινωνία, μέσα σ’ ένα οργανωμένο ορθόδοξο κόσμο και η Εκκλησία διαμόρφωνε το γενικό ρυθμό της ζωής τους. Τώρα όμως ζούμε σε τεράστια αστικά κέντρα, σε τεχνοκρατούμενες κοινωνίες, πληθωρικές στα θρησκευτικά «πιστεύω» τους με κοσμικευμένες απόψεις για τον κόσμο και μέσα σ’ αυτές εμείς οι Ορθόδοξοι αποτελούμε μια ασήμαντη μειονότητα. Η Μεγάλη Σαρακοστή δεν είναι πλέον «αισθητή» όπως ήταν παλιά στην Ελλάδα, ή στην Ρωσία, ας πούμε. Η ερώτησή μας λοιπόν είναι πολύ ουσιαστική: πώς μπορούμε εμείς – πέρα από το να κάνουμε μια ή δυο «συμβατικές» αλλαγές στην καθημερινή ζωή μας – να τηρήσουμε την Σαρακοστή;

Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως (Γ’ Κυριακή των Νηστειών)

Οι Χριστιανοί βάζουν τον Σταυρόν πανταχού, εις τους τρούλλους και εις τα κωδωνοστάσια των εκκλησιών, εις τους τάφους, εις τας οικοδομάς, εις τας σημαίας, εις τα κατάρτια των πλοίων, εις μέρη υψηλά δια να φαίνεται μακρόθεν, εις τα στολίδια των γυναικών, εις τα ψωμιά, εις τας κρήνας. Οι παλαιοί έκαμναν συχνά το σημείον του σταυρού. Εις τα μέρη της Βιθυνίας, κοντά εις μίαν λίμνην λεγομένην Μανιάζ-γκιόλ, είδα κάποιους ψαράδες Ρώσσους τους οποίους λέγουν Καζάκους. Αυτοί σταυροκοπούνται εις πάσαν περίστασιν, εις την τράπεζαν, οσάκις πίνουν νερόν, οσάκις πταρνίζονται, οσάκις χασμώνται, οσάκις βήχουν, οσάκις αρχίζουν κάποιαν εργασίαν ή την τελειώνουν, οσάκις καθίσουν οσάκις σηκωθούν.

Η νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου (1572)

Πριν το ξημέρωμα της 24ης Αυγούστου 1572, χτύπησαν οι καμπάνες των εκκλησιών στην περιοχή Saint – Germain του Παρισιού. Λίγα λεπτά νωρίτερα στρατιώτες υπό τις διαταγές του Ερρίκου δούκα του Guise, αφού υπερνίκησαν κάθε αντίσταση, δολοφόνησαν τον Γάλλο ναύαρχο ηγέτη των Ουγενότων, Gaspard de Coligny, στην κρεβατοκάμαρά του. Κατόπιν έριξαν το σώμα από το παράθυρο, όπου εξαγριωμένα πλήθη το ακρωτηρίασαν, κόβοντας το κεφάλι και τα χέρια και το έσυραν στους δρόμους του Παρισιού. Καθώς ο Ερρίκος αποχωρούσε από την οικία του Coligny, ακούσθηκε να λέγει «εντολή του βασιλέα»
Η δολοφονία προκάλεσε πρωτοφανή έκρηξη μίσους κατά των Προτεσταντών σε ολόκληρη την πόλη. Στις φοβερές ημέρες που ακολούθησαν, περίπου 3.000 Ουγενότοι σκοτώθηκαν στο Παρίσι και περίπου 8.000 σε άλλες επαρχιακές πόλεις.

Η μάχη της Ντρε (Battle of Dreux) 1592

Οι θρησκευτικοί πόλεμοι της Γαλλίας ξέσπασαν το δεύτερο ήμισυ του 16ου αιώνα, μεταξύ των ετών 1562 και 1594 περίοδο κατά την οποία οι Ουγενότοι (Γάλλοι Προτεστάντες) είχαν καταλάβει μεγάλο αριθμό πόλεων, οπότε και διεξήχθησαν πολυάριθμοι εμφύλιοι Καθολικών και Προτεσταντών. Εκείνη την ταραγμένη περίοδο της ιστορίας, η Αικατερίνη των Μεδίκων, χήρα του Ερρίκου Β᾽, πάσχιζε απελπισμένα να διατηρήσει την εξουσία που βρισκόταν στα χέρια της μοναρχίας των Βαλουά. Για να το πετύχει αυτό μηχανεύτηκε την διασπορά διχόνοιας στους κόλπους των αντιμαχομένων θρησκευτικών φατριών.

Η μάχη της Ντρε, ήταν η μόνη μεγάλη σύρραξη κατά την οποία μάλιστα, αμφότεροι οι αντίπαλοι στρατηγοί αιχμαλωτίστηκαν. Ο στρατός των Καθολικών, υπό την διοίκηση των Duc de Guise και Constable de Montmorenci, επικράτησε των Προτεσταντών, τους οποίους διοικούσε ο Louis Ι of Bourbon, μετά από ιδιαίτερα σκληρή μάχη.

Παύλος Νιρβάνας…………«το μοιρασμένο φλουρί»

Την Πρωτοχρονιά είθισται να ανταλλάσσουμε ευχές χρησιμοποιώντας εκφράσεις οι οποίες έχουν καταστεί στερεότυπες και δεν αποδίδουν το πραγματικό νόημα της έλευσης του νέου έτους. Φέτος θα ευχηθούμε με ένα χρονογράφημα του μεγάλου λογοτέχνη Παύλου Νιρβάνα με τίτλο «Το μοιρασμένο φλουρί». Ο Παύλος Νιρβάνας (το πραγματικό του ονοματεπώνυμο ήταν Πέτρος Αποστολίδης) γεννήθηκε στην Μαριούπολη της Ουκρανίας το 1866 και πέθανε στην Αθήνα στις 28 Νοεμβρίου 1937. Υπήρξε εκ των μεγαλύτερων ηθογράφων της εποχής, προσωπικός φίλος του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και τα έργα του χαρακτηρίζονται από λυρισμό και συμβολισμούς.

῾Η Εἰκόνα τῆς Γεννήσεως*

Η Γέννηση τοῦ Χριστοῦ γιορτάζεται ἀπὸ τὴν ῾Αγία ᾿Ορθόδοξο ᾿Εκκλησία δοξολογικὰ καὶ συνάμα κατανυκτικά. ῾Η ἡδυμελὴς ὑμνογραφία καὶ ἡ εἰρηνόχυτη εἰκονογραφία μὲ θαυμαστὸ τρόπο ἐκφράζουν τὸ μέγα γεγονός. Μέσα στὸ χῶρο τῆς ᾿Εκκλησίας ὁ ᾿Ορθόδοξος Χριστιανὸς ζεῖ τὸ Μυστήριο τῆς Σαρκώσεως μὲ τὶς αἰσθήσεις του, ποὺ μεταμορφώνονται γιὰ νὰ γίνουν μέσα ἐπικοινωνίας μὲ τὸ ἄρρητο. Προσκυνώντας τὴν εἰκόνα τῆς Γεννήσεως ἀνταποκρίνεται στὸ κέλευσμα τῆς ψαλμωδίας «δεῦτε ἴδωμεν πιστοὶ» καὶ «βλέπει» μὲ τὰ μάτια του τὴν θεολογία τῆς Σαρκώσεως αἰσθανόμενος τὴν εὐφροσύνη τῆς θείας συγκαταβάσεως καὶ κενώσεως.

Τὸ πνευματικὸ μεγαλεῖο, τὸ μυστικὸ βάθος καὶ τὸ αἰσθητικὸ κάλλος τῆς ᾿Ορθοδόξου τέχνης συνεργοῦν στὴ μετοχὴ τοῦ πιστοῦ στὸ καλοάγγελτο γεγονὸς τῆς ᾿Ενανθρώπησης.

Λόγος εἰς τὰ Εἰσόδια τῆς Θεοτόκου (῾Αγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, ᾿Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης)

Η «῾Ομιλία ΝΓʹ, Εἰς τὴν πρὸς τὰ ῞Αγια τῶν ῾Αγίων Εἴσοδον» τῆς ῾Υπερευλογημένης Θεοτόκου εἶναι ἕνα ἐκτενέστατο κείμενο, τὸ ὁποῖο κατ᾿ οὐσίαν ἀποτελεῖ μίαν «Μαριολογικὴν πραγματείαν», ἂν καὶ φέρη τὰ γνωρίσματα ομιλίας.῾Ο ῞Αγιος Φιλόθεος Κόκκινος, στὸν Βίον τοῦ ῾Αγίου Γρηγορίου, βεβαιώνει ὅτι τὰ πρῶτα γραπτὰ τοῦ μεγάλου ῾Ησυχαστοῦ ἦσαν ὁ Λόγος εις τον Άγιον Πέτρον τον Αθωνίτη καὶ ὁ Λόγος εις τα Εισόδια, οἱ ὁποῖοι ἐγράφησαν τὸ 1334, στὴν ῾Ιερὰ Μονὴ τῆς Λαύρας.

Φώτη Κόντογλου…. «Η Παναγία και ο λαός»

Για να μην πάρω τους πολύ παληούς, παίρνω δυο τρεις από εκείνους πού αγωνισθήκανε για την ελευθερία της Ελλάδας, πού όποτε μιλάνε για τη λευτεριά, μιλάνε και για τη θρησκεία.

Ο Ρήγας Φεραίος λέγει: «Να κάνουμε τον όρκο απάνω στο Σταυρό». Ένας άλλος ποιητής γράφει: «Για της πατρίδας την ελευθερία για του Χρίστου την πίστη την αγία γι’ αυτά τα δύο πολεμώ, μ’ αυτά να ζήσω επιθυμώ κι αν δεν τα αποχτήσω τι μ’ ωφελεί να ζήσω;».

Του Σολωμού η ψυχή είναι θρεμμένη με τη θρησκεία, γι’ αυτό μοσκοβολούνε τα ποιήματα του από δαύτη. Κι αυτή τη μοσκοβολιά τη νιώθει κανένας στην Ημέρα της Λαμπρής, στη Δέηση της Μαρίας, στη Φαρμακωμένη, Εις Μοναχήν, στον Ύμνο της Ελευθερίας, στο Διάλογο και σε πολλά άλλα.

Κοσμάς ο Ινδικοπλεύστης (6ος μ.Χ αιώνας)

Περί το 550 μΧ εμφανίζεται ένα γραπτό έργο που έφερε τον τίτλο Χριστιανική Τοπογραφία και αποδιδόταν σε κάποιον Κοσμά Ινδικοπλεύστη. Ο συγγραφέας πρότεινε μεταξύ άλλων με περίσσια βεβαιότητα, ότι η γη είναι επίπεδη και ο ουρανός ό οποίος δημιουργούσε ένα θολωτό σκέπαστρο, ήταν στερεωμένος επάνω της, σε τέσσερα σημεία. Ελάχιστα έργα στην ιστορία του Χριστιανισμού προσέλκυσαν τόση χλεύη και απορία αν και απουσίαζαν σαφείς επιστημονικές αποδείξεις για το αντίθετο.

Kρίνοντας από την διασωθείσα βιβλιογραφία της εποχής, Χριστιανοί και παγανιστές δεν είχαν τόσο διαφορετικές απόψεις σχετικά με το σχήμα του κόσμου. Ωστόσο η επίσημη θέση της Εκκλησίας ήταν ήδη διαφορετική από αυτήν που περιγράφεται στην Χριστιανική Τοπογραφία. Η θεωρία της Στρογγυλής Γής είχε προ πολλού προταθεί από τους κύκλους των μορφωμένων όπως ήταν οι φιλόσοφοι, οι λογοτέχνες, οι μαθηματικοί, οι ιστορικοί ή οι γεωγράφοι και μάλιστα είχαν γίνει προσπάθειες υπολογισμού της περιφέρειάς της όπως για παράδειγμα αυτή του Ερατοσθένους του Κυρηναίου. Εντούτοις, ελλείψει επαρκώς τεκμηριωμένων και εύκολα κατανοητών αποδείξεων, το ζήτημα παρέμενε ανοικτό, με ότι αυτό συνεπάγεται.