Αριστοτέλης (384 – 322 π.Χ.)

Ο Αριστοτέλης ( 384 π.Χ. – 322 π.Χ. ) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος. Μαζί με τον Πλάτωνα αποτελεί τη φωτεινή δυάδα της φιλοσοφικής σκέψης του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Υπήρξε σοφός μεγαλοφυής, εγκυκλοπαιδικός, φυσιοδίφης, δημιουργός της λογικής και ο σημαντικότερος από τους διαλεκτικούς της αρχαιότητας.

Σωκράτης (περ. 470 – 399 π.Χ.)

Ο Σωκράτης των Αθηνών συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες προσωπικότητες της παγκόσμιας ιστορίας για τη συμβολή του στην ανάπτυξη της αρχαίας Ελληνικής φιλοσοφίας, η οποία αποτέλεσε την βάση όλης της Δυτικής Φιλοσοφίας και δικαίως θεωρείται «Πατέρας της Δυτικής Φιλοσοφίας».

Διογένης ο Κυνικός (399 ή 412 – 323 π.Χ.)

Ο Διογένης (412 π.Χ. – 323 π.Χ.), γνωστός και ως Διογένης ο Κυνικός ή Διογένης ο Σινωπεύς (Ποντιακά: Διογένες ο Σινωπέας) ήταν Έλληνας φιλόσοφος, και ένας από τους θεμελιωτές του κυνισμού.

Stéphane Mallarmé (1842 –1898)………ο ιδιόμορφος συμβολιστής

O Stéphane Mallarmé (πραγματικό όνομα Étienne Mallarmé) ήταν Γάλλος ποιητής, που μαζί με τον Paul Verlaine, υπήρξαν από τους θεμελιωτές του Συμβολιστικού κινήματος στην Γαλλική ποίηση. Ο συμβολισμός εξελίχθηκε σε ένα από τα κυρίαρχα ποιητικά κινήματα του 19ου αιώνα όχι μόνο για τη Γαλλική λογοτεχνία, αλλά και για τους Άγγλους, Αμερικανούς και Ρώσους ποιητές οι οποίοι θα εφάρμοζαν τους κανόνες του Συμβολισμού στο ανερχόμενο κίνημα του Μοντερνισμού, ένα κίνημα που σφράγισε την λογοτεχνία του 20ου αιώνα.

Δομισμός – Structuralism

Ο όρος δομισμός (Structuralism = Στρουκτουραλισμός) αναφέρεται στις ποικίλες θεωρίες που συναντώνται στις φιλολογικές – κοινωνικές σπουδές και οικονομικές επιστήμες, πολλές των οποίων μοιράζονται την θεώρηση, ότι ενώ οι δομικές σχέσεις μεταξύ των εννοιών διαφέρουν μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών/γλωσσών, εντούτοις μπορούν να αποσαφηνισθούν και να διερευνηθούν.

Υπερρεαλισμός

Ο όρος υπερρεαλισμός, ή σουρεαλισμός αποτελεί μετάφραση του Γαλλικού όρου «surréalisme» (από τις Γαλλικές λέξεις sur=επί/επάνω και réalisme=ρεαλισμός/πραγματικότητα) και δύναται να ερμηνευθεί ως «πέρα, ή πάνω από την πραγματικότητα». Πρόκειται για ένα πολιτισμικό (ποιητικό – καλλιτεχνικό) κίνημα, το οποίο ήρθε στο προσκήνιο κατά την διάρκεια του Μεσοπολέμου (το διάστημα μεταξύ Α’ και Β’ Παγκοσμίου Πολέμου) στα μέσα της δεκαετίας του 1920 και αφορά τόσο στην λογοτεχνία, όσο και στις εικαστικές τέχνες.

Ρωσικός Φορμαλισμός (θεωρία της λογοτεχνίας)

Ο Ρωσικός φορμαλισμός είναι θεωρητικό ρεύμα, το οποίο ήρθε στο προσκήνιο την 2η δεκαετία του 20ου αιώνα και σηματοδοτεί, μαζί με την Νέα Κριτική και τον Δομισμό, την μετάβαση από τις συγγραφοκεντρικές στις κειμενοκεντρικές προσεγγίσεις της λογοτεχνίας (Έρκυνα, 2016).

Βίων ο Βορυσθενίτης (325 – 250 π.Χ)

Ο Βίων ήταν κυνικός φιλόσοφος καταγόμενος από την Ολβία την Ποντική, ή Βορυσθένη (εκ του ομώνυμου ποταμού) πλησίον της Μαύρης Θάλασσας. Λεπτομέρειες ως προς τους γονείς, ή τους λόγους που τον ώθησαν να στραφεί στην φιλοσοφία δεν γνωρίζουμε, εκτός αυτών που ο ίδιος ανέφερε στον Αντίγονο όταν ο τελευταίος τον ρώτησε: «Ποιος είσαι εσύ, ποιοι είναι οι γονείς σου, από πού κατάγεσαι, ποιο είναι το όνομά σου;» (Ομήρου Οδύσσεια Χ 335. Pope’s Version).

Γλῶττης ἔκφρασις

Στον καθημερινό προφορικό και γραπτό λόγο, χρησιμοποιούμε συχνά εκφράσεις προερχόμενες από την αρχαία Ελληνική και τα κείμενα της Αγίας Γραφής. Μέσω αυτών ερχόμαστε σ’ επαφή με παλαιότερες μορφές της γλώσσας μας, με φυσικό και αβίαστο τρόπο, έτσι ώστε η γνώση της σημασίας του νοήματος και προέλευσής τους να αποτελεί ένα μοναδικό πνευματικό και γλωσσικό εφόδιο. Η χρήση τους δίνει στον λόγο σφρίγος και ζωντάνια, ενώ η άγνοιά τους προκαλεί ενίοτε αμηχανία, ή ακόμα και λοιδορία………..ιδιαίτερα σε ορισμένους νεόκοπους διανοούμενους οι οποίοι επιχειρώντας να εντυπωσιάσουν με την γλωσσομάθειά τους, συγχέουν την έννοια, ή σημασία των εν λόγω λέξεων – φράσεων. Ιδού λοιπόν οι κυριότερες εξ’ αυτών……..

Ἀντώνης Σαμαράκης ~ Ζητεῖται Ἐλπίς (1954)

Δημοσιεύθηκε αρχικά στο the Tempest Ahead:
Hope (Ἐλπίδα), George Frederic Watts, 1886. ? ? Ὅταν μπῆκε στὸ καφενεῖο, κεῖνο τὸ ἀπόγεμα, ἤτανε νωρὶς ἀκόμα. Κάθισε σ᾿ ἕνα τραπέζι, πίσω ἀπὸ τὸ μεγάλο τζάμι ποὺ ἔβλεπε στὴ λεωφόρο. Παράγγειλε καφέ. Σὲ ἄλλα τραπέζια, παίζανε χαρτιὰ ἢ συζητούσανε. Ἦρθε ὁ καφές. Ἄναψε τσιγάρο, ἤπιε δυὸ γουλιές, κι ἄνοιξε τὴν ἀπογευματινὴ…

Θεοφράστου βίος………& «Χαρακτήρες» (372 – 287 π.Χ)

Ὁ συγγραφεὺς τῶν βίων τῶν φιλοσόφων, Διογένης Λαέρτιος, μᾶς παρέχει τὰς περισσοτέρας πληροφορίας περὶ τοῦ βίου τοῦ Θεοφράστου. Ἐγεννήθη τῷ 372 π. Χ. εἰς τὴν Ἐρεσὸν τῆς Λέσβου, τὴν πόλιν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν 240 περίπου ἔτη πρὸ αὐτοῦ εἶδε τὸ φῶς ἡ δαιμονία ποιήτρια τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος Σαπφώ. Ὁ πατήρ του ἐλέγετο Μελάντας, ἦτο γναφεὺς (καθαριστὴς ἐνδυμάτων) καὶ εἶχεν ἐργοστάσιον μὲ πολλοὺς δούλους· ἦτο λοιπὸν εὔπορος, διὸ ἔδωσεν εἰς τὸν υἱόν του λαμπρὰν ἀνατροφήν. Τὰ πρῶτα μαθήματα ἔλαβεν ὸ Θεόφραστος εἰς τὴν πατρίδα του ἀπὸ τὸν Λεύκιππον, κατόπιν μετέβη εἰς τὰς Ἀθήνας, τὴν πόλιν τότε τῶν φώτων καὶ τοῦ πολιτισμοῦ, ὅπου ἐπεδόθη εἰς τὴν φιλοσοφίαν ὡς μαθητὴς τοῦ Πλάτωνος· ὅτε δὲ οὗτος ἀπέθανε, 347 π.Χ., ἠκολούθησε τὸν Ἀριστοτέλη.

Οὗτος ταχέως διέκρινε τὴν φιλομάθειαν καὶ τὴν ἔκτακτον εὐφυΐαν τοῦ μαθητοῦ του καὶ ἐξαιρετικῶς ἐξετίμησε καἰ ἠγάπησεν αὐτόν· διὰ τὴν μεγάλην του δὲ εὐφράδειαν, ἐνῷ πρότερον ὠνομάζετο Τύρταμος, τὸν μετωνόμασεν Εὔφραστον καὶ ἔπειτα Θεόφραστον.

Albert Einstein και Henri Bergson……η διαμάχη

Στις 6 Απριλίου 1922, οι Ανρί Μπεργκσόν (Henri Bergson) και Άλμπερτ Αϊνστάιν (Albert Einstein) συνευρέθησαν στην συνεδρίαση των μελών της Γαλλικής Φιλοσοφικής Εταιρείας στο Παρίσι, για να αναλύσουν την ευρύτερη έννοια της καινοφανούς θεωρίας για την Σχετικότητα. Τα χρόνια που ακολούθησαν, πρωταγωνίστησαν σε μια σοβαρή διένεξη, που εκτυλίχθηκε στο μεταίχμιο της λογικής και του ενστίκτου.

Σε αναζήτηση της Ελληνικότητος

Η συγκρότηση εθνικής ταυτότητος και αυτοσυνειδησίας ενός Έθνους είναι μία πολύπλοκη και πολυσύνθετη διαδικασία, πολλές φορές διαρκεί αιώνες και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, ιστορικούς, πολιτικούς, πολιτισμικούς, γεωγραφικούς, θρησκευτικούς, ιδεολογικούς. Συχνά η διαμόρφωση εθνικής αυτοσυνειδησίας και ταυτότητος, η αίσθηση δηλαδή του συνανήκειν σε ένα Έθνος με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, είναι μία επώδυνη διαδικασία που περνά μέσα από αντιπαραθέσεις με άλλους λαούς και πολιτισμούς, διαπερνά ιστορικές περιόδους, γνωρίζει ήττες και οδυνηρές καταστάσεις. Όλα αυτά ισχύουν ακόμη περισσότερο όταν ομιλούμε για το Ελληνικό Έθνος, με την πανάρχαια και πολυετή ιστορία του αλλά και τις πολλές ιστορικές περιπέτειες.

Πλατωνικές σκέψεις

O Πλάτων (427-347 π.Χ.) αποτελεί μία τις γονιμότερες διάνοιες που γνώρισε ο κόσμος…………… μεγαλόπνοος στοχαστής και ποιητής, ο υποδειγματικός φιλόσοφος, εφόσον εκλαμβάνουμε την φιλοσοφία με την έννοια της ιδεαλιστικής μεταφυσικής και με την προσέγγιση του Πυθαγόρα.

Καταγόταν από τους επιφανέστερους οίκους των Αθηνών. Η οικογένειά του έχει ρίζες στο γένος του βασιλιά Κόδρου και του νομοθέτη Σόλωνα και ως την τελευταία στιγμή παρέμεινε αριστοκρατική και αντιδημοκρατική. Στο σπίτι του πραγματοποιούνταν συναντήσεις για την ανατροπή της δημοκρατίας όπου μετείχαν ο Κριτίας (θείος της μητέρας του και αρχηγός των Τριάντα) και ο Χαρμίδης (αδελφός της μητέρας του). Ο ίδιος συμμεριζόταν ανεπιφύλαχτα τα φρονήματα και τις επιδιώξεις εκείνων και υπηρέτησε νέος την τυραννία, όπως και ο συνομήλικος του Ξενοφών, παρότι αργότερα καταδίκασε τη συμπεριφορά τους και σε προχωρημένη ηλικία, έγραψε στην περίφημη 7η επιστολή, ότι η κατατρεγμένη δημοκρατία φάνηκε χρυσάφι εμπρός σε εκείνο που έφτιαξαν ο Κριτίας και η συντροφιά του.

Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας (3ος αι. π.Χ. – 4ος αι. μ.Χ.)

Τα όρια της Αλεξάνδρειας σχεδίασε ο ίδιος ο Αλέξανδρος, εμπνευστής του φιλόδοξου ονείρου μιας πόλης με επιβλητικά ανάκτορα, πολυτελέστατα κτίρια, περίτεχνους ναούς και πολλούς πνεύμονες πράσινου. Ο Έλληνας στρατηλάτης επέλεξε το παραλληλόγραμμο σχήμα της μακεδονικής χλαμύδας με όρια τη λίμνη Μαρώτις στο νότο και τον Κανωπικό Βραχίονα. Ο αρχιτέκτονας Δεινοκράτης ο Ρόδιος ανέλαβε την πολεοδόμηση και την ανέγερση των βασιλικών κτιρίων, κατασκευάζοντας μια πόλη – πρότυπο για την εποχή εκείνη. Την χώρισε σε πέντε περιφέρειες, που ενώνονταν με φαρδείς δρόμους, ενώ σε όλο το μήκος των δύο κεντρικών λεωφόρων, πλάτους 22 μέτρων η καθεμιά, υπήρχαν στοές. Σημεία αναφοράς για τον επισκέπτη ήταν τα ανάκτορα, το θέατρο, η αγορά, ο ναύσταθμος με τις τεράστιες αποθήκες, οι βασιλικοί κήποι, το Μουσείο, το Σώμα, όπου για πολλούς βρισκόταν θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος, αλλά και η Βιβλιοθήκη και ο Φάρος.

Περικλής Γιαννόπουλος…………ο προφήτης του Ελληνισμού

Ὁ Περικλῆς Γιαννόπουλος γεννήθηκε στὴν Πάτρα τὸ 1871 καὶ ἐτέλεσε τὴν ἡρωική του ἔξοδο ἀπὸ τὴν ζωὴ στὴν θάλασσα τοῦ Σκαραμαγκᾶ τὴν Μεγάλη Πέμπτη, 8 Ἀπριλίου 1910. Ἦταν γιὸς τοῦ Ἰωάννη καὶ τῆς Εὐδοκίας Θεοφράστου Χαιρέτη. Καταγόταν δηλαδὴ ἀπὸ τὴν ἀρχοντικὴ κρητική, βυζαντινῆς καταγωγῆς, οἰκογένεια Χαιρέτη, τῆς ὁποίας μέλη εἶχαν ἐγκατασταθεῖ στὴν Πάτρα. Ἔτσι ἐπηρεάστηκε ἰδιαίτερα ἀπὸ τὶς ἑλληνοκεντρικὲς ἰδέες τοῦ θείου τῆς μητέρας του, Ἐμμανουὴλ Χαιρέτη.

Αρχαίων ευφυολογήματα (αναθεωρημένο)

Σε άλλη ανάρτηση αναφερόμαστε στο χιούμορ των αρχαίων Ελλήνων, χαρακτηρίζοντας τα αρχαία Ελληνικά ανέκδοτα ως πνευματώδη και διδακτικά. Όμως εξίσου διδακτικά είναι και τα ευφυολογήματα που διατυπώθηκαν από επιφανείς αρχαίους φιλοσόφους, συγγραφείς, στρατηγούς, πολιτικούς, κ.ά καταδεικνύοντας χαρακτηριστικά το χάσμα που προκύπτει μεταξύ του αρχαίου Ελληνικού πνεύματος και της νεοελληνικής «κουλτούρας» όταν συγκρίνουμε τα «ευφυολογήματα» των αρχαίων Ελλήνων με τις αντίστοιχες «εξυπνάδες» των νεοελλήνων .

Σόλων ο Αθηναίος (635-559 π.Χ)

Ο Σόλων ο Αθηναίος, ανήκε στους επτά σοφούς της αρχαιότητας και εξελέγη άρχοντας από τους Αθηναίους το 594 π.Χ. Ήταν ευκατάστατος ευγενής, έμπορος, ποιητής και σοφός. Υπήρξε ένας από τους μεγάλους πολιτικούς της αρχαίας Ελλάδας

Σωκράτους διδαχές

Ο Σωκράτης υιός του Σωφρονίσκου και της Φαιναρέτης (469 π.Χ.-399 π.Χ) ήταν Έλληνας Αθηναίος φιλόσοφος, από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες του ελληνικού και παγκόσμιου πνεύματος – πολιτισμού και ένας από τους ιδρυτές της Δυτικής φιλοσοφίας.

Με την ζωή του απετέλεσε ύψιστο παράδειγμα σεβασμού των θεσμών και πολιτικής ηθικής (“ο δε ανεξέταστος βίος ου βιωτός ανθρώπω” – η ζωή που δεν εξετάζεται δεν αρμόζει σε άνθρωπο, Απολογία Σωκράτους). Ως πολίτης ανταποκρίθηκε στις υποχρεώσεις του κατά τρόπο υποδειγματικό, καθότι έλαβε μέρος σε όλες τις εκστρατείες που κλήθηκε και όταν κληρώθηκε ως δικαστής των 10 στρατηγών (406 π.Χ.) αντιστάθηκε με θάρρος στην καταδίκη. Επιπλέον αρνήθηκε θαρραλέα να συνεργαστεί με τους Τριάκοντα Τυράννους το 404 – 403 π.Χ. για τη σύλληψη του δημοκράτη Λέοντα Σαλαμίνιου.