Η Αστρονομία στον νεοελληνικό ∆ιαφωτισμό και η ίδρυση του Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Η Αστρονομία στον νεοελληνικό ∆ιαφωτισμό και η ίδρυση του Αστεροσκοπείου Αθηνών_γράφει ο κ. Νικόλαος Ματσόπουλος, BSc. MSc. Med, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
Η σύγχρονη Αστρονομία, αναπτύχθηκε στην Ευρώπη με βάση τη συμβολή του Tycho Brahe, του Κοπέρνικου, του Κέπλερ, του Γαλιλαίου και φυσικά του Νεύτωνα. Η νέα θεώρηση του κόσμου, υπέστη σφοδρή πολεμική και διώξεις για θρησκευτικούς κυρίως λόγους μέχρι να επικρατήσει στα τέλη του 17ου αιώνα. Καθ’ όλη αυτή την περίοδο του έντονου επιστημονικού γίγνεσθαι στην Ευρώπη, η ευρύτερη Ελληνική περιοχή διατελούσε υπό καθεστώς δουλείας, και προφανώς δεν μπορούσε ούτε να συμμετάσχει αλλά ούτε να παρακολουθήσει τα τεκταινόμενα. Η διαμάχη για το σύστημα του Κόσμου μεταφέρθηκε, υπό ιδιόμορφες συνθήκες, στον χώρο που εξετάζουμε με καθυστέρηση 150 χρόνων.

Η μελέτη της ανάπτυξης της Αστρονομίας στον Ελληνικό χώρο στην περίοδο του Νεοελληνικού ∆ιαφωτισμού καθώς και των συνεπειών της στις πρώτες δεκαετίες του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους, είναι στην ουσία μελέτη της πρόσληψης των νέων επιστημονικών ιδεών και ανακαλύψεων, σε ένα χώρο όπου υπήρχαν δυσχερείς συνθήκες για την ανάπτυξη των επιστημών, με αποτέλεσμα την έλλειψη ουσιαστικής επιστημονικής έρευνας. Η ισχυρή αρχαιοελληνική και βυζαντινή παράδοση συγκρούεται με τις σύγχρονες επιστημονικές ανακαλύψεις για λόγους που δεν ήταν επιστημονικοί. Στη σύγκρουση αυτή, ουσιαστικό ρόλο διαδραμάτισαν οι αστρονομικές ανακαλύψεις και θεωρίες, όπως διαμορφώθηκαν τη συγκεκριμένη περίοδο.

Ίππαρχος ο Νικαεύς (ή Ρόδιος)……….η απαρχή της Μαθηματικής Αστρονομίας

Ακόμη και στην πλέον άτυπη συζήτηση περί αρχαίας αστρονομίας, δεν παραλείπεται ο χαρακτηρισμός του Ιππάρχου από την Νίκαια της Βιθυνίας, ως του μεγαλύτερου αστρονόμου της αρχαιότητος. Είναι προφανές ότι οι κατατάξεις που υπόκεινται στην κρίση περί μεγαλοσύνης, συνήθως παραμένουν κενές συγκεκριμένου νοήματος, στην παρακαταθήκη ανάλογων φράσεων της επιστημονικής ιστορίας. Ίσως όμως να μην είναι περιττό να υπογραμμίσουμε, πόσα λίγα γνωρίζουμε στην πραγματικότητα για την αστρονομία του Ιππάρχου και τις σχέσεις της με προηγηθείσες και ακόλουθες.

Επίσκοπος Σεβήρος Σεμπούχτ (Σεβήρος ο Νισίβιος) 575 – 667 μ.Χ

Στην αρχαία οχυρωματική πόλη Νίσιβιν, γνωστή σήμερα ως Nusaybin στην μεθόριο Τουρκίας – Συρίας, στρατηγική γεωπολιτική θέση της Περσικής επικράτειας την εποχή της αντιπαλότητας με την Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, γεννήθηκε ο Συριακής καταγωγής Severus Seboukht περί το 575 μ.Χ, ο οποίος έμελλε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην μεταλαμπάδευση των Ελληνικών επιστημών και την εκλαΐκευση της φιλοσοφίας. Υπήρξε ηγετική φυσιογνωμία για την εκκλησιαστική και επιστημονική ιστορία της ύστατης Συριακής αρχαιότητος, παρόλο που ελάχιστα στοιχεία θεωρούνται δεδομένα για την ζωή του.

Χρονομετρία………..από τον Θαλή τον Μιλήσιο στον Πτολεμαίο Κλαύδιο

Μια από τις πλέον σημαίνουσες ανακαλύψεις στην ιστορία της δυτικής επιστήμης είναι το ρολόι. Η διαίρεση του χρόνου σε κανονικές προβλέψιμες μονάδες είναι θεμελιώδης για την λειτουργία της κοινωνίας. Ακόμη και κατά την αρχαιότητα, η ανθρωπότητα αναγνώρισε την αναγκαιότητα ενός τακτικού συστήματος χρονολόγησης. Ο Ησίοδος, όπως φανερώνουν γραπτά του 8ου αιώνα π.Χ., χρησιμοποιούσε τα ουράνια σώματα για να υποδείξει τις περιόδους αγροκαλλιέργειας: «Όταν οι Πλειάδες, οι κόρες του Άτλαντα, αρχίζουν να ανατέλλουν, ξεκινήστε τη συγκομιδή, οργώστε καθώς δύουν (Ησίοδος 71)». Αργότερα, Έλληνες επιστήμονες, όπως ο Αρχιμήδης, ανέπτυξαν πολύπλοκα μοντέλα, ουράνιες σφαίρες, οι οποίες απεικόνιζαν την φαινόμενη (στην πραγματικότητα η γη είναι αυτή που κινείται γύρω από τον ήλιο) περιπλάνηση του ήλιου, της σελήνης και των πλανητών σε σχέση με τις σταθερές θέσεις των άστρων.

Robot Discovers Two New Neighbors

A team of astronomers using ground-based telescopes in Hawaii, California, and Arizona recently discovered a planetary system orbiting a nearby star that is only 54 light-years away. All three planets orbit their star at a distance closer than Mercury orbits the sun, completing their orbits in just 5, 15, and 24 days. The paper is being published in the Astrophysical Journal.