Βίων ο Βορυσθενίτης (325 – 250 π.Χ)

Ο Βίων ήταν κυνικός φιλόσοφος καταγόμενος από την Ολβία την Ποντική, ή Βορυσθένη (εκ του ομώνυμου ποταμού) πλησίον της Μαύρης Θάλασσας. Λεπτομέρειες ως προς τους γονείς, ή τους λόγους που τον ώθησαν να στραφεί στην φιλοσοφία δεν γνωρίζουμε, εκτός αυτών που ο ίδιος ανέφερε στον Αντίγονο όταν ο τελευταίος τον ρώτησε: «Ποιος είσαι εσύ, ποιοι είναι οι γονείς σου, από πού κατάγεσαι, ποιο είναι το όνομά σου;» (Ομήρου Οδύσσεια Χ 335. Pope’s Version).

Δρώσα αιώνια μεταθανάτια ζωή

Ο Ολυμπιόδωρος, νεοπλατωνικός φιλόσοφος του 6ου αιώνα, υποστηρίζει ότι ο Πλάτων σε όλες τις αναφορές του παρωδεί την Ορφική διδασκαλία, αποδίδοντας τις ιδέες που πραγματεύεται ο πλατωνικός διάλογος Φαίδων για τη φύση της ψυχής, στον Ορφέα, μυστηριώδη τραγουδοποιό —πατέρα των τραγουδιών σύμφωνα με τον Πίνδαρο. Οι μεταγενέστεροι μελετητές έτειναν να συντάσσονται με τον Ολυμπιόδωρο, καταλογίζοντας πολλές από τις Πλατωνικές απόψεις περί ψυχής στον Ορφέα ή μάλλον στους Ορφικούς και τον Ορφισμό, ένα ποικιλοτρόπως προσδιορισμένο θρησκευτικό ρεύμα εναρμονισμένο με τα ποιήματα του μυθικού ποιητή. Ανταποκρίνεται όμως αυτή η τάση με την πραγματικότητα; _ Μελέτη στον Πλάτωνα από τον Radcliffe G. Edmonds III – Paul Shorey Professor of Greek and Chair -Department of Greek, Latin, and Classical Studies -Bryn Mawr College

Γλῶττης ἔκφρασις

Στον καθημερινό προφορικό και γραπτό λόγο, χρησιμοποιούμε συχνά εκφράσεις προερχόμενες από την αρχαία Ελληνική και τα κείμενα της Αγίας Γραφής. Μέσω αυτών ερχόμαστε σ’ επαφή με παλαιότερες μορφές της γλώσσας μας, με φυσικό και αβίαστο τρόπο, έτσι ώστε η γνώση της σημασίας του νοήματος και προέλευσής τους να αποτελεί ένα μοναδικό πνευματικό και γλωσσικό εφόδιο. Η χρήση τους δίνει στον λόγο σφρίγος και ζωντάνια, ενώ η άγνοιά τους προκαλεί ενίοτε αμηχανία, ή ακόμα και λοιδορία………..ιδιαίτερα σε ορισμένους νεόκοπους διανοούμενους οι οποίοι επιχειρώντας να εντυπωσιάσουν με την γλωσσομάθειά τους, συγχέουν την έννοια, ή σημασία των εν λόγω λέξεων – φράσεων. Ιδού λοιπόν οι κυριότερες εξ’ αυτών……..

Θεοφράστου βίος………& «Χαρακτήρες» (372 – 287 π.Χ)

Ὁ συγγραφεὺς τῶν βίων τῶν φιλοσόφων, Διογένης Λαέρτιος, μᾶς παρέχει τὰς περισσοτέρας πληροφορίας περὶ τοῦ βίου τοῦ Θεοφράστου. Ἐγεννήθη τῷ 372 π. Χ. εἰς τὴν Ἐρεσὸν τῆς Λέσβου, τὴν πόλιν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν 240 περίπου ἔτη πρὸ αὐτοῦ εἶδε τὸ φῶς ἡ δαιμονία ποιήτρια τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος Σαπφώ. Ὁ πατήρ του ἐλέγετο Μελάντας, ἦτο γναφεὺς (καθαριστὴς ἐνδυμάτων) καὶ εἶχεν ἐργοστάσιον μὲ πολλοὺς δούλους· ἦτο λοιπὸν εὔπορος, διὸ ἔδωσεν εἰς τὸν υἱόν του λαμπρὰν ἀνατροφήν. Τὰ πρῶτα μαθήματα ἔλαβεν ὸ Θεόφραστος εἰς τὴν πατρίδα του ἀπὸ τὸν Λεύκιππον, κατόπιν μετέβη εἰς τὰς Ἀθήνας, τὴν πόλιν τότε τῶν φώτων καὶ τοῦ πολιτισμοῦ, ὅπου ἐπεδόθη εἰς τὴν φιλοσοφίαν ὡς μαθητὴς τοῦ Πλάτωνος· ὅτε δὲ οὗτος ἀπέθανε, 347 π.Χ., ἠκολούθησε τὸν Ἀριστοτέλη.

Οὗτος ταχέως διέκρινε τὴν φιλομάθειαν καὶ τὴν ἔκτακτον εὐφυΐαν τοῦ μαθητοῦ του καὶ ἐξαιρετικῶς ἐξετίμησε καἰ ἠγάπησεν αὐτόν· διὰ τὴν μεγάλην του δὲ εὐφράδειαν, ἐνῷ πρότερον ὠνομάζετο Τύρταμος, τὸν μετωνόμασεν Εὔφραστον καὶ ἔπειτα Θεόφραστον.

Albert Einstein και Henri Bergson……η διαμάχη

Στις 6 Απριλίου 1922, οι Ανρί Μπεργκσόν (Henri Bergson) και Άλμπερτ Αϊνστάιν (Albert Einstein) συνευρέθησαν στην συνεδρίαση των μελών της Γαλλικής Φιλοσοφικής Εταιρείας στο Παρίσι, για να αναλύσουν την ευρύτερη έννοια της καινοφανούς θεωρίας για την Σχετικότητα. Τα χρόνια που ακολούθησαν, πρωταγωνίστησαν σε μια σοβαρή διένεξη, που εκτυλίχθηκε στο μεταίχμιο της λογικής και του ενστίκτου.

Τα Θεμέλια της αξίας……..μέρος ΙΙΙ (τελευταίο)

Το καλό δεν μπορεί να οριστεί, υποστηρίζει ο George Edward Moore στο έργο του Principia Ethica. O Robert Pirsig στο Ζεν και η τέχνη της περιποίησης των μηχανών, λέει κάτι παρόμοιο αλλά προφανώς αναφέρεται στο τι είναι καλό σχετικά με την ποιότητα. Παρόλα αυτά, ότι υποστηρίζει για το καλό, είναι λιγότερο ορισμός και περισσότερο περιγραφή της πραγματικότητας. Πιστεύει ότι η καλή ποιότητα είναι ένα βαθύτερο επίπεδο στην πραγματικότητα, όπως το Ταο, του κόσμου όπως τον αντιλαμβανόμαστε. Αυτή η προσέγγιση στο καλό ωστόσο, πηγαίνει πίσω στον Πλάτωνα. Στην Πολιτεία του, ξεχωρίζει δύο επίπεδα στην πραγματικότητα, τον κόσμο του γίγνεσθαι (παροδικό και ατελή) τον οποίο βλέπουμε και τον κόσμο του είναι, αιώνιο και αμετάβλητο, τον οποίο δεν βλέπουμε. Παρόλο που ο Πλάτωνας επιφυλάσσεται να δώσει έναν ορισμό, λέει ότι το καλό είναι για τον κόσμο του είναι, ότι ο ήλιος για τον ορατό κόσμο, η πηγή όλης της γνώσης, ακόμη και της ύπαρξης.

Περί διαπραγματεύσεων πολιορκημένων

Ο Μισέλ ντε Μονταίν (1533 – 1592) υπήρξε Γάλλος δοκιμιογράφος, οπαδός του ουμανισμού (ανθρωπισμού) και του σκεπτικισμού και ένθερμος θαυμαστής των Πλάτωνα και Πύρρωνα του Ηλείου (σκεπτικιστής φιλόσοφος). Ο Μονταίν πέραν των άλλων υποστήριζε ότι μόνο με την βοήθεια του Θεού μπορούμε να ανακαλύψουμε την αλήθεια σε θέματα που εκφεύγουν της λογικής. Συνέγραψε πλήθος πραγματειών στις οποίες είναι εμφανής η επιρροή του από τον Σενέκα και τον Κάτωνα, καθώς και η προσπάθειά του στην αναζήτηση της αλήθειας.

Διάσημες φράσεις…….η πλάνη

Κατά καιρούς ειπώθηκαν φράσεις οι οποίες έμειναν ανεξίτηλα χαραγμένες στην ιστορία και απετέλεσαν σημείο αναφοράς για τις μετέπειτα γενεές. Όμως για διάφορους λόγους με την πάροδο των ετών ορισμένες εξ’ αυτών παρερμηνεύθηκαν, ή μετεφέρθησαν παραποιημένες, ή ουδέποτε ειπώθηκαν, διότι είτε δεν αποδόθηκαν σωστά (μετάφραση) είτε για λόγους σκοπιμότητας (προπαγάνδα, εξυπηρέτηση συμφερόντων, κ.λ.π).

Γάϊος Σαλλούστιος Κρίσπος (Gaius Sallustius Crispus 86 π.Χ. – 34 π.Χ)

Ο Γάιος Σαλλούστιος Κρίσπος γνωστός στους μελετητές της ιστορίας ως Σαλλούστιος, γεννήθηκε το 86 π.Χ. από επιφανή αριστοκρατική οικογένεια της τοπικής κοινωνίας στην αρχαία ορεινή πόλη Αμιτέρνο (σημερινή ονομασία San Vittorio) ανατολικά του Τίβερη στα κεντρικά Απέννινα, όπου κατά την αρχαιότητα κατοικοέδρευε ο λαός των Σαβίνων, οι οποίοι ήσαν γνωστοί για τις ιδιόμορφες θρησκευτικές πρακτικές και πεποιθήσεις τους και πιστεύεται ότι επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τα Ρωμαϊκά έθιμα. Αρκετοί Σαβίνοι είχαν παρεισφρήσει στον πληθυσμό της Ρώμης μέχρι την τελική υποταγή τους στους Ρωμαίους το 290 π.Χ. και την νόμιμη ένταξή τους στον πληθυσμό της Ρώμης με την απόκτηση της Ρωμαϊκής ιθαγένειας το 268 π.Χ., αλλά χωρίς δικαίωμα ψήφου (civitas sine suffragio).

Τα Θεµέλια της αξίας (μέρος II)

Στο προηγούμενο δοκίμιο περί αιτιολόγησης, πρώτων αρχών και Σωκρατικής μεθόδου, το πρόβλημα της αλήθειας των πρώτων αρχών είχε αντιμετωπισθεί τελικά µε την σωκρατική μέθοδο σε ότι αφορά την καντιανή αιτιολόγηση, δηλαδή ότι μπορούμε να την αναζητήσουμε µέσω συλλογισμού, χρησιμοποιώντας αναλυτικές και συνθετικές προτάσεις, όπου οι ανεξάρτητες των εμπειριών αλήθειες, εμπλέκονται παραδόξως με τις εμπειρικές. Ωστόσο, η απάντηση στο βαθύτερο ερώτημα για την καντιανή κρίση, αυτό που πραγματικά κάνει τις πρώτες αρχές αληθείς ή τις αιτιολογεί, είχε ανασταλεί προσωρινά. Σε αυτό το σημείο μπορεί να βοηθήσει ένα από τα πιο καίρια δόγματα της Φριεσιανής παράδοσης: η θεωρία της µη διαισθητικής άμεσης γνώσης, η οποία είναι ένα βαθιά παράδοξο δόγμα που έρχεται σε αντίθεση με τις σύγχρονες έννοιες της άμεσης γνώσης και της διαίσθησης.


Τα Θεμέλια της αξίας….μέρος Ι

Ανέκαθεν θαύμαζα τους εμβριθείς διαλόγους που περιλαμβάνει η αρχαία Ελληνική γραμματεία στα φιλοσοφικά έργα. Όχι τόσο για την πρωτοτυπία των θεμάτων τους αλλά για την μέθοδο με την οποία οι συνομιλητές συντόνιζαν την νοητική και εκφραστική τους ικανότητα όπως οι μουσικοί χορδίζουν τα όργανά τους πριν την παράσταση, ώστε να μπορούν να συζητήσουν αντιλαμβανόμενοι τα ίδια νοήματα με απλές, διόλου απλοϊκές φράσεις, οι οποίες έπαιζαν τον ρόλο του διαπασών.

Αν ήθελε κάποιος να υποστηρίξει μια άποψη, ιδέα ή σκέψη, όφειλε να παρουσιάσει στο ακροατήριο και τους λόγους βάσει των οποίων είχε οδηγηθεί σε αυτήν και ο συλλογισμός έμοιαζε κάπως έτσι : » πιστεύω την πρόταση Α λόγω του αιτίου Β » ή » λόγω του αιτίου Β συμπεραίνω την πρόταση Α » .

Αρχαίων αποφθέγματα

Η διαχρονικότητα των ρήσεων των πνευματικών ταγών της αρχαιότητας έγκειται στο γεγονός ότι ήσαν σαφείς, περιεκτικές και κυρίως εκθείαζαν αρετές και αξίες, ή αντίστοιχα καυτηρίαζαν ελαττώματα και αδυναμίες. Αυτός είναι ο λόγος που χαρακτηρίσθηκαν ως αποφθέγματα και αποτελούν παγκόσμια πνευματική παρακαταθήκη.