Το γλωσσικό ζήτημα (1760-1824)

Από τα μέσα του 18ου αιώνα ως τα χρόνια της ελληνικής Επανάστασης, μέσα στα χρόνια δηλαδή της ωρίμασης και της κορύφωσης του ελληνικού Διαφωτισμού, κυοφορήθηκαν έντονες γλωσσικές ζυμώσεις που σηματοδοτούν τις απαρχές του γλωσσικού ζητήματος στη νεότερη εποχή. Συγγραφείς και μεταφραστές, διαμεσολαβητές των νεωτερικών ιδεών της ευρωπαϊκής σκέψης, επιστήμης και παιδείας, βρέθηκαν αντιμέτωποι με το δίλημμα: να επιλέξουν ως γραπτή γλώσσα την ομιλουμένη ή την αρχαΐζουσα; Στη συζήτηση αυτή για το ποια γλώσσα ήταν η ενδεδειγμένη να καλλιεργηθεί και να καθιερωθεί ως «κοινή» γλώσσα, η οποία έλαβε συχνά τον χαρακτήρα πολεμικής αντιπαράθεσης, πήραν μέρος σημαντικοί λόγιοι όπως ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο Δημήτριος Καταρτζής, ο Αδαμάντιος Κοραής, ο Παναγιώτης Κοδρικάς, ο Ιωάννης Βηλαράς, αλλά και ο Διονύσιος Σολωμός. Οι μαχητικές τους απόψεις διοχετεύθηκαν μέσα από προλογικά, κυρίως, κείμενα σε εκδόσεις ή άλλες δοκιμιακές μορφές του λόγου.

Advertisements

Ψυχής καθέδρα

Kατά την παλαιά δόξα των Σχολαστικών η ψυχή ήταν διακεχυμένη σε ολόκληρο το σώμα. Βλέποντας την ταχύτητα με την οποία η ψυχή αισθάνεται τον πόνο όταν κεντηθεί ένα χέρι ή ένα πόδι και αγνοώντας ότι η προσβολή αυτή έπρεπε να διαπορθμευθεί στον εγκέφαλο, θεώρησαν ότι η έδρα της ψυχής βρίσκεται στο χέρι ή το πόδι.

How Language Evolves

Read a few lines of Chaucer or Shakespeare and you’ll get a sense of how the English language has changed during the past millennium. Linguists catalogue these changes and work to discern why they happened. Meanwhile, evolutionary biologists have been doing something similar with living things, exploring how and why certain genes have changed over generations.

In a new study published in Nature, researchers in these two academic fields have joined forces at the University of Pennsylvania to solve an essential problem of how languages evolve: determining whether language changes occur by random chance or by a selective force. _University of Pennsylvania

Στα ίχνη της Γλώσσας

Η γλώσσα, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, είναι αυτό που μας κάνει ανθρώπους: η μοναδική της δύναμη να αναπαριστά και να μοιράζεται απεριόριστες σκέψεις, είναι ουσιώδης για όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες και έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην ανάδειξη του είδους μας, τα τελευταία εκατομμύρια χρόνια, από μικρό και περιφερειακό μέλος της οικολογικής κοινότητας της Υποσαχάριας Αφρικής στο κυρίαρχο είδος του πλανήτη. Σήμερα υπάρχουν στον κόσμο 6.000 γλώσσες, σε τόσο μεγάλη ποικιλία που κάλλιστα προκαλούν κάποιον να αναρωτηθεί πώς ένα ανθρώπινο ον θα μπορούσε ενδεχομένως να τις μάθει και να τις χρησιμοποιήσει. Πώς προέκυψαν αυτές οι γλώσσες; Γιατί δεν υπάρχει μόνο μία;_ Πυθεύς

Παῖς κλέπτης καὶ μήτηρ

Κάποτε ένα μικρό παιδί έκλεψε στο σχολείο τον άβακα (πλάκα γραφής) ενός άλλου παιδιού και το μεσημέρι όταν γύρισε σπίτι, τον έδειξε στην μητέρα του.

Γλῶττης ἔκφρασις

Στον καθημερινό προφορικό και γραπτό λόγο, χρησιμοποιούμε συχνά εκφράσεις προερχόμενες από την αρχαία Ελληνική και τα κείμενα της Αγίας Γραφής. Μέσω αυτών ερχόμαστε σ’ επαφή με παλαιότερες μορφές της γλώσσας μας, με φυσικό και αβίαστο τρόπο, έτσι ώστε η γνώση της σημασίας του νοήματος και προέλευσής τους να αποτελεί ένα μοναδικό πνευματικό και γλωσσικό εφόδιο. Η χρήση τους δίνει στον λόγο σφρίγος και ζωντάνια, ενώ η άγνοιά τους προκαλεί ενίοτε αμηχανία, ή ακόμα και λοιδορία………..ιδιαίτερα σε ορισμένους νεόκοπους διανοούμενους οι οποίοι επιχειρώντας να εντυπωσιάσουν με την γλωσσομάθειά τους, συγχέουν την έννοια, ή σημασία των εν λόγω λέξεων – φράσεων. Ιδού λοιπόν οι κυριότερες εξ’ αυτών……..

Διαβάζοντας στο σκοτάδι

Στη στρατιωτική σχολή ο νεαρός Charles Barbier de La Serre (1767-1841) είχε διδαχθεί ότι ο πόλεμος ήταν ευγενές επάγγελμα στο οποίο οι νίκες κερδίζονταν με την ευφυία και τη γενναιότητα. Ως άνθρωπος έμελλε να γνωρίσει πόσο βάναυσος θα μπορούσε να αποβεί._ Πυθεύς.

Περί «Βλάχων»

Κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί διαφορετικές απόψεις – γνώμες όσον αφορά στην καταγωγή – προέλευση – ταυτότητα των «Βλάχων». Η παρούσα ανάρτηση «προσπαθεί» να προσεγγίσει το όλο ζήτημα ιστορικά προκειμένου να διευκρινισθούν τυχόν αμφιβολίες ένθεν κακείθεν.
Σύμφωνα με τις κυριότερες εκδοχές οι Βλάχοι είναι κατά περίπτωση, Δάκες, ή Θράκες ή Ιλλυριοί, ή Κέλτες, ή απόγονοι αρχαίων Ρωμαίων, ή λατινοφωνήσαντες αυτόχθονες κατά τόπον πληθυσμοί.

Ο Οδυσσέας Ελύτης στην Στοκχόλμη

«Αγαπητοί φίλοι, περίμενα πρώτα να τελειώσει ο εορτασμός που προβλέπεται και ύστερα να ‘ρθω σ’ επαφή μαζί σας. Το έκανα διότι ήθελα να νιώθω ξένοιαστος και ξεκούραστος.

Ποντιακή διάλεκτος

Η Ποντιακή είναι μία από τις λίγες διαλέκτους του Ελληνισμού που σχετίζονται τόσο άμεσα με την αρχαία Ελληνική γλώσσα. Σήμερα δεν υφίσταται πλέον (με την γεωγραφική έννοια) όμως παρότι πέρασε σχεδόν ένας αιώνας από τότε που ο Ποντιακός Ελληνισμός εκπατρίσθηκε, εξακολουθεί να υπάρχει σε πολλές περιοχές της πατρίδας μας και κυρίως στη Μακεδονία όπου διαβιούν αμιγείς ποντιακοί πληθυσμοί. Ο γλωσσολόγος Ανθιμος Παπαδόπουλος, προβλέπει ότι με το πέρασμα του χρόνου θα συμβεί η πλήρης γλωσσική αφομοίωσή της με την επίδραση της νεοελληνικής γλώσσας και θα καταταγεί στην κατηγορία των νεκρών γλωσσών.