Η παράδοση και το Ιερό

επίμετρο στο…
Η αίσθηση της ευτυχίας
Τζίντου Κρισναμούρτι
Μέσα από μια συζήτηση η οποία έγινε στo Gstaad της
Ελβετίας στις 28 Ioυλίoυ 1984, περιγράφεται η αίσθηση εκείνου
που ο Κρισναμούρτι ονομάζει the sacred, δηλαδή το ιερό.

Μετάφραση: Νίκος Πιλάβιος, Σεφανία Τάπτα

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

Advertisements

Παρόν και παρελθόν…….οι αρχαίοι Έλληνες και εμείς

Η αρχαιολατρία μας εξαντλήθηκε στην απεγνωσμένη επιβολή της εκμάθησης της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, ενώ καμία προσπάθεια δεν έγινε για την ουσιαστική γνώση της σκέψης και του πολιτισμού των Αρχαίων. _ B.Κάλφας

Η κενότητα της ύπαρξης

Εφόσον συνηδειτοποιήσουμε με ακρίβεια την κατάστασή μας, ανοίγει ο δρόμος που οδηγεί μακριά από την πλάνη που συχνά περιβάλλει την ύπαρξή μας.

Come l’uom s’eterna

Από πολύ νωρίς βλέπουμε τον Καζαντζάκη να έχει συνειδητοποιήσει και αποσαφηνίσει τον φιλοσοφικό χαρακτήρα του συγγραφικού του σχεδίου: «Όλο μου το έργο devise [= έμβλημα] και σκοπό θά ’χει: Come l’uom s’etterna [= πώς ο άνθρωπος αθανατίζεται]. Εκεί κατέληξα», γράφει στο ημερολόγιό του το 1915.

Κατανοώντας τον Gilles Deleuze … Πολιτική της ζωής και θετική διαφορά

Ξενάγηση στο νοητικό σύμπαν του Gilles Deleuze με την βοήθεια του βιβλίου της Claire Colebrook, Understanding Deleuze, την ελληνόφωνη παρουσίαση του οποίου στοχεύουμε να ολοκληρώσουμε τμηματικά, με την ευδιάκριτη ένθεση αποσπασμάτων από άλλα φιλοσοφικά έργα για την καλύτερη κατανόησή του, διατηρώντας το αρχικό ύφος της συγγραφέως. Ωστόσο δεν είναι εύκολο να παρουσιάσει κανείς τον Deleuze στον οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο. Οι προκλήσεις του για την αντίληψη και οι νεολογισμοί που χρησιμοποιεί, ενδέχεται να εξαντλήσουν τους υπάρχοντες ορίζοντες προτείνοντας νέους, ανεξερεύνητους. Η εμμονή του Deleuze στην πρακτική και όχι τόσο στην θεωρητική αξία της φιλοσοφίας, καθιστά το ταξίδι αυτό συναρπαστικό. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι περισσότερο από παγιωμένες και εναντιωματικές θέσεις, έχουμε ανάγκη μια φιλοσοφία που θα ρέει όπως η ζωή, διαρκώς μεταβαλλόμενη και δημιουργική. _Πυθεύς

Οι κοινωνίες του ελέγχου

Οι κοινωνίες του ελέγχου.
Κείμενο του Gilles Deleuze που πρωτοδημοσιεύθηκε στο γαλλικό περιοδικό «L’autre journal», τον Μάη τον 1990. Περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Pourparlers (1972-1990), εκδόσεις Minuit, Παρίσι 1990.

Οι μύθοι της παράδοσής μας

Τι σημαίνει το γεγονός ότι διερωτώμεθα για τη σχέση μας με την παράδοση; Ότι κατά κάποιον τρόπο έχουμε βγει απ’ την παράδοση._Κορνήλιος Καστοριάδης
∆ιάλεξη στον Τριπόταμο Τήνου στις 20/8/1994
– ∆ημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία στις 21/8/1994

Ψυχής καθέδρα

Kατά την παλαιά δόξα των Σχολαστικών η ψυχή ήταν διακεχυμένη σε ολόκληρο το σώμα. Βλέποντας την ταχύτητα με την οποία η ψυχή αισθάνεται τον πόνο όταν κεντηθεί ένα χέρι ή ένα πόδι και αγνοώντας ότι η προσβολή αυτή έπρεπε να διαπορθμευθεί στον εγκέφαλο, θεώρησαν ότι η έδρα της ψυχής βρίσκεται στο χέρι ή το πόδι.

Κατανοώντας τον Gilles Deleuze … Πέρα από την αναπαράσταση και την δομή

Ξενάγηση στο νοητικό σύμπαν του Gilles Deleuze με την βοήθεια του βιβλίου της Claire Colebrook, Understanding Deleuze, την ελληνόφωνη παρουσίαση του οποίου στοχεύουμε να ολοκληρώσουμε τμηματικά, με την ευδιάκριτη ένθεση αποσπασμάτων από άλλα φιλοσοφικά έργα για την καλύτερη κατανόησή του, διατηρώντας το αρχικό ύφος της συγγραφέως. Ωστόσο δεν είναι εύκολο να παρουσιάσει κανείς τον Deleuze στον οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο. Οι προκλήσεις του για την αντίληψη και οι νεολογισμοί που χρησιμοποιεί, ενδέχεται να εξαντλήσουν τους υπάρχοντες ορίζοντες προτείνοντας νέους, ανεξερεύνητους. Η εμμονή του Deleuze στην πρακτική και όχι τόσο στην θεωρητική αξία της φιλοσοφίας, καθιστά το ταξίδι αυτό συναρπαστικό. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι περισσότερο από παγιωμένες και εναντιωματικές θέσεις, έχουμε ανάγκη μια φιλοσοφία που θα ρέει όπως η ζωή, διαρκώς μεταβαλλόμενη και δημιουργική. _Πυθεύς, Ι. Τζἀνος

Κατανοώντας τον Gilles Deleuze

Ξενάγηση στο νοητικό σύμπαν του Gilles Deleuze με την βοήθεια του βιβλίου της Claire Colebrook, Understanding Deleuze, την ελληνόφωνη παρουσίαση του οποίου στοχεύουμε να ολοκληρώσουμε τμηματικά, με την ευδιάκριτη ένθεση αποσπασμάτων από άλλα φιλοσοφικά έργα για την καλύτερη κατανόησή του, διατηρώντας το αρχικό ύφος της συγγραφέως. Ωστόσο δεν είναι εύκολο να παρουσιάσει κανείς τον Deleuze στον οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο. Οι προκλήσεις του για την αντίληψη και οι νεολογισμοί που χρησιμοποιεί, ενδέχεται να εξαντλήσουν τους υπάρχοντες ορίζοντες προτείνοντας νέους, ανεξερεύνητους. Η εμμονή του Deleuze στην πρακτική και όχι τόσο στην θεωρητική αξία της φιλοσοφίας, καθιστά το ταξίδι αυτό συναρπαστικό. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι περισσότερο από παγιωμένες και εναντιωματικές θέσεις, έχουμε ανάγκη μια φιλοσοφία που θα ρέει όπως η ζωή, διαρκώς μεταβαλλόμενη και δημιουργική. _Πυθεύς, Ι. Τζἀνος

Stéphane Mallarmé (1842 –1898)………ο ιδιόμορφος συμβολιστής

O Stéphane Mallarmé (πραγματικό όνομα Étienne Mallarmé) ήταν Γάλλος ποιητής, που μαζί με τον Paul Verlaine, υπήρξαν από τους θεμελιωτές του Συμβολιστικού κινήματος στην Γαλλική ποίηση. Ο συμβολισμός εξελίχθηκε σε ένα από τα κυρίαρχα ποιητικά κινήματα του 19ου αιώνα όχι μόνο για τη Γαλλική λογοτεχνία, αλλά και για τους Άγγλους, Αμερικανούς και Ρώσους ποιητές οι οποίοι θα εφάρμοζαν τους κανόνες του Συμβολισμού στο ανερχόμενο κίνημα του Μοντερνισμού, ένα κίνημα που σφράγισε την λογοτεχνία του 20ου αιώνα.

Δομισμός – Structuralism

Ο όρος δομισμός (Structuralism = Στρουκτουραλισμός) αναφέρεται στις ποικίλες θεωρίες που συναντώνται στις φιλολογικές – κοινωνικές σπουδές και οικονομικές επιστήμες, πολλές των οποίων μοιράζονται την θεώρηση, ότι ενώ οι δομικές σχέσεις μεταξύ των εννοιών διαφέρουν μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών/γλωσσών, εντούτοις μπορούν να αποσαφηνισθούν και να διερευνηθούν.

Υπερρεαλισμός

Ο όρος υπερρεαλισμός, ή σουρεαλισμός αποτελεί μετάφραση του Γαλλικού όρου «surréalisme» (από τις Γαλλικές λέξεις sur=επί/επάνω και réalisme=ρεαλισμός/πραγματικότητα) και δύναται να ερμηνευθεί ως «πέρα, ή πάνω από την πραγματικότητα». Πρόκειται για ένα πολιτισμικό (ποιητικό – καλλιτεχνικό) κίνημα, το οποίο ήρθε στο προσκήνιο κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου (το διάστημα μεταξύ Α’ και Β’ Παγκοσμίου Πολέμου) στα μέσα της δεκαετίας του 1920 και αφορά τόσο στην λογοτεχνία, όσο και στις εικαστικές τέχνες.

Ρωσικός Φορμαλισμός (θεωρία της λογοτεχνίας)

Ο Ρωσικός φορμαλισμός είναι θεωρητικό ρεύμα, το οποίο ήρθε στο προσκήνιο την 2η δεκαετία του 20ου αιώνα και σηματοδοτεί, μαζί με την Νέα Κριτική και τον Δομισμό, την μετάβαση από τις συγγραφοκεντρικές στις κειμενοκεντρικές προσεγγίσεις της λογοτεχνίας (Έρκυνα, 2016).

Βίων ο Βορυσθενίτης (325 – 250 π.Χ)

Ο Βίων ήταν κυνικός φιλόσοφος καταγόμενος από την Ολβία την Ποντική, ή Βορυσθένη (εκ του ομώνυμου ποταμού) πλησίον της Μαύρης Θάλασσας. Λεπτομέρειες ως προς τους γονείς, ή τους λόγους που τον ώθησαν να στραφεί στην φιλοσοφία δεν γνωρίζουμε, εκτός αυτών που ο ίδιος ανέφερε στον Αντίγονο όταν ο τελευταίος τον ρώτησε: «Ποιος είσαι εσύ, ποιοι είναι οι γονείς σου, από πού κατάγεσαι, ποιο είναι το όνομά σου;» (Ομήρου Οδύσσεια Χ 335. Pope’s Version).

Δρώσα αιώνια μεταθανάτια ζωή

Ο Ολυμπιόδωρος, νεοπλατωνικός φιλόσοφος του 6ου αιώνα, υποστηρίζει ότι ο Πλάτων σε όλες τις αναφορές του παρωδεί την Ορφική διδασκαλία, αποδίδοντας τις ιδέες που πραγματεύεται ο πλατωνικός διάλογος Φαίδων για τη φύση της ψυχής, στον Ορφέα, μυστηριώδη τραγουδοποιό —πατέρα των τραγουδιών σύμφωνα με τον Πίνδαρο. Οι μεταγενέστεροι μελετητές έτειναν να συντάσσονται με τον Ολυμπιόδωρο, καταλογίζοντας πολλές από τις Πλατωνικές απόψεις περί ψυχής στον Ορφέα ή μάλλον στους Ορφικούς και τον Ορφισμό, ένα ποικιλοτρόπως προσδιορισμένο θρησκευτικό ρεύμα εναρμονισμένο με τα ποιήματα του μυθικού ποιητή. Ανταποκρίνεται όμως αυτή η τάση με την πραγματικότητα; _ Μελέτη στον Πλάτωνα από τον Radcliffe G. Edmonds III – Paul Shorey Professor of Greek and Chair -Department of Greek, Latin, and Classical Studies -Bryn Mawr College

Γλῶττης ἔκφρασις

Στον καθημερινό προφορικό και γραπτό λόγο, χρησιμοποιούμε συχνά εκφράσεις προερχόμενες από την αρχαία Ελληνική και τα κείμενα της Αγίας Γραφής. Μέσω αυτών ερχόμαστε σ’ επαφή με παλαιότερες μορφές της γλώσσας μας, με φυσικό και αβίαστο τρόπο, έτσι ώστε η γνώση της σημασίας του νοήματος και προέλευσής τους να αποτελεί ένα μοναδικό πνευματικό και γλωσσικό εφόδιο. Η χρήση τους δίνει στον λόγο σφρίγος και ζωντάνια, ενώ η άγνοιά τους προκαλεί ενίοτε αμηχανία, ή ακόμα και λοιδορία………..ιδιαίτερα σε ορισμένους νεόκοπους διανοούμενους οι οποίοι επιχειρώντας να εντυπωσιάσουν με την γλωσσομάθειά τους, συγχέουν την έννοια, ή σημασία των εν λόγω λέξεων – φράσεων. Ιδού λοιπόν οι κυριότερες εξ’ αυτών……..

Ἀντώνης Σαμαράκης ~ Ζητεῖται Ἐλπίς (1954)

Δημοσιεύθηκε αρχικά στο the Tempest Ahead:
Hope (Ἐλπίδα), George Frederic Watts, 1886. ? ? Ὅταν μπῆκε στὸ καφενεῖο, κεῖνο τὸ ἀπόγεμα, ἤτανε νωρὶς ἀκόμα. Κάθισε σ᾿ ἕνα τραπέζι, πίσω ἀπὸ τὸ μεγάλο τζάμι ποὺ ἔβλεπε στὴ λεωφόρο. Παράγγειλε καφέ. Σὲ ἄλλα τραπέζια, παίζανε χαρτιὰ ἢ συζητούσανε. Ἦρθε ὁ καφές. Ἄναψε τσιγάρο, ἤπιε δυὸ γουλιές, κι ἄνοιξε τὴν ἀπογευματινὴ…

Ζωής εννόημα

Ακολουθία γεγονότων;
Ορισμένοι έτσι τη θέλουν. Η σκέψη επαναπαύεται, το δε σώμα ηρεμεί.
Δρώμενο για μερικούς.
Απορημένοι με τη μοιρασιά των ρόλων
άλλοι λίγο, άλλοι πολύ, αναζητούν τον σκηνοθέτη.

Άγγελοι και Δαίμονες

Αγγελολογία και δαιμονολογία ακολούθησαν την πολυπρόσωπη και πολυτάραχη ιστορική διαδρομή των πνευματικών αναζητήσεων και θρησκειών της ανθρωπότητας ως αναπόσπαστα μέρη τους. Οι μεταξύ τους αναδειχθείσες διαφορές συγκλίνουν στην απόπειρα ερμηνείας των φαινομένων της ζωής, προσπάθεια της οποίας τα συμπεράσματα ενίοτε αμφισβητήθηκαν ή καταρρίφθηκαν από την επιστημονική πρόοδο. Αξίζει δε να σημειωθεί, ότι με το πέρασμα του χρόνου, πολλές από τις αρχικές πεποιθήσεις τροποποιήθηκαν και διατηρήθηκαν στο προσκήνιο, ορισμένες κατάφεραν να περάσουν το κατώφλι της σύγχρονης εποχής, ενώ άλλες ακολούθησαν πορεία διαττόντων αστέρων. _ Πυθεύς

Τα θεμέλιά μου στα βουνά*

Μια γεωλογική προσέγγιση κυρίως του ποιήματος «Άξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη.
Πανηγυρικός του επίσημου εορτασμού της Εθνικής Επετείου της 25ης Μαρτίου 1821, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, που εκφωνήθηκε από τον Κοσμήτορα της Σ.Θ.Ε. Καθηγητή Γεωλογίας Σπύρο Β. Παυλίδη. Θεσσαλονίκη 25 Μαρτίου 2014

Θεοφράστου βίος………& «Χαρακτήρες» (372 – 287 π.Χ)

Ὁ συγγραφεὺς τῶν βίων τῶν φιλοσόφων, Διογένης Λαέρτιος, μᾶς παρέχει τὰς περισσοτέρας πληροφορίας περὶ τοῦ βίου τοῦ Θεοφράστου. Ἐγεννήθη τῷ 372 π. Χ. εἰς τὴν Ἐρεσὸν τῆς Λέσβου, τὴν πόλιν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν 240 περίπου ἔτη πρὸ αὐτοῦ εἶδε τὸ φῶς ἡ δαιμονία ποιήτρια τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος Σαπφώ. Ὁ πατήρ του ἐλέγετο Μελάντας, ἦτο γναφεὺς (καθαριστὴς ἐνδυμάτων) καὶ εἶχεν ἐργοστάσιον μὲ πολλοὺς δούλους· ἦτο λοιπὸν εὔπορος, διὸ ἔδωσεν εἰς τὸν υἱόν του λαμπρὰν ἀνατροφήν. Τὰ πρῶτα μαθήματα ἔλαβεν ὸ Θεόφραστος εἰς τὴν πατρίδα του ἀπὸ τὸν Λεύκιππον, κατόπιν μετέβη εἰς τὰς Ἀθήνας, τὴν πόλιν τότε τῶν φώτων καὶ τοῦ πολιτισμοῦ, ὅπου ἐπεδόθη εἰς τὴν φιλοσοφίαν ὡς μαθητὴς τοῦ Πλάτωνος· ὅτε δὲ οὗτος ἀπέθανε, 347 π.Χ., ἠκολούθησε τὸν Ἀριστοτέλη.

Οὗτος ταχέως διέκρινε τὴν φιλομάθειαν καὶ τὴν ἔκτακτον εὐφυΐαν τοῦ μαθητοῦ του καὶ ἐξαιρετικῶς ἐξετίμησε καἰ ἠγάπησεν αὐτόν· διὰ τὴν μεγάλην του δὲ εὐφράδειαν, ἐνῷ πρότερον ὠνομάζετο Τύρταμος, τὸν μετωνόμασεν Εὔφραστον καὶ ἔπειτα Θεόφραστον.

Επικούρεια φιλοσοφία

Θέλεις να ᾽σαι ευτυχισμένος;
Φυσικά και θέλεις!
Τότε, τι σ᾽εμποδίζει;
Η ευτυχία σου εξαρτάται από σένα ολοκληρωτικά!
Να τι μας έχει αποκαλύψει η θεϊκή σοφία ενός ανθρώπου που πέρασε τη γαλήνια ζωή του ανάμεσά μας, και με το προσωπικό του παράδειγμα και τη διδασκαλία του, μας έδειξε το μονοπάτι για τη λύτρωση από τη δυστυχία.
Τον λέγαν Επίκουρο. _Επικουρος εκδ. ΘΥΡΑΘΕΝ