Τερτσέτης Γεώργιος – Μάρκος (1800 – 1874)

Τερτσέτης Γεώργιος-Μάρκος (1800 – 1874) «Ο Γεώργιος Τερτσέτης και τα ευρισκόμενα έργα του»
 Έκδοση Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων (1984)
Ντίνος Κονόμος

Advertisements

Οι Φαναριώτες

Οι Φαναριώτες ως φαινόμενο της νεοελληνικής ιστορίας αποτέλεσε αμφιλεγόμενο θέμα και προκάλεσε αμηχανία στους Έλληνες ιστορικούς. Η τάση αυτή αποτυπώνεται στη μη ομόθυμη προσέγγιση του φαινομένου από την ελληνική ιστοριογραφία. Σε αντίθεση με τους άλλους «θεσμούς του Ελληνισμού», δηλαδή την Εκκλησία, τις κοινότητες, τα ένοπλα σώματα και την παιδεία, οι Φαναριώτες δεν εντάχθηκαν σ’ αυτούς από όλους τους ιστορικούς. Από την άλλη, συγγραφείς σύνθετων ιστορικών έργων με άμεσες ή έμμεσες φαναριώτικες καταβολές, όπως ο Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός και ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, απαριθμούν τους Φαναριώτες μαζί με τους υπόλοιπους θεσμούς, υιοθετώντας και γι’ αυτούς την ίδια υμνητική προσέγγιση που κάνουν και για τους άλλους. Υπογραμμίζουν, δηλαδή, ή και τονίζουν την προσφορά, κυρίως πολιτιστική, των Φαναριωτών στον Ελληνισμό της οθωμανικής περιόδου.

Θεόδωρος Μετοχίτης (1270-1332)

O Θεόδωρος Μετοχίτης ήταν Βυζαντινός ανώτατος αξιωματούχος, λόγιος και προστάτης των τεχνών. Από το 1305 έως το 1328 κατείχε τη θέση του προσωπικού συμβούλου (μεσάζων) ή του πρωθυπουργού όπως θα λέγαμε σήμερα, του αυτοκράτορα Ανδρονίκου Β’ Παλαιολόγου, αντικαθιστώντας τον προκάτοχό του Νικηφόρο Χούμνο.

Η μάχη της Ραφίας (22 Ιουν. 217 π.Χ)

Η μάχη της Ραφίας ή μάχη της Γάζας, διεξήχθη στις 22 Ιουνίου 217 π.Χ. μεταξύ των δυνάμεων του Πτολεμαίου Δ’ Φιλοπάτορα βασιλέα (Φαραώ) της Πτολεμαϊκής Αιγύπτου και του βασιλέα της Συρίας Αντιόχου Γ’ της αυτοκρατορίας των Σελευκιδών, κατά την διάρκεια των Συριακών πολέμων. Στην εν λόγω μάχη, γνωστή και ως «μάχη των ελεφάντων» επικράτησε ο Πτολεμαίος ο οποίος εξασφάλισε τον έλεγχο της Παλαιστινιακής περιοχής της Αιγύπτου.

Ιστορικές μονομαχίες γυναικών

Σε όλο το φάσμα της ιστορίας οι ατομικές μονομαχίες απετέλεσαν προσφιλή πρακτική επίλυσης διαφορών σε πολλές μορφές. Πριν αρκετούς αιώνες, ήταν σύνηθες φαινόμενο να βλέπουμε αξιοπρεπείς κυρίους να ερωτεύονται μια κυρία και να μονομαχούν μεταξύ τους με ξίφη, διεκδικώντας την αγάπη της, ενώ αργότερα στην Αμερικανική Άγρια Δύση, οι μονομαχίες ήσαν συχνότερες.

Το Αγροτικό Ζήτημα Ι

Το κεφάλαιο αυτό επιχειρεί να καταγράψει την ιστορική εξέλιξη του αγροτικού ζητήματος στην Ελλάδα, με επίκεντρο τις ζώνες της μικρής οικογενειακής ιδιοκτησίας και εκμετάλλευσης που προέκυψαν από την πορεία προς τη διανομή της εθνικής γης στους ακτήμονες καλλιεργητές. Αναλύονται τα ιδιαίτερα γαιοκτητικά χαρακτηριστικά του συστήματος των «εθνικών γαιών» και η αδυναμία του να συνυπάρξει με τις ανάγκες επέκτασης των εμπορευματικών καλλιεργειών της Πελοποννήσου, αντίφαση που θα αρθεί τελικά με την αγροτική μεταρρύθμιση και τη διανομή της εθνικής γης (1871). Άμεση συνέπεια της μεταρρύθμισης ήταν η μεγάλη ανάπτυξη της καλλιέργειας και του εμπορίου της Κορινθιακής Σταφίδας, που αναλύονται εκτενώς στα πλαίσια του παρόντος κεφαλαίου. Η σταφίδα θα αποτελέσει το κύριο εξαγωγικό προϊόν της χώρας και θα δημιουργήσει για τρεις επιπλέον δεκαετίες εισοδήματα, θέσεις απασχόλησης και μεγάλα κέρδη στη Βόρεια και τη Δυτική Πελοπόννησο. Ωστόσο, η άκριτη επέκταση των καλλιεργειών και η μετατροπή της σταφίδας σε μονοκαλλιέργεια, δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για την κρίση υπερπαραγωγής της τελευταίας δεκαετίας του 19ου αιώνα, η οποία είχε εξαιρετικά αρνητικές συνέπειες, όχι μόνο για τους καλλιεργητές της Πελοποννήσου, αλλά και για την εθνική οικονομία συνολικά. _Β.Πατρώνης (Περίληψη κεφαλαίου)

Το Χρονικό της Μονεμβασιάς

Το σύντομο χρονικό περί των συμβάντων της Πελοποννήσου κατά τον μεσαίωνα, το γνωστό με τον τίτλο «Περί κτίσεως Μονεμβασίας», ο οποίος έχει κακώς αποδοθεί σε αυτό, δημοσιεύθηκε πρώτα κατά το 1749 από τους Pasini, Rivautella και Berta από ελληνικό κώδικα της Βασιλικής Βιβλιοθήκης του Τουρίνου.

Τα χρονικά του Μορέως

Τα Χρονικά του Μορέως —όπως κατά συνθήκη επικράτησε να ονομάζονται— είναι σειρά κειμένων του 14ου αι., αναφερομένων στην εξέλιξη του φραγκικού πριγκιπάτου της Πελοποννήσου, ιδρυθέντος μετά την Δ´ Σταυροφορία, του οποίου αφηγούνται την ιστορία χρονογραφικά, σύμφωνα με το μεσαιωνικό σύστημα.

Το Σλαβικό πρόβλημα

Όπως λοιπόν για την αρχαία Ιστορία σκοτεινοί χρόνοι θεωρείται η εποχή της θρυλούμενης τελικά και αμφισβητούμενης πλέον καθόδου των Ηρακλειδών-Δωριέων με τις πληθυσμιακές ανακατατάξεις και μεταμορφώσεις, έτσι για τους μέσους χρόνους η εποχή της καθόδου των Σλάβων και της εγκατάστασης τους στην ελληνική χερσόνησο προκαλεί ή συμπίπτει με μια δεύτερη σκοτεινή περίοδο που αφορά όμως το σύνολο της βυζαντινής επικράτειας και ιστορίας. Η μετά τον 6ο και ώς τον 9ο αιώνα περίοδος της βυζαντινής ιστορίας έχει αποκληθεί από τους επιστήμονες Σκοτεινοί χρόνοι ή Σκοτεινοί αιώνες, μεγάλο χάσμα ή μεγάλο κενό για ένα κυρίως λόγο: την σπάνι ή απουσία τεκμη­ρίων και πληροφοριών.

Βυζαντινή Αυτοκρατορία Νικαίας

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας το 1204, ο Θεόδωρος Λάσκαρις, που είχε καταφύγει στη Νίκαια της Βιθυνίας με λίγους οπαδούς του, εγκαθίδρυσε ένα νέο κράτος, διεκδικώντας τη συνέχιση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Το κράτος αυτό, με πρωτεύουσα τη Νίκαια, κατάφερε να επεκταθεί σε μεγάλο μέρος της Μικράς Ασίας και στο χώρο της ηπειρωτικής Ελλάδας, κατακτώντας εδάφη του δεύτερου βυζαντινού κρατιδίου της Ηπείρου. Υποκαθιστώντας ουσιαστικά την αυτοκρατορική και εκκλησιαστική εξουσία της Κωνσταντινούπολης, το κράτος της Νίκαιας συγκέντρωσε τους περισσότερους Βυζαντινούς της περιοχής, ενώ είναι αξιοσημείωτη η οικονομική, δημογραφική και κυρίως η πολιτιστική του ανάπτυξη. Διατηρήθηκε στην περιοχή της Μικράς Ασίας ως το 1261, όταν ο αυτοκράτοράς του Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος και ο στρατηγός Αλέξιος Στρατηγόπουλος κατάφεραν να επανακτήσουν την Κωνσταντινούπολη, μεταφέροντας ξανά εκεί την έδρα της αυτοκρατορίας.

Η μάχη του Ικονίου (18 Μαΐου 1190)

Η μάχη του Ικονίου (σημερινή Κόνια) έλαβε χώρα στις 18 Μαΐου 1190 κατά τη διάρκεια της Γ’ Σταυροφορίας, κατά την εκστρατεία του Φρειδερίκου Μπαρμπαρόσα στους Αγίους Τόπους με αποτέλεσμα, την πτώση της πρωτεύουσας του Σουλτανάτου Rûm που περιήλθε στις στις αυτοκρατορικές δυνάμεις.

Το Άσμα του Ρολάνδου (La chanson de Roland)

Το άσμα του Ρολάνδου είναι το παλαιότερο χρονολογημένο έργο της Γαλλικής λογοτεχνίας και σώζεται σε διάφορα χειρόγραφα και παραλλαγές, γεγονός που φανερώνει την ιδιαίτερα μεγάλη απήχηση που βρήκε από την στιγμή της κυκλοφορίας του (12ος αι.) μέχρι και τον 14ο αιώνα.

Παρόν και παρελθόν…….οι αρχαίοι Έλληνες και εμείς

Η αρχαιολατρία μας εξαντλήθηκε στην απεγνωσμένη επιβολή της εκμάθησης της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, ενώ καμία προσπάθεια δεν έγινε για την ουσιαστική γνώση της σκέψης και του πολιτισμού των Αρχαίων. _ B.Κάλφας

Υγειονομική φροντίδα και περίθαλψη των αγωνιστών του 1821

Ο απελευθερωτικός αγώνας του 1821 διεξήχθη κάτω από αντίξοες συνθήκες και με συνεχή αναδιάταξη δεδομένων, τα οποία συνδυαστικά με τον ιδιόμορφο χαρακτήρα των Ελλήνων απειλούσαν συνεχώς την ευόδωση της πορείας του. Εξ ανάγκης οι προτεραιότητες αφορούσαν στην κάλυψη των στρατιωτικών και δημοσιονομικών αναγκών και ελάχιστα στην αντιμετώπιση θεμάτων δημόσιας υγείας, υγειονομικής περίθαλψης και ιατροκοινωνικής πρόνοιας.

Ἡ στρατιωτική δράση τῶν Φιλελλήνων στή μάχη τοῦ Πέτα

Ἡ προετοιμασία τῶν Ἑλλήνων γιά τή διεκδίκηση τῆς ἀνεξαρτησίας τους ἀπό τήν ὀθωμανική ἐξουσία καί ὁ ἔνοπλος ἀγώνας πού τήν ἀκολούθησε, συγκέντρωσαν τή στήριξη Εὐρωπαίων καί Ἀμερικάνων, ἡ ὁποία σταδιακά μορφοποιήθηκε στό πολιτικοϊδεολογικό κίνημα πού εἶναι γνωστό βιβλιογραφικά ὡς Φιλελληνισμός. Τό ἐν λόγῳ κίνημα, πού ἔλαβε ποικίλες ἐκφράσεις, συνέδραμε ἠθικά, ὑλικά καί πολιτικά τούς ἐπαναστατημένους Ἕλληνες. Προφανῶς ἡ ἀμεσότερη ἔκφραση τοῦ Φιλελληνισμοῦ ὑπῆρξε ἡ πολεμική δράση πού ἀνέπτυξαν στό πλευρό τῶν Ἑλλήνων —κατά τή διάρκεια τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ ἀγώνα (1821-1829)— ξένοι ἐθελοντές, κυρίως ἀξιωματικοί.

Η έννοια του «θανάτου» στην Ελληνική Επανάσταση (1821-1832)

Η νεωτερική, εκκοσμικευμένη και πολιτικοποιημένη έννοια του «θανάτου» είχε, επομένως, στα κείμενα των Ελλήνων επαναστατών πολλές πτυχές (ισοδυναμούσε νοητικά με την πολιτική υποταγή στον Οθωμανό κυρίαρχο, τη «δουλεία», την «τυραννία», την «ολιγαρχία», όπως επίσης και με τη συλλογική εξόντωση μιας εθνοπολιτισμικής ομάδας), καθώς και νέες πρακτικές πολιτικές προεκτάσεις: τον εθνικό διαχωρισμό και την ανταλλαγή πληθυσμών, οι οποίες άγγιξαν τα όρια της (με σύγχρονους όρους) εθνοκάθαρσης. Βασικοί συντελεστές αυτών των πολιτικών μεταμορφώσεων του «θανάτου» ήταν η αχαλίνωτη πολεμική βία και η εθνικιστική ιδεολογία.

Ιστορία του Νέου Ελληνισμού

Μελετώντας ο ιστορικός μια συγκεκριμένη περίοδο του παρελθόντος αντιμετωπίζει ποικιλία μεθοδολογικών προβλημάτων, όπως το χρονικό σημείο έναρξης ή λήξης της περιόδου, την περιοδολόγηση εντός αυτής, την ονομασία της κλπ. Η συγκεκριμένη χρονική περίοδος που θα απασχολήσει το παρόν εγχειρίδιο διατηρεί τις δικές της ιδιαιτερότητες. Κατ’ αρχήν μ’ αυτή την περίοδο εισερχόμαστε στη «νεότερη εποχή» της ελληνικής ιστορίας, αφήνοντας πίσω τη μεσαιωνική. Αλλά ένα πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι «πότε αρχίζει η νεότερη ελληνική ιστορία ή η νεότερη εποχή στον ελληνικό χώρο»; Ποια κριτήρια τίθενται γι’ αυτή τη χρονική έναρξη; Ποια ονοματολογία χρησιμοποιείται γι’ αυτή την περίοδο; Πόσο εύκολα προσδιορίσιμο είναι το αντικείμενο της μελέτης της περιόδου, δηλαδή οι ελληνικοί πληθυσμοί; Πόσο εύκολα διακριτός είναι ο γεωγραφικός χώρος μελέτης; Αυτά είναι ορισμένα βασικά ερωτήματα, με τα οποία τίθεται ο ιστορικός αντιμέτωπος, όταν προσεγγίζει τη συγκεκριμένη περίοδο του παρελθόντος.

Η μάχη του Γινγκού/Yingkou 牛莊作戦 (4 Μαρ. 1895)

Η μάχη του Γινγκού έλαβε χώρα κατά τον Α’ Σινο-Ιαπωνικό πόλεμο μεταξύ της Ιαπωνίας Meiji (πρώιμη ολιγαρχική κυβέρνηση) και της Κίνας Qing (δυναστεία) οι οποίες συγκρούσθηκαν έξω από το λιμάνι της πόλης Γινγκού της Μαντζουρίας. Ενίοτε αναφέρεται ως μάχη του Niuzhuang ή του Newchwang.

Ο άβαξ του Λαυρίου

Μουσικολογική και αριθμητική ερμηνεία της μαρμάρινης επιγραφής που βρέθηκε στην βόρεια πλευρά της αγοράς στο λιμάνι Πασά του Λαυρίου το 1977.

Τα φάρμακα στην αρχαιότητα

Η αναζήτηση των φαρμάκων άρχισε από το περιβάλλον. Όπως και τα ζώα, ο πρωτόγονος άνθρωπος είχε πολύ ανεπτυγμένο το ένστικτο αυτοπροστασίας. Σταδιακά κυριάρχησε η παρατήρηση και ο συσχετισμός των θεραπευτικών μέσων με συγκεκριμμένες ασθένειες. Αναμφίβολα και η τύχη βοήθησε στην ανακάλυψη των φαρμάκων._ Ε. Σκαλτσά
Επίκουρη Καθηγήτρια
Τομέας Φαρμακογνωσίας, Τμήμα Φαρμακευτικής