Η υπόθεση ΧΥΖ (The XYZ affair)

Γράφει ο Χείλων

Επιγραμματικά ως «υπόθεση ΧΥΖ» χαρακτηρίζεται διπλωματικό – πολιτικό επεισόδιο μεταξύ των ΗΠΑ και της Γαλλίας το οποίο συνέβη 1797 και είχε ως αποτέλεσμα να προκληθεί όξυνση στις διπλωματικές σχέσεις των δύο χωρών. Η κατάσταση επιδεινώθηκε σε τέτοιο βαθμό, με αποτέλεσμα να διεξαχθούν ναυτικές επιχειρήσεις ευρείας κλίμακας (ναυμαχίες) στην Καραϊβική θάλασσα.

Ιστορικό

Συγκεκριμένα στις 6 Φεβρουαρίου 1778 οι χώρες είχαν υπογράψει δύο συνθήκες:

Συνθήκη Συμμαχίας κατά της Μεγ. Βρεταννίας.

Συνθήκη Φιλίας και Εμπορίου

Οι συνθήκες αυτές είχαν ως αποτέλεσμα να αναπτυχθούν στις ΗΠΑ δύο «κατηγορίες προσέγγισης»……μία φιλο Γαλλική και αντι Βρετανική και μία αντι Γαλλική και φιλο Βρετανική.

Στις 22 Απριλίου 1793 ο πρόεδρος Ουάσινγκτον διαβλέποντας ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Γαλλίας και Μεγ. Βρετανίας επέλεξε να τηρήσει στάση ουδετερότητας.

George_Washington
George_Washington

Η διακήρυξη ουδετερότητας

«Απ’ ότι διαφαίνεται υπάρχει εμπόλεμη κατάσταση μεταξύ Αυστρίας – Πρωσίας – Σαρδηνίας – Μεγάλης Βρετανίας – και Ολλανδίας από την μία πλευρά και Γαλλίας από την άλλη. Το καθήκον και συμφέρον των ΗΠΑ απαιτεί όπως ακολουθήσουμε με ειλικρίνεια και καλή πίστη μια συμπεριφορά φιλική και αμερόληπτη προς τις εμπόλεμες δυνάμεις.

Έτσι σύμφωνα με την παρούσα κατάσταση απεφάσισα να διακηρύξω την πρόθεση των ΗΠΑ να τηρήσουν ίσες αποστάσεις από τις αντιμαχόμενες δυνάμεις και να προτρέψω – προειδοποιήσω τους πολίτες των ΗΠΑ να αποφεύγουν πράξεις και οποιεσδήποτε διαδικασίες οι οποίες θα μπορούσαν με οιονδήποτε τρόπο να παραβιάσουν αυτήν την πρόθεση.

Επίσης κάνω γνωστό ότι………εφόσον οποιοσδήποτε πολίτης των ΗΠΑ  κατηγορηθεί για «παραβίαση του νόμου των Εθνών»….είτε παρέχοντας βοήθεια, είτε συνεργώντας σε εχθροπραξίες εναντίον των προαναφερόμενων δυνάμεων, είτε γνωστοποιώντας σε αυτές το περιεχόμενο των παρόντων άρθρων…….δεν πρόκειται να  τύχει της προστασίας των ΗΠΑ και επιπλέον θα διωχθεί από τα αρμόδια δικαστήρια των ΗΠΑ σύμφωνα με οδηγίες που έχω δώσει στους αρμόδιους αξιωματούχους

Προς επιβεβαίωση των αναγραφομένων στο παρόν θέτω την σφραγίδα των ΗΠΑ και υπογράφω ιδιοχείρως. Συντάχθηκε στην πόλη της Φιλαδέλφεια, την 22 Απριλίου 1793 – 17η περίοδο ανεξαρτησίας των ΗΠΑ.

George Washington 22 Απριλίου 1793

Στις 19 Νοεμβρίου 1794, υπεγράφη μεταξύ ΗΠΑ και Μεγάλης Βρετανίας η Συνθήκη του Jay ή συνθήκη φιλίας εμπορίου και Ναυτιλίας, η οποία προκάλεσε την δυσαρέσκεια της Γαλλίας. Στις 2 Ιουλίου 1796, η Γαλλία θέσπισε νόμο με τον οποίο νομιμοποίησε την κατάσχεση των αμερικανικών εμπορικών πλοίων τα οποία έπλεαν στα χωρικά της ύδατα. Οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Γαλλίας είχαν επιδεινωθεί με κίνδυνο να εξελιχθούν σε πόλεμο.

Η προσπάθεια εξομάλυνσης

John_Adams
John_Adams

Το 1797 εξελέγη πρόεδρος των ΗΠΑ ο John Adams ο όποιος ήταν διατεθειμένος να συνεχίσει την πολιτική ουδετερότητας του προέδρου Washington. Προς τούτο έστειλε μια ομάδα τριών διπλωματών στη Γαλλία, προκειμένου να διαπραγματευθούν το δίκαιο της θαλάσσης για την εμπορική ναυτιλία των ΗΠΑ, καθώς και τις αποζημιώσεις για τα κατασχεθέντα πλοία και αγαθά.

John Elbridge Gerry
Charles Marshall
Charles Marshall
Cotesworth Pinckney

Οι εν λόγω διπλωμάτες ήταν ο John Elbridge Gerry (1744-1814) ο Charles Marshall (1755-1835) και ο  Pinckney Cotesworth (1746-1825) οι οποίοι ως επίσημοι απεσταλμένοι και πληρεξούσιοι των ΗΠΑ, ζήτησαν να συναντηθούν με τον Υπουργό Εξωτερικών της Γαλλίας Charles – Maurice de Talleyrand (γνωστό ως Ταλεϋράνδο).

Η εξέλιξη της υπόθεσης ΧΥΖ

Τον Οκτώβριο του 1797 οι Αμερικανοί διπλωμάτες έφθασαν στο Παρίσι αλλά ο Ταλεϋράνδος αρνήθηκε να τους δεχθεί.

Ταλεϋράνδος
Ταλεϋράνδος

Αντί αυτού τους προσέγγισαν ένας Βρεττανός υπήκοος ο Nicholas Hubbard και τρείς Γάλλοι διπλωμάτες (του περιβάλλοντος του Ταλεϋράνδου) ο Jean Hottinguer, ο Pierre Bellamy και ο Lucien Hauteval – οι οποίοι στην διπλωματική αλληλογραφία της εποχής αναφέρονταν κωδικοποιημένα ως W,X,Y,Z αντίστοιχα. Το επεισόδιο ονομάσθηκε Χ,Υ,Ζ από τα κωδικά γράμματα των Γάλλων διπλωματών.

Το μήνυμα το οποίο μετέφεραν στους Αμερικανούς συνοψίζεται στα κάτωθι:

Ο Ταλεϋράνδος ήταν πρόθυμος να συναντηθεί και διαπραγματευθεί με τους εξής όρους εκ μέρους των ΗΠΑ:

Να ενέκριναν δάνειο προς την Γαλλία.

– Να υπαναχωρούσαν από τις απαιτήσεις έναντι της Γαλλίας όσον αφορά στα κατασχεθέντα εμπορικά πλοία.

– Να προσέφεραν στον ίδιο σεβαστό χρηματικό ποσόν!!!!

Το ερώτημα που γεννάται είναι «γιατί οι Γάλλοι απέρριψαν τους Αμερικανούς, ενώ είχαν υπάρξει καλοί σύμμαχοι και είχαν πολεμήσει μαζί κατά την Αμερικανική Επανάσταση το 1775 – 1783;»………………….τί είχε μεσολαβήσει;

Η απάντηση είναι «πολλά και καθοριστικά γεγονότα»

Στις 14 Ιουλίου 1789 ο όχλος επιτέθηκε στην Βαστίλη, γεγονός που σήμανε την αρχή της Γαλλικής Επανάστασης

Στις 21 Σεπτεμβρίου 1792, η Γαλλία απεμπόλησε την Μοναρχία και υιοθέτησε το Δημοκρατικό πολίτευμα.

Στις 21 Ιανουαρίου 1793 αποκεφαλίσθηκε ο Λουδοβίκος 16ος.

Τον Οκτώβριο 1797, όταν έφθασαν οι Αμερικανοί διπλωμάτες, η Γαλλία διοικείτο από το Διευθυντήριο.

Όλα τα προαναφερόμενα γεγονότα κατά πάσα πιθανότητα είχαν προκαλέσει την υπεροπτική συμπεριφορά της Γαλλίας στις διπλωματικές σχέσεις της

Η Αμερικανική απάντηση

Εκτός από την δικαιολογημένη αγανάκτηση, η Αμερικανική αντιπροσωπεία διατηρούσε σοβαρές αμφιβολίες κατά πόσον η οιαδήποτε συμμόρφωση στις Γαλλικές απαιτήσεις θα διευκόλυνε μακροπρόθεσμα το φλέγον ζήτημα του χειρισμού των εμπορικών πλοίων.

Ο Ταλεϋράνδος βλέποντας ότι οι όροι του οδηγούσαν σε αδιέξοδο, δέχθηκε να συναντηθεί με τους Αμερικανούς διπλωμάτες, χωρίς όμως να δεχθεί να αποδεσμεύσει τα κατασχεθέντα Αμερικανικά εμπορικά πλοία.

Η συμπεριφορά του εξόργισε τους Pinckney και Marshall οι οποίοι ανεχώρησαν αμέσως για τις ΗΠΑ αφήνοντας στην Γαλλία τον Gerry.

Επιστροφή στις ΗΠΑ

Στις ΗΠΑ ο πρόεδρος Adams προετοιμαζόταν για πόλεμο. Προκειμένου λοιπόν να δικαιολογήσει την απόφασή του αποδέσμευσε στις 21 Απριλίου 1798 τα έγγραφα που αφορούσαν στο επεισόδιο, αντικαθιστώντας τα αναγραφόμενα ονόματα με τα γράμματα W,X,Y,Z και δηλώνοντας στην Γερουσία:

«Ουδέποτε πρόκειται στο μέλλον να στείλω διπλωμάτη στην Γαλλία, χωρίς διαβεβαιώσεις ότι θα γίνει δεκτός με σεβασμό και τιμή, όπως αρμόζει στον εκπρόσωπο ενός μεγάλου, δυνατού και ελεύθερου Έθνους».

Ακολούθησε ο (ακήρυκτος) ναυτικός πόλεμος του Quasi, ο οποίος διήρκεσε από τον Ιούλιο 1798 μέχρι τον Σεπτέμβριο 1800 και κατά τον οποίο οι ΗΠΑ αιχμαλώτισαν περισσότερα από 80 Γαλλικά πλοία.

Το USS Constellation αιχμαλωτίζει την Γαλλική φρεγάτα L'Insurgente
Το USS Constellation αιχμαλωτίζει την Γαλλική φρεγάτα L’Insurgente

Ο Ταλεϋράνδος ταπεινωμένος αναγκάσθηκε να διαμηνύσει στις ΗΠΑ ότι είναι έτοιμος να δεχθεί τους Αμερικανούς διπλωμάτες, παρέχοντας τις απαιτούμενες διαβεβαιώσεις ευπρεπούς συμπεριφοράς.

Τον Σεπτέμβριο του 1800 υπεγράφη η συνθήκη του Morfontaine (συνθήκη Φιλίας και Εμπορίου) μεταξύ ΗΠΑ και Γαλλίας, η οποία και έδωσε τέλος στον πόλεμο του Quasi.

Η μετέπειτα διαδρομή των Αμερικανών διπλωματών του ΧΥΖ

Ο Gerry επικρίθηκε για το ότι παρέμεινε στην Γαλλία μετά την αναχώρηση των Marshall και Pinckney. Το 1810 εξελέγη κυβερνήτης της Μασαχουσέτης και το 1812 ορίσθηκε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ επί προεδρίας James Madison.

Ο Marshall έγινε ο τέταρτος Ανώτατος Δικαστής των ΗΠΑ στις 4 Φεβρουαρίου 1801, θέση την οποία υπηρέτησε επί 34 έτη.

Κατά την θητεία του Marshall το Ανώτατο Δικαστήριο απέκτησε κύρος και εξελίχθηκε σε ισχυρό και αναπόσπαστο τμήμα της Αμερικανικής διοίκησης. Καθορίζοντας τον ρόλο του δικαστηρίου μέσω ενός μεγάλου αριθμού πρωτοπόρων αποφάσεων, ο Marshall όρισε τις αρχές βάσει των οποίων ερμηνεύεται το αμερικανικό Σύνταγμα μέχρι σήμερα. Έδωσε δε ιδιαίτερη έμφαση στην εθνική υπεροχή έναντι των συμφερόντων των Πολιτειών, όπως και στην προστασία των περιουσιακών στοιχείων.

Το 1819 ο Marshall έγραψε… «Το Σύνταγμα έχει ως αποστολή να ισχύει για τα επόμενα χρόνια και κατά συνέπεια πρέπει να καλύπτει τις κρίσεις στις ανθρώπινες υποθέσεις – σχέσεις».

Ο Pinckney έθεσε υποψηφιότητα για Πρόεδρος των ΗΠΑ το 1804 και 1808 χάνοντας από τους Thomas Jefferson και James Madison αντίστοιχα. Κατόπιν εργάσθηκε ως δικηγόρος στην γενέτειρά του Τσάρλεστον στην Νότια Καρολίνα.

2 Comments Add yours

  1. Αγαπητέ Χείλων, πολύ ενδιαφέρον άρθρο. Πιστεύω ότι για τα συμβάντα ευθυνόταν και η εσωστρέφεια της Γαλλίας μετά την επανάσταση του 1789 και η δικαιολογημένη τάση των Γάλλων επαναστατών να βλέπουν παντού εξωτερικούς εχθρούς. Μάλιστα θεωρείται ότι αργότερα ο Ναπολέων σκόπευε, αν επιβαλλόταν οριστικά σε όλη την Ευρώπη, να διενεργήσει εκστρατεία στην Αμερική. Γενικά όμως οι σχέσεις ΗΠΑ-Γαλλίας ήταν αγαθές αλλά με περιόδους όξυνσης, πχ όταν αργότερα οι Γάλλοι εκστράτευσαν στο Μεξικό, ενώ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Γαλλία θεωρείτο ως ο πιο «απείθαρχος» σύμμαχος των ΗΠΑ στην Ευρώπη.
    Συγχαρητήρια.

    Μου αρέσει!

    1. Ο/Η Xείλων λέει:

      Αγαπητέ Περικλή σε ευχαριστώ πολύ.

      Συμφωνώ απόλυτα.
      Την συγκεκριμένη περίοδο η υπεροψία των Γάλλων είχε ξεπεράσει κάθε προηγούμενο και επιπλέον έχοντας υπογράψει στις 17 Οκτωβρίου την συνθήκη του Campo Formio, πιθανώς θεώρησαν ότι είναι παντοδύναμοι…..όμως τελικώς η υπεροψία τους μετετράπη σε ταπεινωτική οσφυοκαμψία.

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s