Η συνείδηση και η ζωή

Όταν η διάλεξη που πρόκειται να δώσουμε είναι αφιερωμένη στη μνήμη ενός επιστήμονα, νιώθουμε αμήχανοι λόγω της υποχρέωσης να πραγματευτούμε ένα θέμα το οποίο, λίγο πολύ, τον είχε απασχολήσει. Δεν νιώθω καμία παρόμοια αμηχανία μπροστά στο όνομα του Χάξλεϋ [Aldous Leonard Huxley *]. Το δύσκολο θα ήταν μάλλον να βρούμε ένα πρόβλημα που άφησε αδιάφορο το μεγάλο αυτό πνεύμα, ένα από τα ευρύτερα της Αγγλίας στη διάρκεια του περασμένου αιώνα. Μου φάνηκε πάντως ότι το τριπλό ερώτημα της συνείδησης, της ζωής και της σχέσης τους, επιβλήθηκε με ιδιαίτερη δύναμη στο στοχασμό ενός φυσιοδίφη που υπήρξε φιλόσοφος· και, καθώς, όσον με αφορά, δεν γνωρίζω κάποιο σημαντικότερο ερώτημα, είναι αυτό που επέλεξα να διεξέλθω.

Advertisements

Φιλοσοφία τῆς Ζωῆς – Κεφάλαιο Γ’: «Τύποι αντιλήψεως της ζωής»

Αὐτοὶ εἶναι συντόμως οἱ ἓξ ἰδεατοὶ τύποι ἀντιλήψεων τῆς Ζωῆς, μέσα εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιληφθῇ ὃλων τῶν ἀνθρώπων ἡ ζωή, τοὐλάχιστον ὃλων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους δὲν τοὺς ζῇ ἡ Ζωή, ἀλλὰ ζητοῦν νὰ συνειδητοποιήσουν ὃ,τι ἡ μοῖρα τοὺς προεχάραξε. Δὲν τοὺς παρέταξα διὰ νὰ τοὺς κρίνωμεν· εἶναι ὃλοι ὡραῖοι καὶ πλούσιοι, μὲ τὴν ἰδικήν του ὡραιότητα καὶ τὸν ἰδικόν του πλοῦτον ὁ καθένας. Δὲν τοὺς περιέγραψα διὰ νὰ διαλέξετε. Σᾶς τὸ ἐπανέλαβα πολλάκις: δὲν διαλέγομεν ἡμεῖς τὴν μοίραν μας· ἐκείνη μᾶς διαλέγει.

Φιλοσοφία τῆς Ζωῆς – Κεφάλαιο Β’: «Περὶ του προβλήματος τῆς Εὐτυχίας»

Τὸ πρόβλημα εἶναι σήμερον ἐξαιρετικὰ ἐπίκαιρον. Πάντοτε βέβαια εἶν᾽ ἐπίκαιρος ἡ ἀναζήτησις τῆς Εὐτυχίας καὶ ἡ σκέψις περὶ αὐτῆς. Ἀλλὰ ὑπάρχουν ἐποχαί, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ αἲσθημα πὼς λείπ᾽ εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἡ εὐτυχία καὶ ἡ εἰρήνη, εἶναι περισσότερον διαδεδομένον· ἐποχαὶ, εἰς τὰς ὁποίας ἡ Εὐτυχία παρουσιάζεται εἰς περισσοτέρους ἀνθρώπους καὶ μὲ μεγαλυτέραν ὀξύτητα (διότι καὶ μὲ μεγαλυτέραν συνειδητότητα) ὡς πρόβλημα.

Φιλοσοφία τῆς Ζωῆς – Κεφάλαιο Α’: «Το νόημα της ζωής»

Ὃταν ζητοῦμεν τὸ Νόημα τῆς Ζωῆς, δὲν ζητοῦμεν τὸ νόημα τοῦ ζῆν ἁπλῶς —αὐτὸ δὲν ἒχει ἲσως νόημα, ἢ δὲν εἶναι δυνατὴ ἲσως εἰς τὸν ἂνθρωπον ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ ἐρώτημα: διατί ὑπάρχει τὸ βιολογικὸν φαινόμενον Ζωή; τὸ πολὺ θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα τῆς προελεύσεώς της. Ζητοῦμεν τὸ νόημα τοῦ εὖ ζῆν, ζητοῦμεν δηλαδὴ νὰ καθορίσωμεν τὰς άξίας ἐκείνας, τῶν ὁποίων ἡ πραγματοποίησις χαρίζει περιεχόμενον εἰς τὴν Ζωὴν καὶ τὴν καθιστᾶ βιωτήν, τὴν ἀναβιβάζει ἀπὸ φαινόμενον βιολογικόν, κοινὸν καὶ εἰς τὰ σκουλήκια τῆς γῆς, εἰς φαινόμενον ἠθικόν, ἀποκλειστικῶς ἀνθρώπινον.

Εγώ, ελευθερία, δικαιώματα, αξίες, ηθική και φιλελευθερισμός

«Το παρόν πόνηµα απευθύνεται στον Έλληνα πολίτη, «της οικείας βουλήσεως αυτοκράτορα», που αναζητεί τη δική του ρότα µέσα στο αχανές πέλαγος των σηµερινών δυνατοτήτων»
Απόσπασμα από την εισαγωγή της Πορείας προς τον Φιλελευθερισμό του Μ. Δραγούμη

Οι κοινωνίες του ελέγχου

Οι κοινωνίες του ελέγχου.
Κείμενο του Gilles Deleuze που πρωτοδημοσιεύθηκε στο γαλλικό περιοδικό «L’autre journal», τον Μάη τον 1990. Περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Pourparlers (1972-1990), εκδόσεις Minuit, Παρίσι 1990.

Οι μύθοι της παράδοσής μας

Τι σημαίνει το γεγονός ότι διερωτώμεθα για τη σχέση μας με την παράδοση; Ότι κατά κάποιον τρόπο έχουμε βγει απ’ την παράδοση._Κορνήλιος Καστοριάδης
∆ιάλεξη στον Τριπόταμο Τήνου στις 20/8/1994
– ∆ημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία στις 21/8/1994

Ο χαρακτήρας των Ελλήνων

Το άρθρο (λήμμα) σκιαγραφεί την ιδιοσυγκρασία των Ελλήνων, αποδεικνύοντας την διαχρονικότητα και το αναλλοίωτο του χαρακτήρα τους.

Η πιο ζεστή αγκαλιά

Πρόλαβε το θάλπος της νόημα να μου δώσει,
προτού χαθεί στ’ άδυτα της βρεφικής μνήμης……

Ζωής εννόημα

Ακολουθία γεγονότων;
Ορισμένοι έτσι τη θέλουν. Η σκέψη επαναπαύεται, το δε σώμα ηρεμεί.
Δρώμενο για μερικούς.
Απορημένοι με τη μοιρασιά των ρόλων
άλλοι λίγο, άλλοι πολύ, αναζητούν τον σκηνοθέτη.

Τα θεμέλιά μου στα βουνά*

Μια γεωλογική προσέγγιση κυρίως του ποιήματος «Άξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη.
Πανηγυρικός του επίσημου εορτασμού της Εθνικής Επετείου της 25ης Μαρτίου 1821, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, που εκφωνήθηκε από τον Κοσμήτορα της Σ.Θ.Ε. Καθηγητή Γεωλογίας Σπύρο Β. Παυλίδη. Θεσσαλονίκη 25 Μαρτίου 2014

Health—an explicit human right

“The past year severely tested the international system’s capacity to respond to crises and mass forced displacements of people, and found it woefully inadequate.” So begins Amnesty International’s annual report for 2015, The state of the world’s human rights, published last week. __The Lancet – Editorial

Will we ever stop using fossil fuels?

In recent years, proponents of clean energy have taken heart in the falling prices of solar and wind power, hoping they will drive an energy revolution. But a new study co-authored by an MIT professor suggests otherwise: Technology-driven cost reductions in fossil fuels will lead us to continue using all the oil, gas, and coal we can, unless governments pass new taxes on carbon emissions. __MIT News

Από το Οικοσύστημα στη Ζωντανή Γη

Είναι η Γη απλώς ένας «ανόργανος» πλανήτης με ζωή πάνω του; Ποια είναι η αμφίδρομη σχέση «ανόργανης» και «οργανικής» ύλης; Γης και Ζωής; _Σ.Β.Παυλίδης, Καθηγητής Γεωλογίας Α.Π.Θ.

Alzheimergate? When miscommunication met sensationalism

Summary: On Sept 5, The Lancet was alerted by a UK Government source to the impending publication of a Nature paper allegedly about the possible transmission of Alzheimer’s disease. The source was anxious about the likely media coverage and the potential for a public health scare. Although the UK’s Science Media Centre was involved in helping to communicate the findings reported in the paper accurately, our source urged us to consider what we might do to reduce further the risk of a scare. We wrote to the Science Media Centre, explaining our understanding of the potential alarm and asking if we could help in some way._The Lancet

Adapting to migration as a planetary force – The Lancet

The spectre of hundreds of thousands of refugees crossing Europe and being turned away by nations, despite urgent and heart-rending appeals for safe haven, has disturbing historical echoes. In 1938, Hertha Nathorff, a Jewish physician living in Germany, wrote: “I’m counting the days until we come out of this living hell…Everyone has only one wish: to get out of this country. And they don’t hesitate to say so openly.” During 1938 and 1939, the world, including the USA, Europe, and Latin America, was reluctant to admit escaping Jewish refugees—with, as we know, horrific consequences._The Lancet

Συναρμόζοντας τα θραύσματα της ζωής

Ερευνητές, βιοηθικολόγοι και συντονιστικοί φορείς, οφείλουν να συμβάλλουν στην διεξαγωγή ξεκάθαρων συνομιλιών, αναφορικά με τους κινδύνους και τα ηθικά ζητήματα που αναγορεύει η επιδιόρθωση ανθρώπινου γονιδιώματος.

Υπερασπίζοντας τον Δαρβίνο…Defending Darwin

Συχνά με ρωτούν πως κερδίζω τα προς το ζείν.
Την απάντηση ότι είμαι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Kentucky, ακολουθεί αναπόφευκτα, δεύτερη ερώτηση:
– Τι διδάσκετε;
Θα μπορούσα με ευκολία να αποκριθώ, ενθαρρύνοντας συνάμα μια ευγενική συζήτηση, αλλά συνήθως προετοιμάζομαι για αρνητική αντίδραση. Τουλάχιστον στις μισές των περιπτώσεων, ο συνομιλητής οπισθοχωρεί με αποδοκιμασία, όταν απαντώ:
– Εξέλιξη
και συχνά η συζήτηση τερματίζεται, απλά και μόνο στο άκουσμα της λέξης. Περιστα-σιακά κάποιος θα ανταπαντήσει:
– …μα δεν υπάρχει απόδειξη για την εξέλιξη,
ή θα επιμείνει:
– είναι μόνο μια θεωρία, γιατί θα πρέπει να διδάσκεται;

Περί διαπραγματεύσεων πολιορκημένων

Ο Μισέλ ντε Μονταίν (1533 – 1592) υπήρξε Γάλλος δοκιμιογράφος, οπαδός του ουμανισμού (ανθρωπισμού) και του σκεπτικισμού και ένθερμος θαυμαστής των Πλάτωνα και Πύρρωνα του Ηλείου (σκεπτικιστής φιλόσοφος). Ο Μονταίν πέραν των άλλων υποστήριζε ότι μόνο με την βοήθεια του Θεού μπορούμε να ανακαλύψουμε την αλήθεια σε θέματα που εκφεύγουν της λογικής. Συνέγραψε πλήθος πραγματειών στις οποίες είναι εμφανής η επιρροή του από τον Σενέκα και τον Κάτωνα, καθώς και η προσπάθειά του στην αναζήτηση της αλήθειας.

Ο Ηγέτης του 21ου αιώνα

Ένα ερώτημα που έχει τεθεί από αιώνων μεταξύ των ανθρώπων και που ακόμα δεν έχει απαντηθεί, μολονότι κάθε στιγμή η εν δυνάμει απάντησή του επιδρά άμεσα και έμμεσα στη ζωή και στις δραστηριότητές μας. Χρησιμοποιώντας την αναγραφόμενη ευαγγελική περικοπή ως έρεισμα, θα επιχειρηθεί η προσέγγιση της έννοιας του Ηγέτη, έτσι ώστε μέσα από εμπειρίες και προβληματισμούς, να καταγραφούν θέσεις για το μοντέλο εκείνο του Ηγέτη που δια του λόγου του, της ρητής διατύπωσης γενικών και ειδικών ιδεών και κυρίως δια της πρακτικής του στο καθημερινό γίγνεσθαι, θα ασκήσει αποτελεσματική επιρροή στην εξελικτική πορεία της κοινωνίας στην κρίσιμη καμπή του 21ου αιώνα.