Διαβάζοντας στο σκοτάδι

Στη στρατιωτική σχολή ο νεαρός  Charles Barbier de La Serre (1767-1841) είχε διδαχθεί ότι ο πόλεμος ήταν ευγενές επάγγελμα στο οποίο οι νίκες κερδίζονταν με την ευφυία και τη γενναιότητα. Ως άνθρωπος έμελλε να γνωρίσει πόσο βάναυσος θα μπορούσε να αποβεί.

Charles Barbier de la Serre Wikipedia URL [https://fr.wikipedia.org/wiki/Charles_Barbier_de_La_Serre#/media/File:Bdelaserre.jpg]
Charles Barbier de la Serre
Wikipedia URL
[https://fr.wikipedia.org/wiki/Charles_Barbier_de_La_Serre#/media/File:Bdelaserre.jpg]

Ο αξιωματικός Barbier υπηρέτησε στις τάξεις του πυροβολικού τον στρατό του πάλαι ποτέ συμμαθητή του, Ναπολέοντα Βοναπάρτη.   Στην πρώτη γραμμή του μετώπου έγινε μάρτυρας της φρικαλεότητας του πολέμου· του θανάτου και του ακρωτηριασμού. Πέρα από αυτούς που σφαγιάζονταν στο πεδίο της μάχης με το φως της ημέρας, συμπεριλαμβανομένων των συναδέλφων του αξιωματικών, πολλοί στρατιώτες έχαναν τη ζωή τους στο σκοτάδι της νύχτας, προδομένοι από το φως που χρησιμοποιούσαν για διάβασμα χαρτών ή οδηγιών το οποίο, μοιραία, φανέρωνε τη θέση τους στους  ακροβολιστές του εχθρού. 

Ωστόσο ο Barbier, λίγα χρόνια νωρίτερα, είχε παρακολουθήσει διάλεξη σχετική με  τον Έλληνα ιστορικό Πολύβιο και το σύστημα, γνωστό ως το Τετράγωνο του Πολυβίου, για τη μετάδοση μηνυμάτων σε μεγάλες αποστάσεις με τη βοήθεια πυρσών.

Η εφεύρεση βασιζόταν σε σχεδιασμένο πλέγμα πέντε αριθμημένων κάθετων στηλών και ισάριθμων οριζοντίων γραμμών. Στα εικοσιπέντε κουτάκια που σχηματίζονταν, αντιστοιχούσε ένα από το κάθε γράμμα της Ελληνικής αλφαβήτου και το τελευταίο τετράγωνο παρέμενε κενό.  Εν τούτοις, κάθε γράμμα αναγνωριζόταν από τα νούμερα που προσδιόριζαν το τετράγωνο στο οποίο βρισκόταν. Εφόσον δύο άνθρωποι διέθεταν αντίγραφα του ίδιου πίνακα, μπορούσαν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους διαβιβάζοντας κάθε γράμμα των μηνυμάτων τους  μέσω  αριθμητικών  συντεταγμένων.

Το τετράγωνο του Πολύβιου, χρησιμοποιήθηκε στην αρχαία Ελλάδα για κωδικοποίηση και μετάδοση μηνυμάτων. Ήταν μια διάταξη όπου τα γράμματα προέκυπταν από αριθμητικές συντεταγμένες. Enigma…το μυστικό όπλο της Βέρμαχτ Chilonas.com URL https://chilonas.com/2014/05/03/httpwp-mep1op6y-1nj/
Το τετράγωνο του Πολύβιου, χρησιμοποιήθηκε στην αρχαία Ελλάδα για κωδικοποίηση και μετάδοση μηνυμάτων. Ήταν μια διάταξη όπου τα γράμματα προέκυπταν από αριθμητικές συντεταγμένες.
Enigma…το μυστικό όπλο της Βέρμαχτ
Chilonas.com URL
https://chilonas.com/2014/05/03/httpwp-mep1op6y-1nj/

Το σύστημα του Πολυβίου που περιγράφηκε, απαιτούσε τη χρήση δυο διακριτών ομάδων από πυρσούς. Ο αποστολέας όφειλε ν’ ανασηκώσει πρώτα τον αριθμό των πυρσών που αντιστοιχούσε στην οριζόντια γραμμή (από ένα έως πέντε). Ακολούθως θα έκανε το ίδιο φανερώνοντας τον αριθμό της κάθετης στήλης. Έτσι, αν το γράμμα Β βρισκόταν στην πρώτη γραμμή και την δεύτερη στήλη, ο αποστολέας θα έπρεπε να σηκώσει έναν πυρσό και στη συνέχεια δύο. Με τις κατάλληλες παύσεις ήταν εφικτή η διευκρίνιση των μεταδόσεων. Για λόγους ασφαλείας, μπορούσαν να εφαρμοστούν ποικίλες εκδόσεις με διαφοροποιημένες διατάξεις γραμμάτων και τον αποστολέα να επισημαίνει πρώτα τον αριθμό του πίνακα που θα χρησιμοποιούσε.

Ο Barbier προβληματίσθηκε με τη δυνατότητα προσαρμογής κάποιας μεθόδου στις απαιτούμενες συνθήκες απόλυτου σκοταδιού. Η λύση που προσέφερε ήταν να μεταφέρονται μηνύματα τα οποία μπορούσαν να διαβαστούν με την αφή. Αμφότεροι αποστολέας και παραλήπτης, θα έπρεπε να απομνημονεύσουν έναν αλφαβητικό πίνακα και στη συνέχεια να αλληλογραφούν με χαρτιά όπου θα είχαν εντυπωθεί μοτίβα ανάγλυφων κουκκίδων,  το καθένα από τα οποία θ’ αντιστοιχούσε μ’ ένα γράμμα.

Επειδή η Γαλλική διάλεκτος περιέχει αρκετούς, συχνά χρησιμοποιούμενους συνδυασμούς γραμμάτων, ο Barbier σχεδίασε στο αρχικό του πλέγμα έξι οριζόντιες γραμμές κι έξι κάθετες κολώνες, οι οποίες αριθμούσαν συνολικά τριάντα έξι τετράγωνες κυψέλες.

barbier_grid

Το μήνυμα μπορούσε ν’ αποκωδικοποιηθεί μέσω συστήματος το οποίο ο Barbier αποκαλούσε τομογραφία (sonography). Η αιχμηρή ακμή ενός σουγιά θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη χάραξη τραχιών σημαδιών σε χαρτί, με δίστηλη στοίχηση,  φανερώνοντας τη θέση του γράμματος στο πλέγμα. Εξαιτίας του μεγάλου αριθμού των κυψελών που προέκυπτε, τα γράμματα που ήταν τοποθετημένα στις μεγαλύτερες συντεταγμένες (για παράδειγμα 6η στήλη, 6 γραμμή) ήταν δυνατόν να περιέχουν έως δώδεκα σημάδια.

barbier_sonography

Η εφεύρεση, λόγω πολυπλοκότητας κρίθηκε ανεφάρμοστη, από τους ανωτέρους του Barbier, ιδιαίτερα για στρατιώτες στο πεδίο της μάχης.

Μετά την απόρριψή του, ο Barbier δε φάνηκε να είχε μελετήσει την προσαρμογή του συστήματος της νυχτερινής γραφής σε μη στρατιωτική χρήση από τυφλούς, αλλά η αξία του δεν θα μπορούσε να του διαφύγει.

Είτε από εκρήξεις πυρίτιδας είτε από τραυματισμούς οφειλόμενους σε βλήματα και θραύσματα, η τύφλωση ήταν συνηθισμένη συνέπεια των μαχών, ιδιαίτερα με την προτίμηση που επεδείκνυε ο Ναπολέων στη χρήση του πυροβολικού.

Ο Ναπολέων επισκέπτεται το νοσηλευτήριο των Αναπήρων Napoléon Ier visitant l'infirmerie des Invalides, 11 février 1808, Alexandre Veron-Bellecourt, 1809, Musée de l'Histoire de France (Versailles). Il est accompagné des maréchaux Berthier, Duroc, Murat, Sérurier (gouverneur de Invalides), et du médecin des Invalides, Jean François Coste Wikipedia URL [https://fr.wikipedia.org/wiki/H%C3%B4tel_des_Invalides#/media/File:Veron-Bellecourt_-_Napol%C3%A9on_Ier_visitant_l%27infirmerie_des_Invalides,_11_f%C3%A9vrier_1808.jpg]
Ο Ναπολέων επισκέπτεται το νοσηλευτήριο των Αναπήρων
Napoléon Ier visitant l’infirmerie des Invalides, 11 février 1808, Alexandre Veron-Bellecourt, 1809, Musée de l’Histoire de France (Versailles). Il est accompagné des maréchaux Berthier, Duroc, Murat, Sérurier (gouverneur de Invalides), et du médecin des Invalides, Jean François Coste
Wikipedia URL
[https://fr.wikipedia.org/wiki/H%C3%B4tel_des_Invalides#/media/File:Veron-Bellecourt_-_Napol%C3%A9on_Ier_visitant_l%27infirmerie_des_Invalides,_11_f%C3%A9vrier_1808.jpg]

Αν και δε διαθέτουμε στατιστικά στοιχεία από τους Ναπολεόντειους Πολέμους στους οποίους πολέμησε ο Barbier, αντίστοιχα δεδομένα από τον Αμερικανικό Εμφύλιο υποδηλώνουν  πόσο ολέθρια συνηθισμένοι ήταν οι τραυματισμοί των ματιών. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν το 1870 από το Γενικό Χειρουργείο του Αμερικανικού Στρατού, 10.77% των τραυμάτων από πυροβόλα όπλα που υπέστησαν οι στρατιώτες της Ένωσης, αφορούσαν στις περιοχές του λαιμού και του κεφαλιού. Επακόλουθο για το 51% αυτών των τραυματισμών ήταν η ολική απώλεια όρασης, στο ένα ή και τα δύο μάτια.

Ακόμη πιο διαδεδομένη αιτία τύφλωσης ήταν το τράχωμα. Δεκάδες χιλιάδες Βρετανοί και Γάλλοι στρατιώτες προσβλήθηκαν από την τότε ανίατη λοιμώδη νόσο ενόσω πολεμούσαν στην Αίγυπτο από το 1798 έως το 1801 και τη διέδωσαν τάχιστα με την επιστροφή τους στην Ευρώπη εξαιτίας του συνωστισμού και των ανεπαρκών συνθηκών υγιεινής που επικρατούσαν στους στρατώνες τους.

Λεηλασίες του στρατού στη λεωφόρο των αναπήρων το πρωινό της 14ης Ιουλίου 1789 Pillage des armes aux Invalides, le matin du 14 juillet 1789, huile sur toile, Musée Carnavalet, 1789/1790 Wikipedia URL [https://fr.wikipedia.org/wiki/H%C3%B4tel_des_Invalides#/media/File:Jean-Baptiste_Lallemand_-_Pillage_des_armes_aux_Invalides,_le_matin_du_14_juillet_1789.jpg]
Λεηλασίες του στρατού στη λεωφόρο των αναπήρων το πρωινό της 14ης Ιουλίου 1789
Pillage des armes aux Invalides, le matin du 14 juillet 1789, huile sur toile, Musée Carnavalet, 1789/1790
Wikipedia URL
[https://fr.wikipedia.org/wiki/H%C3%B4tel_des_Invalides#/media/File:Jean-Baptiste_Lallemand_-_Pillage_des_armes_aux_Invalides,_le_matin_du_14_juillet_1789.jpg]

Στο Παρίσι, το Ξενοδοχείο των Αναπήρων  (Hôtel des Invalides) είχε κατασκευασθεί  αρχικά στα τέλη του 17ου αιώνα για να στεγάσει 5.000 βετεράνους, αλλά ο αριθμός των τυφλών θα μπορούσε να μη γιγαντωθεί εφόσον δύο ή τρείς τραπεζαρίες ήταν ειδικά αφιερωμένες σ’ αυτούς για να εμποδίζουν, δυστυχώς,  την κλοπή των συσσιτίων τους από στρατιώτες που έβλεπαν. Πολλοί περισσότεροι τυφλοί παλαίμαχοι, αγωνίστηκαν για την επιβίωσή τους σε πόλεις και χωριά με ή χωρίς τη βοήθεια των οικογενειών τους.

Το προαύλιο της τιμής του Ιδρύματος των Αναπήρων Cour d'honneur des Invalides, Paris 11 June 2013 Wikipedia URL [https://fr.wikipedia.org/wiki/H%C3%B4tel_des_Invalides#/media/File:Cour_d%27honneur_des_Invalides,_Paris_11_June_2013.jpg]
Το προαύλιο της τιμής του Ιδρύματος των Αναπήρων
Cour d’honneur des Invalides, Paris 11 June 2013
Wikipedia URL
[https://fr.wikipedia.org/wiki/H%C3%B4tel_des_Invalides#/media/File:Cour_d%27honneur_des_Invalides,_Paris_11_June_2013.jpg]

Ο Barbier θα πρέπει να συμπέρανε ότι αν και η μέθοδος νυχτερινής γραφής δε φάνηκε χρήσιμη στα  στρατεύματα της πρώτης γραμμής, ενδεχομένως ν’ αποδεικνυόταν επωφελής για τους πολίτες.  Η εκπαίδευση ωστόσο, μεγάλου αριθμού ανθρώπων στην χρήση της, θα απαιτούσε  δομή παρόμοια με σχολική, η οποία θα διευκόλυνε την καθοδήγηση και θα ενθάρρυνε την τακτική εξάσκηση. Για τον λόγο αυτό στράφηκε, το 1821, στο Βασιλικό  Ίδρυμα Τυφλών Νέων (Royal Institute for Blind Youths) στο Παρίσι, το πρώτο στο είδος του παγκοσμίως για παιδιά με προβλήματα όρασης.

Εκείνον τον καιρό, ο Barbier είχε τελειοποιήσει τη μέθοδό του: δίχως να χρησιμοποιεί πλέον σουγιά για να σκαλίζει σημάδια πάνω σε χαρτί όπως έκανε αρχικά στο πεδίο μάχης, έκανε απλές τρύπες με βελόνα και αργότερα με την βοήθεια κάποιου μηχανουργού  σχεδίασε μια μεταλλική πλάκα-οδηγό ώστε να διευκολύνει την εκτύπωση.

Valentin Haüy (13 November 1745 – 19 March 1822) Wikipedia URL [https://en.wikipedia.org/wiki/Valentin_Ha%C3%BCy]
Valentin Haüy (13 November 1745 – 19 March 1822)
Wikipedia URL
[https://en.wikipedia.org/wiki/Valentin_Ha%C3%BCy]

Μέχρι τότε, η μόνη μέθοδος αφιερωμένη στη διδασκαλία τυφλών νέων ανθρώπων, ήταν αυτή που ανέπτυξε ο Valentin Hauy (1745-1822) θεμελιωτής του Βασιλικού Ιδρύματος. Με το σύστημα του Hauy, σχήματα των τυπογραφικών χαρακτήρων τυπώνονταν πάνω σε βρεγμένο χαρτί, παράγοντας ανάγλυφα γράμματα που μπορούσαν να γίνουν αντιληπτά με την αφή και να ταυτοποιηθούν. Εξαιτίας όμως του μεγάλου αριθμού των γραμμάτων, τα βιβλία ήταν ογκώδη και βαριά ενώ περιείχαν περιορισμένο αριθμό λέξεων. Επιπροσθέτως οι μαθητές δεν μπορούσαν να αναπαράγουν μόνοι τους γράμματα εφόσον ήθελαν να γράψουν.

Άγαλμα του Valentin Haüy στον προαύλιο χώρο του Εθνικού Ιδρύματος Τυφλών Νέων, στη λεωφόρο των Αναπήρων στο Παρίσι Statue de Valentin Haüy dans la cour de l'Institut national des jeunes aveugles - Boulevard des Invalides - Paris Wikipedia URL [https://en.wikipedia.org/wiki/Valentin_Ha%C3%BCy]
Άγαλμα του Valentin Haüy στον προαύλιο χώρο του Εθνικού Ιδρύματος Τυφλών Νέων – Λεωφόρος Αναπήρων – Παρίσι
Statue de Valentin Haüy dans la cour de l’Institut national des jeunes aveugles – Boulevard des Invalides – Paris
Wikipedia URL
[https://en.wikipedia.org/wiki/Valentin_Ha%C3%BCy]

Αλλά και η μέθοδος του Barbier είχε περιορισμούς. Με το πλέγμα να είναι κατά βάση φωνητικό, παρέλειπε γράμματα κι εντούτοις εμπόδιζε το ακριβή συλλαβισμό των λέξεων. Απουσίαζαν επίσης σημεία στίξεως  ή σύμβολα, χρήσιμα στην απεικόνιση μαθηματικής ή μουσικής σημειογραφίας. Σημαντικότερα όλων, το μέγεθος των κυψελών και η  πολλαπλότητα των εμπεριεχομένων προς αναγνώριση κουκκίδων, τα οποία καθιστούσαν το διάβασμά τους επίπονη διαδικασία.

braille_0

Ευτυχώς, ένας δωδεκάχρονος τυφλός μαθητής ο οποίος παρακολουθούσε τις προπαρασκευαστικές διαλέξεις του Barbier, στάθηκε ικανός να απλοποιήσει την μέθοδο μειώνοντας δραστικά τον αριθμό των κουκκίδων και ελαχιστοποιώντας το μέγεθος των κυψελών, μόλις τρείς κουκκίδες σε ύψος και δύο σε πλάτος,  δημιουργικά τοποθετημένες  ώστε κάθε γράμμα του αλφαβήτου και κάθε απαραίτητο σύμβολο να αναπαρίστανται αξιόπιστα με το χέρι και ν’  αναγνωρίζονται γρήγορα με το άγγιγμα.

Το όνομα του νεαρού φοιτητή ήταν Louis Braille (Λουί Μπράιγ)και παρόλο που θα είναι για πάντα συνδεδεμένο με το ψηλαφητό σύστημα γραφής για τυφλούς, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του δε θα παρέβλεπε να εκφράζει  την ευγνωμοσύνη του προς τον εφευρετικό στρατιώτη, γνωστό ως γραφέα της νύχτας.

Hommage d'un graveur à l'alphabet inventé par Louis Braille. Wikipedia URL [https://fr.wikipedia.org/wiki/Louis_Braille#/media/File:Braille-gravure.png]
Hommage d’un graveur à l’alphabet inventé par Louis Braille.
Wikipedia URL
[https://fr.wikipedia.org/wiki/Louis_Braille#/media/File:Braille-gravure.png]
Το σύστημα BRAILLE Wikipedia URL [https://en.wikipedia.org/wiki/Louis_Braille]
Το σύστημα BRAILLE
Wikipedia URL
[https://en.wikipedia.org/wiki/Louis_Braille]

  • Απόδοση στα Ελληνικά, επιμέλεια, επισύναψη φωτογραφικού υλικού: Πυθεύς
  • Εικόνα εξωφύλλου: Hommage à Louis Braille
    Wikipedia URL [https://fr.wikipedia.org/wiki/Louis_Braille#/media/File:Coupvray-06.jpg]
  • Stephen Bertman is Professor Emeritus of Languages, Literatures, and Cultures at University of Windsor, Ontario.  
  • Louis Braille and the Night Writer By Stephen Bertman Posted 14th July 2016 at

history-today-logo

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s